Πράσινο φως για απολύσεις

Ανατροπές στο εργασιακό καθεστώς συντελούνται στην ευρωζώνη, με μεγάλη πρωταγωνίστρια την Ιταλία.

Εκτός από την Ελλάδα και την Πορτογαλία που έχουν δεχτεί βοήθεια από την ΕΕ και το ΔΝΤ και δεσμεύονται από τα Μνημόνια, τώρα και η Ιταλία και η Ισπανία που αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να πέσουν κι αυτές στην αγκαλιά της τρόικας σπεύδουν υπό την πίεση των Βρυξελλών να αλλάξουν τον χάρτη των συλλογικών συμβάσεων. Υιοθετούν πιο ελαστικές μορφές απασχόλησης όπως είναι η προσωρινή εργασία, κάνουν πιο εύκολες τις απολύσεις, μειώνουν μισθούς και αυξάνουν τα χρόνια που απαιτούνται για συνταξιοδότηση.

Οι μεγαλύτερες αλλαγές που έχουν προκαλέσει και τις σφοδρότερες αντιδράσεις αφορούν ρυθμίσεις που επιτρέπουν σε επιχειρήσεις, ιδιαίτερα όσες αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, να μειώνουν ευκολότερα τον αριθμό των εργαζομένων τους. Το σκεπτικό είναι ότι με τον τρόπο αυτό θα γίνουν πιο εύκολες εκτός από τις απολύσεις και οι προσλήψεις ευνοώντας κυρίως τους πιο νέους οι οποίοι ψάχνουν για δουλειά.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα ριζικών μεταρρυθμίσεων στα εργασιακά είναι αυτό της γειτονικής μας χώρας, αφού η Ρώμη προχωρά ολοταχώς στην αλλαγή του ιστορικού άρθρου 18 που από το 1970 μέχρι σήμερα προστάτευε τους εργαζομένους επιβάλλοντας σημαντικούς περιορισμούς στις απολύσεις. Με βάση το άρθρο 18, εργαζόμενοι εταιρειών που απολύονταν επειδή οι εργοδότες τους επικαλούνταν οικονομικά προβλήματα μπορούσαν να προσφύγουν στα δικαστήρια και να επαναπροσληφθούν εάν η Δικαιοσύνη θεωρούσε ότι οι λόγοι που προέβαλε η επιχείρηση για την απόλυση δεν ήταν επαρκείς.

Με βάση το νέο νομοσχέδιο που κατατίθεται προς ψήφιση στην ιταλική Βουλή, οι εταιρείες αυτές θα μπορούν να απολύουν ευκολότερα, αν και οι εργαζόμενοι θα διατηρούν το δικαίωμα προσφυγής στη Δικαιοσύνη. Τα δικαστήρια όμως θα τους προστατεύουν λιγότερο από πριν. Αρχικά ο Μόντι πρότεινε να μην παρεμβαίνει καθόλου η Δικαιοσύνη για τις απολύσεις, αλλά έκανε πίσω μετά τις πολιτικές και τις συνδικαλιστικές αντιδράσεις.

Τώρα ο ιταλός Πρωθυπουργός ελπίζει ότι οι νέες εργασιακές μεταρρυθμίσεις θα ψηφιστούν παρά τις αντιδράσεις των συνδικάτων.

ΙΣΠΑΝΙΑ ΚΑΙ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ. Παρόμοιες είναι οι μεταρρυθμίσεις στα εργασιακά και και σε άλλες νοτιοευρωπαϊκές χώρες. Στην Ισπανία έγιναν ρυθμίσεις ώστε οι εταιρείες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες να μπορούν να αλλάζουν τα ωράρια απασχόλησης και τους μισθούς χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τα εργατικά συνδικάτα. Επίσης αυξήθηκαν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 65 στα 67 χρόνια. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές ήταν μια από τις βασικές αιτίες που προκάλεσαν τις πρόσφατες μαζικές απεργίες και τα επεισόδια σε πολλές πόλεις της χώρας.

Ρυθμίσεις για ευκολότερες απολύσεις έγιναν και στην Πορτογαλία. Ακόμη η κυβέρνηση αποφάσισε να προχωρήσει και σε μείωση των αδειών των εργαζομένων. Σημειώνεται ότι η πρώτη χώρα της ευρωζώνης η οποία προχώρησε σε ελαστικοποίηση των όρων εργασίας ήταν η Γερμανία. Το 2003 ο τότε καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ υιοθέτηση πακέτο μεταρρυθμίσεων που ολοκληρώθηκε το 2005 και περιελάμβανε μειώσεις μισθών, απελευθέρωση της αγοράς εργασίας και σημαντική μείωση των επιδομάτων ανεργίας και των συντάξεων.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές που υλοποιούνται σήμερα από τις χώρες της Νοτιοδυτικής Ευρώπης αλλάζουν όχι μόνο τον εργατικό και τον κοινωνικό, αλλά και τον πολιτικό χάρτη, αφού προωθούνται αλλαγές αδιανόητες μέχρι πρόσφατα, πριν ξεσπάσει η κρίση χρέους. Τα πολιτικά κόμματα δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να θεσπίσουν και να εφαρμόσουν τις μεταρρυθμίσεις επειδή συναντούν ισχυρές αντιδράσεις τόσο από τους πολίτες όσο και από τα συνδικάτα. Οπως παρατήρησε πρόσφατα ο Πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου και Πρόεδρος του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, «όλοι ξέρουμε τι πρέπει να πράξουμε, απλώς δεν ξέρουμε ότι θα επανεκλεγούμε αφού το πράξουμε».

ΟΙ ΕΡΓΟΔΟΤΕΣ. Η υποχώρηση του Μόντι όσον αφορά τη διατήρηση του δικαιώματος των εργαζομένων για προσφυγή στα δικαστήρια όταν απολύονται από εταιρείες με οικονομικά προβλήματα προκάλεσε τις αντιδράσεις των βιομηχάνων και άλλων εργοδοτών, που χαρακτήρισαν τις μεταρρυθμίσεις Μόντι ανεπαρκείς και αντιπαραγωγικές. «Δεν είναι αυτό που συμφωνήσαμε» είπε η επικεφαλής της ένωσης εργοδοτών Confindustria Εμα Μαρσεγκάλια. «Με τις ρυθμίσεις αυτές η αγορά θα γίνει λιγότερο ευέλικτη, οι εργαζόμενοι θα επιστρέψουν στην αδήλωτη εργασία και η Ιταλία κινδυνεύει να συγκεντρώσει λιγότερες ξένες επενδύσεις» σχολίασε, σύμφωνα με τους «Financial Times».