Η σιδηρά χανούμ

Θα αρκούσε η προεδρία ενός πολυεθνικού ομίλου, η αξία του οποίου υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια, για να βρίσκεται η 56χρονη Γκιουλέρ σταθερά τα τελευταία χρόνια μεταξύ των πιο σημαντικών γυναικών επιχειρηματιών του πλανήτη. Ομως, όπως αναφέρουν οι «Financial Times», «η Σαμπαντζί αποτελεί μια σημαντική δύναμη στην πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Τουρκίας» και επηρεάζει με το σκεπτικό και τις πράξεις της τομείς πολύ πέραν της επιχειρηματικότητας.

ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το έργο της στο Πανεπιστήμιο Σακίπ Σαμπαντζί. Δημιουργήθηκε από το οικογενειακό ίδρυμα το 1994, όταν ακόμα και οι πέντε θείοι της ήταν ζωντανοί και τη θεώρησαν ως την πλέον κατάλληλη από τους απογόνους τους να το αναλάβουν. Η Γκιουλέρ γύρισε όλο τον κόσμο, προσέλαβε αυθεντίες στον τομέα των ακαδημαϊκών σπουδών και έφτιαξε το πρόγραμμα. Οι πρώτοι φοιτητές γράφτηκαν στο Πανεπιστήμιο Σαμπαντζί το 1999. Σήμερα, λίγο περισσότερο από μία δεκαετία αργότερα, έχει ήδη ενταχθεί μεταξύ των τριών καλύτερων πανεπιστημίων στην Τουρκία και πολλοί από τους αποφοίτους κατόπιν κερδίζουν υποτροφίες για εκλεκτές σχολές, όπως το Χάρβαρντ και το ΜΙΤ. Ομως η αεικίνητη Τουρκάλα δεν σταματά εκεί. Η οικογένειά της βοηθά τους εξέχοντες αποφοίτους να φτιάξουν τις δικές τους επιχειρήσεις εντός και εκτός Τουρκίας, δημιουργώντας έτσι ένα τεράστιο δίκτυο που απλώνεται σε πολλές χώρες του κόσμου και επηρεάζει διεθνώς την οικονομική, και όχι μόνο, ζωή, προβάλλοντας ταυτόχρονα την τουρκική κουλτούρα σε όλο τον κόσμο.

Δεν σταματά, όπου σταθεί και όπου βρεθεί, να επαναλαμβάνει ότι «το όραμά μας στην επιχείρηση Σαμπαντζί είναι “ανάπτυξη κάνοντας τη διαφορά”. Ζούμε στην Τουρκία και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ. Πρέπει να κάνουμε αποτελεσματική χρήση των πηγών που διαθέτουμε. Δεν πρέπει να φοβόμαστε να είμαστε διαφορετικοί εάν ξέρουμε ότι αυτή μας η διαφοροποίηση θα οδηγήσει σε ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Πρέπει να δείξουμε κουράγιο και να δημιουργήσουμε εμείς το “καινούργιο”, να φτιάξουμε αυτό που δεν υπάρχει ακόμα. Αυτό απαιτεί ο 21ος αιώνας».

Η Γκιουλέρ χανούμ είναι η πρωτότοκη κόρη του μεγαλύτερου από τους έξι γιους του ιδρυτή της δυναστείας Σαμπαντζί, Χάτσι Ομέρ, και γεννήθηκε το 1955 στην Κωνσταντινούπολη. Ο πατέρας της Ιχσάν παράτησε το σχολείο γρήγορα και ήταν ο μόνος από την οικογένεια που δεν ενδιαφερόταν για τις επιχειρήσεις. Αντίθετα, λάτρευε το ποδόσφαιρο και παρότι ο πατέρας του τον ανάγκασε να ασχοληθεί με το εμπόριο βαμβακιού, στο οποίο βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό η περιουσία της οικογένειας, εκείνος, πού τον έχαναν – πού τον έβρισκαν, περνούσε τον περισσότερο χρόνο του στις αθλητικές εγκαταστάσεις της ποδοσφαιρικής ομάδας Ντεμιρσπόρ στα Αδανα. Το μήλο που λεγόταν Γκιουλέρ δεν έπεσε κάτω από τη μηλιά. Από μικρή έδειξε τις ικανότητές της και ξεχώρισε ανάμεσα στα 18 ξαδέρφια που προαλείφονταν να αναλάβουν σημαντικές θέσεις στις πολλές επιχειρήσεις του ομίλου, από τον καιρό που σπούδαζε Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου. Αμέσως μετά την αποφοίτηση μπήκε στις εταιρείες και πέρασε από διάφορες θέσεις σε διαφορετικούς τομείς των επιχειρήσεων Σαμπαντζί.

Το 2004, έπειτα από τον θάνατο του θείου της Σακίπ που ήταν επικεφαλής του ομίλου, οι άλλοι θείοι της την όρισαν διάδοχό του. Η Γκιουλέρ μιλά συχνά για τον Σακίπ μπέη. «Του άρεσε πολύ η κλασική τουρκική μουσική», διευκρίνισε όταν ανακοίνωσε ότι κάθε χρόνο στην επέτειο του θανάτου του, στις 17 Απριλίου, θα δίνεται στα Αδανα μια μεγάλη συναυλία με τα αγαπημένα του τραγούδια. Ολη η οικογένεια, δεκάδες άτομα πλέον με την προσθήκη εγγονιών και δισεγγόνων, πηγαίνει στα Αδανα όπου, σύμφωνα με τις επιθυμίες του, διεξάγεται ειδική λειτουργία στο κεντρικό τζαμί. Ομως η μνήμη του δεν τιμάται μόνο μέσα στην Τουρκία. Κάθε χρόνο, στο έγκυρο και ισχυρό Brookings Institution, ένα από τα παλαιότερα think tanks της Ουάσιγκτον, μια διεθνής προσωπικότητα μιλά για το έργο και την προσωπικότητα του Σακίπ Σαμπαντζί και η ομιλία μεταδίδεται ζωντανά στην Κωνσταντινούπολη. Επίσης κάθε χρόνο το Ιδρυμα Σαμπαντζί και το Brookings Institution απονέμουν ένα διεθνές ερευνητικό βραβείο.

Η Γκιουλέρ είναι, όπως μας λέει άνθρωπος που τη γνωρίζει πολύ καλά, «χαριτωμένη, ειλικρινής, με παρρησία, ιδιαίτερο χιούμορ και σημαντικά επικοινωνιακά χαρίσματα. Είναι ιδιαίτερα απλή και ντύνεται πάντα με έναν ιδιαίτερα λιτό τρόπο, καθώς απεχθάνεται να προκαλεί». Δεν έχει παντρευτεί και παρά τις πολλές της δραστηριότητες δεν παραλείπει να κάνει διακοπές. Και να έρχεται κάθε χρόνο για να περάσει ένα κομμάτι τους στην Ελλάδα. Διαθέτει σπίτια στα Μοσχονήσια και στον Βόσπορο, όπου συχνά καλεί τους φίλους της, και θεωρείται πολύ καλή οικοδέσποινα. Διατηρεί πολύ καλές επαφές με την κυβέρνηση Ερντογάν, την οποία στηρίζει δημόσια, κυρίως για την οικονομική της πολιτική.

ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΟ ΡΕΥΜΑ. Η Γκιουλέρ αποτελεί παράδειγμα υπεύθυνης διοίκησης σε μια χώρα που οι γυναίκες πολεμούν ακόμα για την ισότητα. Αποτέλεσε μάλιστα θέμα προς συζήτηση όταν στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, στην οποία είχε βυθιστεί η Τουρκία στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, αντιτάχθηκε στην πολιτική των περισσότερων επιχειρηματιών να απολύουν εργαζόμενους και εκείνη προχώρησε σε προσλήψεις. «Δεν πρέπει να φοβηθούμε», είπε δημόσια. «Θα το ξεπεράσουμε και θα προχωρήσουμε». Οπερ και εγένετο και σήμερα οι επιχειρήσεις Σαμπαντζί είναι πιο ισχυρές από ποτέ. Σε κάθε της συνέντευξη μιλά μετ’ επιτάσεως για τις «βαθιές δομικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην Τουρκία, εάν θέλουμε να κοιτάμε με ελπίδα το μέλλον. Δεν μπορούμε άλλο να μεταθέσουμε για αργότερα τις μεταρρυθμίσεις», τονίζει. «Πρέπει να γίνουν άμεσα. Χρειαζόμαστε οικονομικές πολιτικές που να οδηγούν στην ανάπτυξη και την παραγωγή».

Οι δραστηριότητές της δεν σταματούν εδώ. Εχει μεγάλο φιλανθρωπικό έργο αλλά και μια σημαντικότατη συλλογή έργων τέχνης την οποία κληρονόμησε από τον θείο της Σακίπ και εκθέτει σε πολλά διάσημα μουσεία, όπως το Λούβρο και το Μετροπόλιταν. Διοργάνωσε και έκθεση οθωμανικής καλλιγραφίας σε μαυριτανικά παλάτια στην Ισπανία. «Οι εκθέσεις στο εξωτερικό είναι σημαντικές για την προώθηση της Τουρκίας, του λαού και του ομίλου μας», λέει. «Διότι ο κόσμος ποτέ δεν ξεχνά την τέχνη. Η τέχνη ζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο».

ΕΙΠΕ
Αυτό που με νοιάζει είναι να κάνουμε τη διαφορά. Σε όλα   

ΕΙΠΑΝ ΓΙ’ ΑΥΤΗΝ
Το πιο εντυπωσιακό στην Γκιουλέρ δεν είναι η δύναμή της. Είναι η απλότητά της
Ρωμιός επιχειρηματίας της Κωνσταντινούπολης