Ο πυρετός του χρυσού έγινε… επιδημία

Το πιο ασφαλές καταφύγιο αποτελεί, για άλλη μια φορά σε περίοδο διεθνούς οικονομικής ύφεσης, ο χρυσός. Η τιμή του αυξάνεται πλέον καθημερινά, οι παραγωγοί σπεύδουν να αυξήσουν τις ποσότητες που εξορύσσουν και οι απλοί πολίτες σπεύδουν, για να αντιμετωπίσουν την κρίση, να πουλήσουν στις νέες υψηλές τιμές ό,τι χρυσό διαθέτουν. Σε μια εποχή που όλες οι αξίες καταρρέουν είναι δυνατόν το μόνο που στέκει όρθιο να είναι ο χρυσός;

Και όμως. Οπως διαπίστωσε πρόσφατα έκθεση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού (που εκπροσωπεί την παγκόσμια βιομηχανία χρυσού) η ανησυχία για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας και οι αγορές από τις μεγάλες χώρες της Ασίας θα κινήσουν τη ζήτηση για χρυσό φέτος. Η έκθεση αναφέρει ότι η ζήτηση για χρυσό στο δεύτερο τρίμηνο του 2011 μειώθηκε σε όγκο κατά 17%, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2010 (όταν η κρίση χρέους της ευρωζώνης οδήγησε στην αγορά του πολύτιμου μετάλλου), αλλά αυξήθηκε σε αξία κατά 4,6% σε 44,5 δισ. δολάρια, λόγω της μεγάλης αύξησης της τιμής του χρυσού κατά 26%. Η μεγαλύτερη ζήτηση χρυσού προέρχεται από την Κίνα (38%) και από την Ινδία (25%) καθώς οι δύο αυτές χώρες καλύπτουν το 55% της παγκόσμιας ζήτησης.

Η διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση για χρυσό – που υποδαυλίζεται από το γεγονός ότι μέσα σε έναν χρόνο η τιμή του αυξήθηκε κατά 70%! – επιφέρει ένα βαρύ κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος στις χώρες όπου γίνεται η εξόρυξη αυτού του πολύτιμου μετάλλου. «Θεωρητικά η τιμή του χρυσού αυτή τη στιγμή είναι φανταστική για μια οικονομία όπως αυτή της Νοτίου Αφρικής», λέει στην εφημερίδα «Independent» ο αναλυτής Πίτερ Μέιτζορ, διευκρινίζοντας όμως ότι η μεγαλύτερη παραγωγός χρυσού χώρα στην αφρικανική ήπειρο, παρότι έχει ανεργία άνω του 36%, δεν επωφελείται από την κατάσταση αυτή. «Υπολογίζεται ότι η χώρα διαθέτει 6.000 εγκαταλειμμένα χρυσωρυχεία που θα έπρεπε να ξανανοίξουν, προσφέροντας δουλειά σε χιλιάδες ανθρώπους, όμως αυτό δεν συμβαίνει», προσθέτει.

ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ. Μέσα στον πυρετό του χρυσού υπάρχουν πάντα παράπλευρες απώλειες. Πριν από λίγες ημέρες, έκθεση διεθνούς οργανισμού προειδοποίησε ότι η Γκάνα που εξάγει μεγάλες ποσότητες χρυσού κινδυνεύει από την «ασθένεια της Ολλανδίας» – όπως ονομάζεται η κατάσταση κατά την οποία τα έσοδα μιας χώρας από τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της παραγκωνίζουν εντελώς τη γεωργία και τις κατασκευές. Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες χωρών με μεγάλες φλέβες χρυσού έχουν έλλειμμα δημοκρατίας και μεγάλο χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών και δύσκολα μπορούν να πάρουν μέτρα που θα προστατεύουν τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα από τις ανισορροπίες που δημιουργεί το κυνήγι του πολύτιμου μετάλλου. Και μέσα σε όλα αυτά διαμορφώνονται νέες, περίεργες συνθήκες. Σε πρόσφατη έκθεσή της η Ernest & Young ανέφερε τον «εθνικισμό των πηγών» ως τον νέο μεγάλο κίνδυνο για την επιβίωση της βιομηχανίας του χρυσού.