Ο φόρος Τόμπιν ξανάρχεται στο ευρωπαϊκό προσκήνιο

Η επιβολή φόρου στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές μοιάζει με τις ιστορίες των ζόμπι που έχουν επανέρθει στη μόδα. Η ιδέα του φόρου Τόμπιν, όπως έχει ονομαστεί προς τιμήν του νομπελίστα οικονομολόγου που προώθησε την ιδέα το 1972, είναι παλιότερη από τη σημερινή κρίση.

Μια πρόταση που ζωντανεύει, θάβεται και ξαναγεννιέται περιοδικά χωρίς όμως να μετουσιώνεται (μέχρι σήμερα) σε πράξη. Υπήρξε κάποτε αίτημα αντικαπιταλιστικών φορέων, όπως η Attac, ενώ ήδη από το 1977 υποστηρίχθηκε από τους πιο προοδευτικούς κύκλους διανοητών, μεταξύ των οποίων και η γαλλική εφημερίδα «Le Monde Diplomatique».

Από τότε άλλαξαν πολλά στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία, δημιουργήθηκαν χρηματιστηριακές φούσκες, πολλαπλές και ποικιλόμορφες κρίσεις. Στο ενδιάμεσο ο φόρος Τόμπιν έκανε την εμφάνισή του, εν είδει «επαναστατικής ιδέας» ή απλώς ως απάντηση στην «ασυδοσία των αγορών» για να ξεχαστεί αμέσως μετά.

Σήμερα έχει απολέσει την αίγλη του στις τάξεις όσων μάχονται το «σύστημα», αλλά παραμένει μια πολύ καλή ιδέα για τους άλλοτε πολέμιούς του. Οι δύο συνδιεκδικητές της προεδρίας στη Γαλλία, ο νυν πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί και ο σοσιαλιστής υποψήφιος Φρανσουά Ολάντ, έχουν αμφότεροι αναφερθεί στην ανάγκη «χαλιναγώγησης» των χρηματοπιστωτικών αγορών. Τελευταίος ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε υπογράμμισε την ανάγκη υιοθέτησης ανάλογου φόρου.

Αλλωστε κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών ετών της ευρωπαϊκής κρίσης, η γερμανίδα Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ έχει αναδειχθεί σε σημαιοφόρο αυτής της πρωτοβουλίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το γαλλογερμανικό ηγετικό δίδυμο έχει ανασύρει από την αφάνεια μια παλιά και ξεχασμένη για καιρό ιδέα, αναδεικνύοντάς τη σε βασικό όπλο στον «ακήρυχτο πόλεμο» των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ενάντια στα συμφέροντα του χρηματοπιστωτικού οικοδομήματος.

«Εχει έρθει η ώρα να ανταποδώσει ο χρηματοπιστωτικός τομέας τη βοήθειά του πίσω στην οικονομία», δήλωνε τον περασμένο Νοέμβριο ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο στο πλαίσιο της τελευταίας Συνόδου Κορυφής του G20 στις Κάννες.