[Το πνεύμα του τόνου] Παράθυρο με θέα

Είναι ένα από τα παράξενα της πνευματικής μας ιστορίας. Οι δύο γεωγραφικά κοντινότερες χώρες μας αλλά και ιδιοσυγρασιακά συγγενέστερες, η Ιταλία και η Ισπανία, είναι οι λιγότερο γνωστές και στο πλάτος και στο βάθος της προσφοράς τους στην Ελλάδα. Ιδίως βέβαια με τα επιτεύγματά τους τούς τελευταίους αιώνες. Οι δύο μεγάλοι ισπανοί θεατρικοί ποιητές, ο Λόπε ντε Βέγκα και ο Καλντερόν ντε λα Μπάρκα, με 1.500 έργα στο ενεργητικό τους είναι σχεδόν άπαιχτοι στην πατρίδα μας. Η παρουσία τους εξαντλείται στον αριθμό των δακτύλων του ενός χεριού.

Οσο για την Ιταλία, πέρα από τον Ντε Φιλίππο και τον Ντάριο Φο, μόνο δυο τρεις Ιταλοί του 20ού αιώνα μάς έγιναν γνωστοί. Μυστήριο.

Η Ισπανία, για να μείνω σε αυτήν, δεν ευτύχησε να έχει έως πρόσφατα ούτε ένα ινστιτούτο διδασκαλίας της ισπανικής γλώσσας, όπως το Γαλλικό, την Κάζα ντ’ Ιτάλια, το Γκαίτε κ.τ.λ. Ετσι οι ισπανομαθείς Ελληνες ήταν ελάχιστοι και σχεδόν αυτοδίδακτοι, αν εξαιρέσει κανείς την Ιουλία Ιατρίδη που ήταν ισπανικής καταγωγής (η αείμνηστη φίλη Χούλια!).

Τα τελευταία χρόνια έχουμε την τύχη και θα έλεγα την ευτυχία να χαιρόμαστε ισπανικό θέατρο σύγχρονο και συχνά έξοχο, άγνωστό μας έως προχθές, χάρη σε μια φανατική θεατράνθρωπο και δεινή φιλόλογο και θεατρολόγο. Τη Μαρία Χατζηεμμανουήλ. Για χρόνια διακόνησε τη δημόσια εκπαίδευση και όταν προσήλθε στη θεατρική θεωρία αφοσιώθηκε λόγω της ισπανομάθειάς της στην πλατιά και βαθιά επικοινωνία μας με το ισπανικό θέατρο και το ισπανόγλωσσο με κύρος, πιστότητα, φαντασία και κυρίως – πράγμα όχι σύνηθες – με αίσθηση της θεατρικής γλώσσας και της προφορικότητας που είναι το μυστικό μιας μετάφρασης για τη σκηνή. Χάρις στη Μαρία Χατζηεμμανουήλ άνοιξε για τη θεατρική μας ιστορία μια νέα θύρα με θέα προς έναν θεατρικό πολιτισμό με βάθος αιώνων.