Διοικητές με δεμένα χέρια και υπάλληλοι με πλάτες

Ενα αμαρτωλό σύστημα εξυπηρετήσεων και πολιτικών πιέσεων στο οποίο σκοντάφτουν εδώ και δύο δεκαετίες οι προσπάθειες εξυγίανσης του ΙΚΑ περιγράφουν στα «ΝΕΑ» πρώην διοικητές του. Η εναλλαγή υπαλλήλων σε ευαίσθητες θέσεις διαχείρισης επιδομάτων – βασική αρχή αντιμετώπισης της διαφθοράς – σπανίως προχωρούσε. Απέναντι ορθωνόταν το τείχος των κομματικών και συνδικαλιστικών συμφερόντων.

Ο Γεώργιος Μέργος, διοικητής ΙΚΑ την περίοδο 2007 – 2009, θυμάται ότι είχε ζητήσει να μετατίθενται ανά τακτά διαστήματα οι υπάλληλοι στα γραφεία της οδού Πειραιώς, στην Αθήνα, όπου στεγάζονταν οι επιτροπές αναπηρίας. «Εκεί γινόταν το αλισβερίσι των πλαστών επιδομάτων. Ενας τρόπος για να το αποτρέψεις ήταν να μεταφέρεις αλλού τους υπαλλήλους», εξηγεί. «Οταν όμως προσπαθήσαμε να κάνουμε τις μεταθέσεις, αντέδρασαν όλα τα σωματεία, από κάθε παράταξη».

Πλάτες σε υπό μετάθεση υπαλλήλους έκαναν και οι πολιτικοί. «Ηταν κουραστικό να κυνηγάς τους υπαλλήλους. Προσέγγιζαν βουλευτές και υπουργούς για να μη μετακινηθούν από τα πόστα τους. Εφταναν μέχρι και το γραφείο του πρωθυπουργού. Απ’ ο, τι φαίνεται βρίσκονταν σε θέσεις – χρυσωρυχεία τις οποίες δεν ήθελαν να αφήσουν», λέει ο Γρηγόρης Σολωμός, διοικητής του ΙΚΑ την περίοδο 1993-1999. Οπως θυμάται, συχνά περνούσαν από το γραφείο του μέχρι και δέκα βουλευτές την ημέρα οι περισσότεροι έχοντας παράνομες απαιτήσεις. «Οι κρητικοί βουλευτές ζητούσαν να μεταφέρουμε συντοπίτες τους στο νησί. Η Κρήτη όμως είχε βουλιάξει από υπαλλήλους», συνεχίζει ο κ. Σολωμός.

Στο ερώτημά μας γιατί ανέχονταν ή δεν κατήγγελλαν τις πολιτικές πιέσεις, οι πρώην διοικητές του ΙΚΑ αναφέρουν ότι οι μόνες παραχωρήσεις που έκαναν γίνονταν «χωρίς να ζημιωθεί η υπηρεσία». Για παράδειγμα, ο κ. Σολωμός λέει ότι σε κάποια μέρη τοποθετούνταν περισσότεροι γιατροί γιατί όσοι βρίσκονταν ήδη εκεί δεν συμπλήρωναν το ωράριό τους και κάποιος έπρεπε να εξυπηρετήσει τους ασθενείς.

ΜΗΧΑΝΟΡΓΑΝΩΣΗ. Οι πρώην διοικητές συμφωνούν ότι μόνος τρόπος ελέγχου του συστήματος ήταν η μηχανοργάνωση της υπηρεσίας. Τα περιθώρια παράβλεψης κάποιας απάτης άλλωστε ήταν μεγάλα όταν οι επιθεωρητές επί χρόνια έφευγαν από τα υποκαταστήματα με μαύρες σακούλες σκουπιδιών φουσκωμένες με έγγραφα που έπρεπε να ελέγξουν. Ωστόσο η μηχανοργάνωση, ένα έργο απαιτητικό από τη φύση του, για καιρό ταλαιπωρούνταν στη χρονοτριβή της γραφειοκρατίας. Το καλοκαίρι του 1994 εγκρίνεται στις Βρυξέλλες η χρηματοδότηση του έργου και μετά ξεκινάει η διελκυστίνδα της ανάδειξης αναδόχου. Το 1998 τελικά, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, το έργο θα παραδίδονταν μέσα σε 22 μήνες πιλοτικά σε Αθήνα – Πειραιά – Ελευσίνα και θα ολοκληρωνόταν σε όλη την Ελλάδα το 2002. Οι ημερομηνίες δεν τηρούνται. Οταν αναλαμβάνει διοικητής ο κ. Μέργος το 2007, ρωτάει τον προϊστάμενο στη Διεύθυνση Πληροφορικής πού βρίσκεται το ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα, για να εισπράξει την απάντηση: «Μέχρι το 2015-2017 θα έχουμε τελειώσει…». «Θέσαμε ως στόχο να προχωρήσει άμεσα η διαδικασία της μηχανοργάνωσης. Τελικά μέχρι το 2010 τα περισσότερα κομμάτια είχαν περάσει μέσα. Υπήρξαν όμως προβλήματα στην εκπαίδευση των υπαλλήλων. Δεν επαρκούσε το προσωπικό ή οι γνώσεις τους», λέει ο κ. Μέργος.