[Money diary] Ο νεοφιλελευθερισμός οδηγεί την Ευρώπη σε αδιέξοδο

Ο ευρωπαϊκός διάλογος που βρίσκεται σε εξέλιξη θα πρέπει να απομακρυνθεί από τις παλιές διατυπώσεις και τις κακοήθειες του «λαϊκισμού». Ας δούμε τα πράγματα όπως εκτυλίσσονται μπροστά στα μάτια μας: ένα κυρίαρχο κράτος βρίσκεται υπό κηδεμονία, υποτιμημένο σε επίπεδο προτεκτοράτου. Ενας λαός απελπισμένος υπόκειται ταπεινώσεις και καλείται να τα καταφέρει με μια κυβέρνηση που δεν έχει επιλέξει. Εναλλακτική λύση λέγεται ότι δεν υπάρχει. Αυτή είναι η επωδός των φιλελευθέρων εδώ και τριάντα χρόνια. Σήμερα ο κόσμος είναι ο ίδιος που οικοδόμησε η «επανάσταση των συντηρητικών», της Θάτσερ και του Ρίγκαν. Οι επίγονοί τους δεν έχουν εγκαταλείψει το παιχνίδι. Και αν σήμερα εμφανιζόταν ένας νέος Ρούζβελτ θα έμοιαζε ένας συμπαθής παλαβός, αν όχι ένας επικίνδυνος εξτρεμιστής.

Ολα όσα βλέπουμε εφαρμόζονται στο όνομα της Ευρώπης. Ομως δεν εγκαλώ την Ευρώπη αλλά τις κυβερνήσεις της, των οποίων ηγείται η Δεξιά όπως στη Γαλλία και τη Γερμανία.

Ασφαλώς δεν υποτιμώ «τα καλά νέα» όπως η ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. Ομως αυτή η προσπάθεια μοιάζει με αυτοκαταστροφική στρατηγική. «Pain without gain», πόνος χωρίς αντίκρισμα, όπως λέει ο Πολ Κρούγκμαν.

Τι πρέπει να κάνουμε λοιπόν; Ας κοιτάξουμε την Ευρώπη όπως είναι και όχι όπως θα θέλαμε να είναι. Να αποδεχθούμε ότι ο διάλογος για το μέλλον της δεν διεξάγεται ανάμεσα σε φιλοευρωπαίους και αντιευρωπαίους. Οταν οι νέοι διαμαρτύρονται για τη λιτότητα, αντιτάσσονται στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα; Και όσοι αντιστέκονται στην απορρύθμιση της αγοράς εργασίας μπορούμε να πούμε ότι είναι αντιευρωπαίοι;

Δεν μπορούμε βέβαια να κάνουμε πίσω. Η εθνική αναδίπλωση είναι ουτοπία. Ομως και η φυγή προς τα εμπρός με σύνθημα ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική» είναι ακριβώς το ίδιο. Ας ξεφύγουμε από το δόγμα που μας οδηγεί εδώ και καιρό πάνω σε τοίχο και ας επιστρέψουμε στη θεμελιώδη παραδοχή: το ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει αξία στον βαθμό που είναι προς το συμφέρον των Ευρωπαίων. Το να προτάσσουμε την ακεραιότητα του τραπεζικού συστήματος έναντι της ευημερίας των πολιτών ισοδυναμεί με ξέφτισμα της κοινοτικής ιδέας. Είναι σαν να προετοιμάζουμε την απόρριψη της ευρωπαϊκής ιδέας από τους ίδιους τους Ευρωπαίους. Οι δρόμοι που προτείνουν Μέρκελ και Σαρκοζί είναι αδιέξοδοι. Είναι όμως πια αποφασιστικής σημασίας και ο επαναπροσδιορισμός της Αριστεράς.