[Αποψη] Οι φούσκες και τα δανεικά

Στην ιστορία των αγορών και των οικονομιών, οι φούσκες, δηλαδή η υπερβολική διόγκωση των τιμών, δεν αποτελούν άγνωστο φαινόμενο. Αν και δεν είναι εύκολο να μαντέψει κανείς τη χρονική στιγμή κατά την οποία αυτές αρχίζουν να ξεφουσκώνουν, όλες οι μεγάλες φούσκες του παρελθόντος δείχνουν να έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: γιγαντώθηκαν με το εύκολο χρήμα. Αυτό προκύπτει π.χ. από τη μανία με τις τουλίπες του 1600, τη φούσκα της Εταιρείας Νοτίων Θαλασσών το 1720, τη φούσκα της αγοράς ακινήτων της Φλόριδας στη 10ετία του 1920, τη φούσκα των ιαπωνικών μετοχών και των ακινήτων στα τέλη της 10ετίας του ’80 και την τεχνολογική φούσκα στη διάρκεια 1998-2000.

Η φούσκα επίσης της τεράστιας παγκόσμιας μόχλευσης (επενδύσεις και µε δανεικά) που «έσπρωξε» τους επενδυτές να αγοράσουν εύκολα «ό,τι εκινείτο» οδήγησε στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009 και στην κατάρρευση του οικονομικού μοντέλου που κυριάρχησε στον κόσμο από τα μέσα της δεκαετίας του 1980.

Η παραπάνω εξέλιξη οδήγησε και στο τέλος του οικονομικού μοντέλου της Ελλάδας, η οποία, απολαμβάνοντας επιτόκια δανειστού μόλις 0,30% υψηλότερα των αντίστοιχων της Γερμανίας, είχε στηρίξει την οικονομική της ευμάρεια σε μια φούσκα δανεικών.

Ο συνδυασμός όμως της χαμηλής ανταγωνιστικότητας, της υψηλής κατανάλωσης και της αναποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα εκτόξευσε τα ελλείμματα και τα χρέη, µε αποτέλεσμα την κατάρρευση της οικονομίας, οδηγώντας τελικά στην αποπομπή της Ελλάδας από τις αγορές, στο Μνημόνιο και στην τρόικα. Το διακύβευμα μάλιστα τώρα είναι να αποφύγει τα φαινόμενα διάλυσης που γνώρισαν άλλες χώρες μετά την κατάρρευση του οικονομικού τους μοντέλου.

Καθώς λοιπόν κοινή είναι η πεποίθηση πως με το δεύτερο Μνημόνιο η χώρα κερδίζει χρόνο, ενώ η μελλοντική παραμονή της στο ευρώ συνεχίζει να αμφισβητείται, καλό θα είναι οι πολιτικοί (αλλά και οι άλλες ελίτ που καθορίζουν τις εξελίξεις) να… διαβάσουν επιτέλους τα δεδομένα πριν είναι πολύ αργά.