Τα θανάσιμα μυστικά ενός ιού

Την πλήρη δημοσίευση των λεπτομερειών για τη δημιουργία άκρως μεταδοτικών και θανατηφόρων στελεχών της γρίπης των πτηνών Η5Ν1 αποφάσισε η αμερικανική Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή Επιστημόνων για τη Βιοασφάλεια (ΕΕΕΒ). Η έγκριση δόθηκε πέντε μήνες μετά την ολοκλήρωση των πειραμάτων, ενώ η κυβέρνηση των ΗΠΑ είναι ανήσυχη για το ενδεχόμενο αντιγραφής της τεχνικής μετάλλαξης ιών από τρομοκράτες και τη χρήση της για δημιουργία βιολογικών όπλων.

Πρόκειται για μία συνήθη επιστημονική τακτική. Οι ειδικοί προσπαθούν να προβλέψουν τις μεταλλάξεις που θα έκανε στο πέρασμα του χρόνου ένας ιός στη φύση, προκειμένου να ετοιμάσουν το εμβόλιο και το φάρμακο που θα τον σκοτώσει. Ετσι, είναι προετοιμασμένοι να αποφύγουν μία θανατηφόρα μορφή γρίπης, η οποία μάλιστα μεταδίδεται με τον αέρα.

Τα νέα μεταλλαγμένα στελέχη έχουν δημιουργήσει ολλανδοί και ιάπωνες ειδικοί, τροποποιώντας γενετικά ο καθένας στο εργαστήριό του ένα στέλεχος της γρίπης των πτηνών. Οι νέοι τεχνητοί ιοί που δημιουργήθηκαν είναι πολύ πιο επιθετικοί, μεταδοτικοί και πιο θανατηφόροι από τον «πρόγονό» τους.

Στην αρχή το συμβούλιο της ΕΕΕΒ ήταν αρνητικό στη δημοσίευση και των δύο μελετών. Τελικά όμως τέσσερις μήνες αργότερα ανακοίνωσε ότι υποστηρίζει τη δημοσίευση των δύο ερευνών, της μιας στην επιστημονική Επιθεώρηση «Science» και της άλλης στη «Nature». Και στις δύο μελέτες περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο οι ερευνητές έκαναν τον ιό H5N1 ιδιαίτερα μεταδοτικό μεταξύ των θηλαστικών (όχι μόνο μεταξύ των πτηνών) και παράλληλα ιδιαίτερα θανατηφόρο.

Στροφή 180 μοιρών. Τον περασμένο Δεκέμβριο η ΕΕΕΒ είχε δεχθεί κριτική όταν αποφάσισε ότι και οι δύο μελέτες δεν θα έπρεπε να δημοσιευτούν, πάντα με την επιφύλαξη ότι θα μπορούσαν να πέσουν σε χέρια βιοτρομοκρατών. Η αλλαγή στάσης των 23 μελών της ΕΕΕΒ ήρθε μετά την αναθεώρηση των πληροφοριών που θα παρέχονται στα ειδικά έντυπα για τις μελέτες και όπως σχολιάζει στο πόρισμά της η Επιτροπή «δεν φαίνεται να προσφέρουν πληροφορίες οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν προβλήματα στη δημόσια υγεία και την εθνική ασφάλεια».

Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και η ειδική επιστημονική συνάντηση που έγινε πρόσφατα στη Γενεύη, με τη συμμετοχή ειδικών στη γρίπη, όπου οι επιστήμονες αποφάνθηκαν ακριβώς το αντίθετο και είπαν ότι τα αποτελέσματα των μελετών θα πρέπει να δημοσιευθούν όπως ακριβώς είναι, δίχως περικοπές και περιλήψεις.

«Τα νέα δεδομένα επισημαίνουν και υπογραμμίζουν πως η επιστημονική γνώση που αποκτάται με τη μετάλλαξη του ιού μπορεί να βελτιώσει τη διεθνή ετοιμότητα και να κατοχυρώσει την ασφάλεια της δημόσιας υγείας», αναφέρεται στην έκθεση της Επιτροπής. Οι προτάσεις της ΕΕΕΒ θα κοινοποιηθούν στην κυβέρνηση των ΗΠΑ προκειμένου να αξιολογηθούν και να ληφθούν υπόψη από την πολιτική ηγεσία για περαιτέρω ενέργειες.