Επώδυνες επιλογές από τον Ιούνιο

Επώδυνες επιλογές, για τη μείωση των δημοσίων δαπανών, περιμένουν την κυβέρνηση η οποία θα προκύψει από τις εκλογές, όπως παραδέχονται στελέχη της τρόικας αλλά και της σημερινής κυβέρνησης σε ανεπίσημες συνομιλίες τους. Πρόκειται για επιλογές που απορρέουν από το Μνημόνιο και αφορούν κατάργηση φορέων του Δημοσίου και απολύσεις των δημοσίων υπαλλήλων που εργάζονται σε αυτούς, καθώς και περικοπές κοινωνικών επιδομάτων.

Δεν αποκλείεται, όμως, οι πιέσεις της τρόικας για τη λήψη των μέτρων αυτών να χαλαρώσουν, αν γίνει αποδεκτό το αίτημα για παράταση κατά ένα έτος του προγράμματος προσαρμογής της ελληνικής οικονομίας που διατυπώνεται από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Βαγγέλη Βενιζέλο και αποσκοπεί στο να υπάρξουν μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων.

Παράλληλα, όπως διαμηνύει ο Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος σε συνομιλητές του, αυτό που έχει σημασία, δεδομένου ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε βαθύτερη από την προβλεπόμενη ύφεση, είναι να προωθηθούν χωρίς καθυστέρηση οι αναπτυξιακές δράσεις που έχουν συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Τα ταμπού της τρόικας. «Η εξεύρεση περικοπών πολλών δισεκατομμυρίων δεν είναι φυσικά εύκολη και κατά τη γνώμη μας θα απαιτήσει το σπάσιμο κάποιων ταμπού, κάτι που – με τη σειρά του – προϋποθέτει ισχυρή πολιτική βούληση», διαμηνύει χαρακτηριστικά στέλεχος της τρόικας αναφερόμενο στις επικείμενες αποφάσεις, τον Ιούνιο, για περικοπές δαπανών 11,6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2013-2014.

Το ίδιο στέλεχος παρατηρεί ότι οι κοινωνικές και μισθολογικές δαπάνες αποτελούν τα 2/3-3/4 των συνολικών δαπανών της γενικής κυβέρνησης και επομένως «είναι αναπόφευκτο να εξετασθούν αυτά τα στοιχεία». Αυτό σημαίνει ότι θα εξετασθούν μειώσεις επιδομάτων, μισθών και προσωπικού, δηλαδή απολύσεις. Ο ίδιος διευκρινίζει, πάντως, ότι στόχος δεν είναι να γίνουν γενικού χαρακτήρα μειώσεις, ενώ θα επιδιωχθεί να διατηρηθεί και ίσως να ενισχυθεί το δίχτυ ασφαλείας για τους πραγματικά αδύναμους.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και στελέχη της κυβέρνησης. Οπως επισημαίνει ανώτατη κυβερνητική πηγή, «με δεδομένη την κατανομή των δαπανών, θαύματα δεν γίνονται. Δεν μπορεί να εξασφαλισθεί το απαιτούμενο ποσό μόνο από περικοπή των καταναλωτικών δαπανών και της σπατάλης».

Η μελέτη-οδηγός. Προς το παρόν, το υπουργείο Οικονομικών κρατά ως επτασφράγιστο μυστικό τα ευρήματα μελέτης του ΚΕΠΕ για τις δημόσιες δαπάνες, με βάση την οποία θα ληφθούν οι αποφάσεις στη συνέχεια για την περικοπή τους. Ο υπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης έχει περιοριστεί να αναφέρει ότι από τα 11,6 δισ. ευρώ των απαιτούμενων περικοπών, τα 3,2 δισ. ευρώ θα προέλθουν από τα κοινωνικά προγράμματα, τα 2,1 δισ. ευρώ από την αναδιάρθρωση των διοικητικών δομών και τα 6,3 δισ. από κάθε είδους περικοπή δαπανών της γενικής κυβέρνησης.

Πληροφορίες, πάντως, αναφέρουν ότι η διατήρηση ακόμη και της αυστηρότερης αναλογίας προσλήψεων προς αποχωρήσεις δημοσίων υπαλλήλων δεν θα είναι αρκετή για την επίτευξη του στόχου της μείωσης του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων κατά 150.000 και ότι, επομένως, οι απολύσεις θα είναι αναπόφευκτες. Αυτές θα αφορούν – όπως φαίνεται – κατά κύριο λόγο προσωπικό φορέων που θα κλείσουν.

Αγωνία για τις εκλογές… Η τρόικα έχει σκόπιμα αποσυρθεί από το προσκήνιο το τελευταίο διάστημα. Οπως αναφέρει στέλεχός της, περιμένει «να αναλογισθεί το πολιτικό σύστημα τις δύσκολες επιλογές και να διαμορφώσει ικανοποιητικές λύσεις για τη χώρα». Στην πραγματικότητα, η ανησυχία της δύσκολα κρύβεται καθώς θεωρεί, όπως διαμηνύουν στελέχη της στην κυβέρνηση, ότι «η αβεβαιότητα και η ρευστότητα είναι μεγάλες».

Εκτός από τις περικοπές, ωστόσο, η κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές θα κληθεί να διαχειρισθεί το μείζον θέμα της ανάπτυξης, χωρίς την οποία το όποιο πρόγραμμα ή Μνημόνιο είναι καταδικασμένο να αποτύχει.

Ο Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος διαμηνύει, σύμφωνα με πληροφορίες, σε συνομιλητές του την αγωνία του για το ζήτημα αυτό, επισημαίνοντας την ανάγκη να μην αποτελέσουν οι εκλογές αφορμή για να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Αναφέρεται συγκεκριμένα στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν προκειμένου να λειτουργήσουν οι νέοι αναπτυξιακοί μηχανισμοί που έχουν συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως τα ταμεία για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και για τα έργα υποδομής.

Οπως επισημαίνει ο Πρωθυπουργός, τα μέτρα αυτά πρέπει να εφαρμοσθούν άμεσα και αποτελεσματικά, καθώς μπορούν να αρχίσουν να αποδίδουν εντός του έτους, ίσως σε 3-6 μήνες.

Η ανάκαμψη της οικονομίας, βεβαίως, θα έρθει αργότερα, αλλά η προεργασία πρέπει να γίνει από τώρα, υποστηρίζει. Για το 2012, οι προβλέψεις τοποθετούν την ύφεση στο 4%-5%.

Για την ανάκαμψη, πάντως, ο ίδιος θεωρεί ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κλίμα, καθώς αυτό επηρεάζει τόσο τις καταναλωτικές δαπάνες όσο και τις επενδύσεις.

Αυτό σημαίνει, βεβαίως, ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα είναι κρίσιμο και για το θέμα της ανάπτυξης.

Σχετικά καθησυχαστικές είναι πάντως οι μέχρι στιγμής επιδόσεις στο μέτωπο του προϋπολογισμού. Οι δαπάνες είναι φουσκωμένες λόγω εκτάκτων πληρωμών δεδουλευμένων τόκων, στο πλαίσιο του PSI, ενώ χωρίς τους τόκους το πρωτογενές έλλειμμα είναι χαμηλότερο από πέρυσι, αν και τα έσοδα πήγαν χειρότερα από τον στόχο, λόγω ύφεσης.

Υπάρχει, πάντως, μια σχετική ανησυχία για τις επιπτώσεις των εκλογών στο μέτωπο του προϋπολογισμού.

Για όλα τα παραπάνω, η προσγείωση θα είναι απότομη μετά τις εκλογές, χωρίς μεγάλα χρονικά περιθώρια καθυστερήσεων. Κι αυτό, γιατί η χώρα πρέπει να εισπράξει την επόμενη μηνιαία δόση από την τρόικα, ύψους 5,3 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, στα μέσα Μαΐου, προκειμένου να πληρώσει μεταξύ άλλων λήξεις ομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ύψους 3 δισ. ευρώ στις 18 Μαΐου.

Στενά περιθώρια
Οπως επισημαίνει ανώτατη κυβερνητική πηγή, με δεδομένη την κατανομή των δαπανών, θαύματα δεν είναι δυνατόν να γίνουν. Δεν μπορεί, δηλαδή, να εξασφαλισθεί το απαιτούμενο ποσό μόνο από περικοπή των καταναλωτικών δαπανών
και της σπατάλης

Κλειδί η ανάπτυξη
Εκτός από τις περικοπές τις οποίες απαιτεί η τρόικα κατ’ εφαρμογήν του Μνημονίου, η κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές θα κληθεί να διαχειρισθεί το μείζον θέμα της ανάπτυξης, χωρίς την οποία το όποιο πρόγραμμα ή Μνημόνιο είναι καταδικασμένο να αποτύχει