ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ Ζητείται βούληση

Το παρακάτω κείμενο δεν ανήκει (φυσικά) στον εικονιζόμενο. Είναι απόσπασμα ομιλίας που εκφώνησε το 1957 στο Τορίνο ένας από τους «πατέρες» της Ευρώπης, ο ιταλός αντιφασίστας Αλτιέρο Σπινέλι (1907-1986). Το κείμενο αυτό παρουσιάζει διπλό ενδιαφέρον. Πρώτον, χαρακτηρίζεται από υψηλή πολιτική διαύγεια: ο συντάκτης του ήταν άλλωστε μια ξεχωριστή προσωπικότητα. Δεύτερον, είναι σαν να γράφηκε χθες. Τα ζητήματα που θέτει δεν επιλύθηκαν ποτέ. Και αυτό αποτελεί τη θεμελιώδη αιτία για την οποία η Ευρώπη έχει φτάσει στο σημερινό αδιέξοδο, μια κατάσταση όπου κυριαρχούν οι εθνικισμοί, οι εγωισμοί και η κοντόφθαλμη εκλογική λογική.

«Αν το εθνικό κράτος αποτελούσε τη μοναδική μορφή πολιτικής οργάνωσης για τους Ευρωπαίους, αν δεν ξέραμε να κοιτάζουμε πέρα από αυτό όπως οι Ελληνες δεν ήξεραν να κοιτάζουν πέρα από την πόλι, δεν θα μας έμενε παρά να παρατηρήσουμε ότι φτάσαμε στο τέλος του ευρωπαϊκού πολιτισμού, να παραιτηθούμε και να αφεθούμε στη μοίρα μας.

Ομως η μέθοδος για να βγούμε από το αδιέξοδο όπου μας έσπρωξαν τα κράτη μας υπάρχει. Και είναι εύκολο να διατυπωθεί. Εχει άλλωστε ήδη δοκιμαστεί με επιτυχία από άλλους λαούς• το μόνο που χρειάζεται είναι πολιτική βούληση. Η λύση έγκειται στην αρχή σύμφωνα με την οποία τα προβλήματα, για να μπορούν να λύνονται, πρέπει να αντιμετωπίζονται στο επίπεδο όπου τίθενται. Αν η εξωτερική, στρατιωτική, οικονομική και κοινωνική πολιτική των Ευρωπαίων δεν μπορεί να ακολουθείται με επιτυχία από τα εθνικά κράτη, αν απαιτεί προοπτικές, νόμους, πανευρωπαϊκή δράση, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αφαιρεθεί από τα εθνικά κράτη και να ανατεθεί σε ένα ευρωπαϊκό ομοσπονδιακό κράτος, εφοδιασμένο με μια κυβέρνηση που θα διαχειρίζεται τις κοινές υποθέσεις, ένα Κοινοβούλιο που θα ψηφίζει τους νόμους και τους φόρους, ένα δικαστήριο που θα εγγυάται τον σεβασμό του Δικαίου.

Μια τέτοια μεταβίβαση κυριαρχίας δεν μπορεί παρά να αποτελεί προϊόν ελεύθερης απόφασης ελεύθερων εθνών, που παραιτούνται ορισμένων δικαιωμάτων τους όχι για να τα εκχωρήσουν σε μια ξένη εξουσία, αλλά για να συνεχίσουν να τα ασκούν από κοινού με άλλα έθνη. Η μεταβίβαση αυτή δεν μπορεί, κατά συνέπεια, να επιτευχθεί παρά με την αποδοχή ενός γραπτού ομοσπονδιακού Συντάγματος, το οποίο θα καθορίζει με ακρίβεια τι και σε ποιους θεσμούς μεταβιβάζεται».

Το μόνο που χρειάζεται είναι πολιτική βούληση. Πάνω από μισό αιώνα μετά την εκφώνηση εκείνης της ομιλίας, αυτή η βούληση εξακολουθεί να αναζητείται.