Ο υπομονετικός δελφίνος

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος είναι ο πρώτος πολιτικός μεγάλου κόμματος που είχε δεύτερη ευκαιρία για το αξίωμα που οδηγεί μια ανάσα από την πρωθυπουργία. Μέχρι σήμερα, όποιος έχανε την πρώτη εσωκομματική μάχη μάζευε τα κομμάτια του και αποχωρούσε, συχνά και από το ίδιο το κόμμα την ηγεσία του οποίου επιδίωξε. Ο Κωστής Στεφανόπουλος έφυγε οικειοθελώς, ο Γιώργος Σουφλιάς και η Ντόρα Μπακογιάννη αποπέμφθηκαν, ο Ακης Τσοχατζόπουλος χάθηκε στον δρόμο.

Ο κ. Βενιζέλος απεδείχθη όχι μόνο ανθεκτικός μετά την ήττα αλλά και αρκετά προσαρμοστικός. Οταν έχασε από αυτόν που δεν περίμενε να χάσει έδειξε ότι μπορεί να συνταχθεί και με τη σχολή σκέψης που λέει ότι στρατηγική δεν είναι μόνο η επιδίωξη μιας σύγκρουσης, μπορεί να είναι και η αποφυγή της. Ενώ το 2007 κινήθηκε ορμητικά προς την ηγεσία, στη συνέχεια άφησε την ηγεσία να πάει προς αυτόν. Αποτέλεσμα, δεν κατοχύρωσε απλώς το δικαίωμά του να ξαναδοκιμάσει, είναι ήδη πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Ως πολιτικός διαθέτει τις χαρακτηριστικές ιδιότητες των αερίων: καταλαμβάνει όσο χώρο του διατίθεται. Αυτό στο ΠΑΣΟΚ δεν ήταν πλεονέκτημα. Υπήρχε επετηρίδα, στην οποία δεν χωρούσε κάποιος που δεν μπορούσε να βγει στην αγορά με την κονκάρδα «ιδρυτικό στέλεχος» στο πέτο. Οταν ιδρύθηκε το σοσιαλιστικό ΠΑΣΟΚ εκείνος ήταν μόνο 17 ετών και… κεντρώος. Το 1974 οι μετέπειτα συγκάτοικοί του στο Κίνημα αντιδικούσαν με τους κνίτες και τους ρηγάδες για την αυθεντική ερμηνεία του Μαρξισμού. Ο ευτραφής και πανέξυπνος πρωτοετής φοιτητής της Νομικής Θεσσαλονίκης ακολουθούσε την Ενωση Κέντρου – Νέες Δυνάμεις.

με επιμονη λαλιώτη. Στο ΠΑΣΟΚ μπορεί να μην έμπαινε ποτέ αν δεν επέμενε ο Κώστας Λαλιώτης να αξιοποιηθεί το σπινθηροβόλο νομικό πνεύμα του για την αναχαίτιση των κατηγοριών κατά του Ανδρέα Παπανδρέου στο Βρώμικο ’89. Εκτοτε υπερηφανεύεται να λέει ότι μπήκε «στα δύσκολα». Ο ιδρυτής που ΠΑΣΟΚ εντυπωσιάστηκε με το ταμπεραμέντο του και με την επιστροφή του στην εξουσία το 1993 ο κ. Βενιζέλος, βουλευτής πλέον, ορίστηκε υπουργός Τύπου και κυβερνητικός εκπρόσωπος. Εκτοτε δεν έλειψε από καμιά κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και από καμιά Βουλή, αλλά μέχρι το 2004 και δεν πήρε «μεγάλο» υπουργείο: υπήρξε διαδοχικά υπουργός Μεταφορών, Ανάπτυξης, Δικαιοσύνης και Πολιτισμού.

Ωστόσο αυτό του ήταν αρκετό για να εγγραφεί στις λίστες των δελφίνων δεύτερης γενιάς, ως χαρισματικός ομιλητής και ταλαντούχος πολιτικός, αλλά ο Κώστας Σημίτης επεφύλασσε σε όλους μια έκπληξη. Το καλοκαίρι του 2003 άρχισε να διαβουλεύεται με τον Γιώργο Παπανδρέου στο παρασκήνιο για τη διαδοχή του. Τον Ιανουάριο του 2004 τον κάλεσε στο διαμέρισμά του, στην οδό Αναγνωστοπούλου και του παρέδωσε την ηγεσία.

Ο Βενιζέλος αισθάνθηκε παραγκωνισμένος γιατί δεν του δόθηκε η ευκαιρία να αναδείξει τα προσόντα του σε μια κανονική διαδικασία διαδοχής. Εκανε μια δήλωση διαμαρτυρίας για τη διαδικασία με έναν μόνο υποψήφιο, αλλά τον κατάπιε το ρεύμα: «Γιώργο άλλαξε τα όλα», που σάρωνε εκείνη την εποχή. Μερικά χρόνια αργότερα θα ήταν ο ίδιος μόνος υποψήφιος για την ηγεσία.

τεταμενεσ σχεσεις. Μετά το 2004 αντιμετώπιζε αφ’ υψηλού τον Γ. Παπανδρέου. Θεωρούσε ότι ασκεί απλώς ένα κληρονομικό δικαίωμα και αντιδρούσε στις μεθόδους που χρησιμοποιούσε στο κόμμα. Εως το 2007 οι σχέσεις τους ήταν τεταμένες και μια – δυο φορές ο κ. Παπανδρέου εξέτασε το ενδεχόμενο της διαγραφής του. Δεν την υλοποίησε, αλλά και δεν βρέθηκε τρόπος να συνεννοηθούν.

Το βράδυ που έχασε τις εκλογές το ΠΑΣΟΚ ο Ευάγγ. Βενιζέλος άρχισε μια σύγκρουση με τον Γ. Παπανδρέου ακόμη και με προσωπικές κρίσεις. Αλλά στις 27 Νοεμβρίου 2007 τα παπανδρεϊκά ανακλαστικά της κομματικής βάσης και τα δικά του σφάλματα τον άφησαν εκτός νυμφώνος. Την επομένη ο νικητής έδειξε να μην υπολογίζει ότι τέσσερις στους δέκα ψήφισαν τον κ. Βενιζέλο και τον παραμέρισε. Στη 160μελή επιτροπή που όρισε για τη διεξαγωγή συνεδρίου δεν μετείχε ούτε ένας φίλος του.

Οι βενιζελικοί προσπάθησαν να συστήσουν ένα Ρεύμα Ιδεών, που θα τους εξασφάλιζε ευχέρεια δημοσίων παρεμβάσεων. Με πολύ σκληρό τρόπο ο Γ. Παπανδρέου, μέσω του Γιάννη Ραγκούση, προειδοποιούσε ότι τέτοια κίνηση δεν γίνεται ανεκτή. Επειτα από μια συνάντηση που είχαν οι δύο άνδρες στη Χαρ. Τρικούπη τον Φεβρουάριο του 2008 ο κ. Βενιζέλος υποχώρησε.

Από τότε άρχισε η προσέγγιση. Ορίστηκε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος, μετείχε σε κεντρικές συσκέψεις και όταν κάλεσε τον κ. Παπανδρέου «να τον τιμήσει» στην παρουσίαση ενός βιβλίου του, ο πάγος έσπασε. Εκτοτε, και με τη μεσολάβηση του Χάρη Παμπούκη, λειτούργησαν συμπληρωματικά μεταξύ τους και μετά την εκλογική νίκη του 2009 ο Βενιζέλος πήρε το υπουργείο Εθνικής Αμυνας. Τον Ιούνιο του 2011 όταν μετακόμισε στο υπουργείο Οικονομικών, πολλοί το ερμήνευσαν ως δακτυλίδι τύπου 2004. Και ένιωσαν ότι δικαιώθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο: όταν ο Γ. Παπανδρέου στραβοπάτησε ο Ευάγγ. Βενιζέλος τον αντιμετώπισε με κατανόηση. Λίγους μήνες αργότερα, στα 55 χρόνια του αναλαμβάνει την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ χωρίς τον Γ. Παπανδρέου απέναντί του. Οπως ακριβώς ο Κ. Σημίτης…