Λονδίνο καλεί Ρόμποκοπ

του περικλη δημητρολοπουλου

Οπως στην τέχνη, έτσι και στη ζωή ο μύθος ανακατεύεται συχνά με την πραγματικότητα. Ο Ουίλιαμ Μπράτον είναι ο αστυνομικός που στα μέσα της δεκαετίας του 1990 κλήθηκε να βγάλει από τη Νέα Υόρκη τη ρετσινιά μιας πόλης στην οποία η ζωή κατοίκων και επισκεπτών κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή, το έγκλημα βασιλεύει και στις απαγορευμένες της ζώνες δεν τολμά να πατήσει ούτε ολόκληρη η εθνοφυλακή. Μιας πόλης απροστάτευτης, παραδομένης στο έλεος των συμμοριών, όπου οι επιθεωρητές Κάλαχαν είναι σαν μοναχικοί λύκοι που δεν τους καταλαβαίνει κανείς κι επιπλέον έχει αρχίσει να ξεφτίζει και η μπογιά τους.

ΜΕ ΤΟΝ ΤΖΟΥΛΙΑΝΙ. Σε αυτήν την Γκόθαμ Σίτι, που έβγαζε στη σύνταξη τους Κάλαχαν και δεν βρήκε ποτέ τον Μπάτμαν της, έφτασε στις αρχές του ’90 ο Ουίλιαμ Μπράτον. Ο άνθρωπος που τον είχε καλέσει ήταν ο Ρεπουμπλικανός δήμαρχος Ρούντολφ Τζουλιάνι, θεωρητικός της «μηδενικής ανοχής» απέναντι στο έγκλημα. Ως υπηρέτης του νόμου στη Βοστώνη, με καταγεγραμμένο στο βιογραφικό του το ρεκόρ του νεώτερου υποδιευθυντή της αστυνομίας στην ιστορία της πόλης, ο Μπράτον είχε αναπτύξει μια παρόμοια θεωρία. Σύμφωνα με το δόγμα των «σπασμένων παραθύρων», εάν αφήνεις ατιμώρητο το μικροέγκλημα, τότε η σοβαρή παραβατικότητα εκτοξεύεται στα ύψη. Κάπως έτσι εγκαινιάστηκε στη Νέα Υόρκη μια περίοδος που μια κλεμμένη τσίχλα μπορούσε να στείλει έναν έφηβο στο δικαστήριο ανηλίκων. Δύο χρόνια μετά, ο Τζουλιάνι κράδαινε στον αέρα τις στατιστικές με την κατακόρυφη πτώση που σημείωναν φόνοι, ληστείες, κλοπές και βιασμοί και γινόταν το νέο αστέρι των Ρεπουμπλικανών που έπειτα από μια τέτοια επιτυχία στη Νέα Υόρκη δεν μπορούσε παρά να αναλάβει τις τύχες του έθνους. Και ο Ουίλιαμ Μπράτον; Τερμάτιζε ευδοκίμως την υπηρεσία του στο NYPD επειδή ο δήμαρχος έβλεπε ότι ο αρχηγός της αστυνομίας τού έκλεβε όλη τη δόξα – ή τουλάχιστον έτσι θέλουν οι φήμες. Επισήμως ο Μπράτον παραιτήθηκε το 1996 επειδή έκανε ταξίδια που πλήρωναν διάφορα λόμπι.

Η σκιά της διαφθοράς και το ξήλωμα δεν έπληξαν καθόλου τη φήμη του Ουίλιαμ Μπράτον. Ούτε τον τσαλάκωσαν οι διάφορες κοινωνιολογικές μελέτες που αμφισβητούσαν τα αποτελέσματα της θεωρίας της μηδενικής ανοχής επισημαίνοντας ότι η στατιστική στην υπηρεσία της πολιτικής δεν είναι επιστήμη αλλά παραπλάνηση. Δύο χρόνια μετά εμφανίστηκαν στις προθήκες των βιβλιοπωλείων τα απομνημονεύματα του Μπράτον υπό τον τίτλο «TURNAROUND: How America’s Top Cop Reversed the Crime Epidemic». Το πόνημα ανακηρύχθηκε από τους «Νιου Γιορκ Τάιμς» «διακεκριμένο βιβλίο της χρονιάς». Και αφού πέρασαν άλλα τέσσερα χρόνια, ο αστυνόμος κλήθηκε να επιβάλει τον νόμο και την τάξη στο Λος Αντζελες αναλαμβάνοντας ένα σώμα εξίσου φημισμένο με αυτό της Νέας Υόρκης, στις τάξεις του οποίου είχε διαπρέψει ο Μελ Γκίμπσον του «Φονικού όπλου». Ως αρχηγός του LAPD, ο Μπράτον έκανε την πρώτη του δημόσια εμφάνιση στην Πρώτη Αφρικανική Επισκοπική Εκκλησία των Μεθοδιστών. Στο χριστεπώνυμο πλήθος μίλησε σαν ιεροκήρυκας. «Ξυπνήστε! Εχετε έναν καρκίνο που κατατρώει την πόλη σας», διέγνωσε για να προσθέσει σε τόνους Αποκάλυψης: «Μην αναρωτιέσαι για ποιον χτυπάει η καμπάνα, χτυπάει για σένα». Στο χωνευτήρι της Πόλης των Αγγέλων ο Μπράτον δεν βρήκε μόνο πρόθυμα αυτιά να τον ακούσουν, αλλά και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα που έβλεπαν με καχυποψία τις μεθόδους του. Οι «λίμπεραλ», πάντως, αναγνώρισαν ως «προοδευτική πολιτική» δυο πράγματα: το ένα είναι ότι ο Μπράτον εκτός από θεωρητικός των «σπασμένων παραθύρων» είναι και θεωρητικός του «αστυνομικού της γειτονιάς». Αυτό σημαίνει ότι το όργανο της τάξης δεν κάθεται σε ένα περιπολικό περιμένοντας την κλήση στον ασύρματο για να πάει να πιάσει τον κλέφτη. Περιπολεί στον δρόμο, γνωρίζεται με τους κατοίκους, είναι εκεί στην υπηρεσία της κοινότητας. Το δεύτερο στοιχείο που του πιστώθηκε ήταν ότι άλλαξε το μείγμα της εθνοτικής σύνθεσης του σώματος της αστυνομίας. Στο πολυεθνικό και πολυπολιτισμικό Λος Αντζελες δεν μπορεί οι wasp να είναι μόνο οι καλοί. Ο Μπράτον άνοιξε τις πόρτες της Αστυνομικής Ακαδημίας σε Αφροαμερικανούς και ισπανόφωνους. Το 2009 οι λευκοί αποτελούσαν μόνο το 36% της αστυνομικής δύναμης του LA, όταν επτά χρόνια νωρίτερα το ποσοστό αυτό ήταν υπερδιπλάσιο – άλλη μια στατιστική που επικαλείται ο Μπράτον.

Ο Ντέιβιντ Κάμερον ανήκει σε μια γενιά που κινηματογραφικά γαλουχήθηκε με τον μύθο του «σκληρού μπάτσου». Ηταν έφηβος όταν ο επιθεωρητής Κάλαχαν καθάριζε τους κακούς και φοιτητής όταν ο Μπρους Γουίλις έδινε στον μπάτσο τα χαρακτηριστικά του πνευματώδους action hero. Θα έχει δει αμέτρητες ταινίες με ηρωικούς αστυνομικούς – ναυάγια της ζωής που τους διώχνει το κορίτσι που αγαπούν επειδή ζουν και αναπνέουν μόνο για τη δουλειά τους θυσιάζοντας τα πάντα στον βωμό του καθήκοντος. Ο Ουίλιαμ Μπράτον έχει κάνει τέσσερις γάμους, χωρίς να είναι γνωστό πόσες από τις συζύγους τον εγκατέλειψαν. Αλλά δεν είναι ο τύπος που εκτός υπηρεσίας πνίγει τον καημό του σε μερικά μπέρμπον. Το τηλεφώνημα του βρετανού πρωθυπουργού τον βρήκε να εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα ως ανώτερο στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία η οποία ειδικεύεται – πού αλλού; – στον τομέα της ασφάλειας. Δεν ήταν η πρώτη φορά που επικοινωνούσαν οι δυο τους. Ο Κάμερον δεν μπορούσε να βγάλει από την οθόνη κανέναν κινηματογραφικό «σούπερ μπάτσο», αλλά μπορούσε θαυμάσια να καλέσει την αληθινή εκδοχή τους να αναλάβει τη Σκότλαντ Γιαρντ.

ΤΟ ΕΜΠΟΔΙΟ. Η πρόταση έγινε τον Ιούνιο και σκόνταψε σε έναν τυπικό λόγο: πώς θα αναλάμβανε ένας μη Βρετανός τις τύχες της βρετανικής αστυνομίας; Οι ταραχές στο Λονδίνο έδωσαν την αφορμή για μια νέα πρόσκληση. Ο 64χρονος Μπράτον πέταξε τη σκούφια του. Αλλά ο βρετανικός Τύπος είναι κάπως επιφυλακτικός. Τι σχέση έχει η κουλτούρα μιας αστυνομίας που βγάζει όπλο με την πρώτη ευκαιρία με μια αστυνομία που φοράει περίεργα καπελάκια και άφησε στο τμήμα ακόμη και τα κλομπ; Και τι είδους δουλειά θα κάνει ο Ουίλιαμ Μπράτον σε μια χώρα που από την εποχή των Νέων Εργατικών το δόγμα της μηδενικής ανοχής απέναντι στο έγκλημα έχει εμπλουτιστεί με το δόγμα της μηδενικής ανοχής στα φαινόμενα που το γεννούν; Το Χόλιγουντ έχει στείλει «σκληρούς μπάτσους» από τη Μόσχα μέχρι το Τόκιο αλλά ποτέ στο Λονδίνο. Η ιστορία – ή η στατιστική – θα αποδείξει εάν ένας αμερικανός σερίφης μπορεί να «πιάσει» το βρετανικό φλέγμα. Και αν κάποιος εδώ αγαπάει τόσο τις ιστορίες με σκληρούς μπάτσους για να φωνάξει τον σερίφη στην Αθήνα.