«Μετάνιωσα που ήμουν νταής»

Αν κάποιος στο σχολείο ξεχώριζε, δύσκολα γλίτωνε από το πείραγμά του. Οπως ένας συμμαθητής του με παραπανίσια κιλά. Πήγαινε πάνω απ’ το κεφάλι του και θρυμμάτιζε μια τυρόπιτα. «Χοντρέ, βρέχει ψίχουλα, πρέπει να πεινάς», του έλεγε. Ηταν δύσκολος μαθητής. Μάγκας για ορισμένους, νταής για τους περισσότερους. Συχνά σκληρός, με λέξεις και με πράξεις. Μέχρι που η ζωή τον έβαλε στη θέση τού άλλου. Από θύτης έγινε θύμα.

«Ολοι οι καθηγητές μου με θυμούνται ακόμη», λέει. «Με κοίταζαν παράξενα στο γυμνάσιο επειδή φορούσα σκουλαρίκια – και τώρα, βλέπεις, έχω βάλει τρία στο αυτί μου. Τόση αντίδραση». Ο Δονάτος Παππάς είναι σήμερα 32 ετών. Ψηλός, με πρόσωπο που ροδίζει όταν μιλάει, κοντοκουρεμένο μαλλί στο πλάι και μια μικρή χαίτη στον σβέρκο. Δεν φοράει πλέον τις μπότες με το σίδερο μπροστά, ούτε τα σκισμένα τζιν όπως στα μαθητικά του χρόνια. Και δεν αποζητά άλλο την αποδοχή υποβιβάζοντας άλλους.

Συναντηθήκαμε σε μια τάξη στο 2ο Γυμνάσιο Ασπροπύργου, στο παλιό του σχολείο, μετά το τελευταίο κουδούνι. Μαζί του και άλλοι δύο νέοι που είχαν φοιτήσει εκεί, στα 23 τους σήμερα. Ηλθαν με τα κομπολόγια τους. Σε έναν χώρο που δεν μπόρεσε να ερμηνεύσει τα εφηβικά ξεσπάσματά τους.

Μεγάλωσαν στην ίδια γειτονιά, λίγα τσιγάρα δρόμο από τα διυλιστήρια των Ελληνικών Πετρελαίων. Σε συνοικία με σπίτια χαμηλά, όπως τα εισοδήματά τους. Εκεί έβλεπαν και πριν από δέκα χρόνια ανθρώπους να ψάχνουν στα σκουπίδια. Στα μέρη τους, παιδιά δοκίμαζαν τσιγάρο από το δημοτικό και στο γυμνάσιο είχαν ήδη σεξουαλικές επαφές, συνήθως με εκδιδόμενες γυναίκες. Εγιναν «μάγκες» γιατί έτσι τους πρόσεχαν τα κορίτσια, γιατί δεν βρέθηκε κανείς να διοχετεύσει σε πιο δημιουργικές ασχολίες την ενέργειά τους, γιατί βίωσαν από τους καθηγητές τους τη διάκριση μεταξύ πρώτου και τελευταίου θρανίου.

«Αν ήσουν άτακτος, σε σέβονταν ή σε φοβούνταν», λέει ο Δονάτος Παππάς. Επανέλαβε τρεις φορές την Α’ Γυμνασίου, ώσπου οι γονείς του τον έστειλαν, στα 16 του, σε συγγενείς στη Γερμανία μήπως και η ξενιτιά τον συνετίσει. Εργάστηκε ως σερβιτόρος σε μπαρ και εστιατόρια. Επέστρεψε στην Ελλάδα για τη στρατιωτική θητεία, δούλεψε στη Χαλυβουργική και πήγε σε νυχτερινό γυμνάσιο. Τώρα παρακολουθεί μαθήματα σε επαγγελματικό λύκειο.

Οι καθηγητές του στο γυμνάσιο σπάνια του μιλούσαν. Προτιμούσαν να μοιράζουν αποβολές. Οι αφορμές δεν έλειπαν. «Η αντίδραση ήταν ένας τρόπος επιβεβαίωσης. Ακόμα κι αν αντιμιλούσες στην προσευχή σε πρόσεχαν. Μερικοί με θαύμαζαν», λέει. Δεν εκτονωνόταν όμως μόνο απέναντι στους καθηγητές ή τη σχολική περιουσία. «Πήγαινα σε ένα παιδί και του πείραζα το τσουλούφι. Αυτός δεν αντιδρούσε. Και εγώ συνέχιζα. Μετά ακολουθούσαν κι άλλοι. Επαιρναν το θάρρος. Το παιδί δεν έλεγε κάτι, ήταν τρομοκρατημένο. Μπορεί να είχε και αυτό προβλήματα στο σπίτι, αλλά τα κρατούσε μέσα του», θυμάται.

Ακόμα και μια αθώα πλάκα μπορούσε να εξελιχτεί σε στίγμα. Οπως στην περίπτωση ενός άλλου συμμαθητή του που μια μέρα δεν κρατήθηκε και έκανε πάνω του την ανάγκη του. «Από εκείνη τη μέρα έγινε ο ”χέστης” του σχολείου», λέει ο Δονάτος Παππάς. «Αυτό άλλαξε τη συμπεριφορά του. Του δημιούργησε πρόβλημα και με τις κοπέλες γιατί διαρκώς τον πειράζαμε».

Στην πλευρά του θύτη βρέθηκε και ο Δημήτρης Παπανικολάου. Γιος εκπαιδευτικών και μαθητής του 18 στην Α’ Γυμνασίου, άλλαξε στην πορεία. Προσπάθησε να αποκτήσει κι αυτός «αλήτικη συμπεριφορά» για να γίνει αρεστός. Αλλαξε τον τρόπο που μιλούσε, το χτένισμά του, τα ρούχα του. Μαζί με συμμαθητές του έβαλε φωτιά σε μια κουρτίνα στην αίθουσα του χημείου και τιμωρήθηκε με αποβολή. Το βράδυ βρήκε έναν λοστό και έσπασε τα τζάμια του σχολείου.

Στην παρέα του βρισκόταν και ο Βαγγέλης Τσίγκος. «Οι αλήτικες συμπεριφορές ήταν κυρίως μεταξύ των σκληρών παιδιών ή ανάμεσα σε γειτονιές μετά το σχόλασμα», λέει. Συμμετείχε και αυτός, αλλά όχι για πολύ. Ξέκοψε με τον καιρό και δεν θυμάται τον λόγο. Σήμερα εργάζεται στην οικογενειακή επιχείρηση, έναν φούρνο.

Ο Δημήτρης χρειάστηκε περισσότερο χρόνο. «Με πείραξε τελικά όταν έμαθα ότι η μητέρα κάποιου φίλου μου του είπε να μην κάνει παρέα μαζί μου. Σήμερα, νομίζω ότι με ακολουθεί ένα κόμπλεξ προσωπικότητας. Να μην πει κάτι ο κόσμος, να μη με χαρακτηρίσει άσχημα», λέει. Απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με κατεύθυνση στη Ψυχολογία, δεν θυμίζει σήμερα τον αντιδραστικό έφηβο και δείχνει λίγο μεγαλύτερος από όσο είναι με το λεπτό μούσι και την μπάσα φωνή.