Για σχεδόν εξήντα χρόνια, από το τέλος του Εμφυλίου και την έναρξη της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης, τα αυθαίρετα κτίσματα που σήμερα ορθώνονται ασχημαίνοντας σχεδόν κάθε γωνιά της ελληνικής γης, δεν χτίζονταν κάτω από τη μύτη της πολιτείας. Ισα ίσα. Συνήθως ήτανη λύση για να αποκτήσουν πρώτη κατοικία χιλιάδες πολίτες τα πρώτα χρόνια και εξοχική κατοικία τα χρόνια της ευμάρειας.
Για σχεδόν εξήντα χρόνια, τα αυθαίρετα ήταν η ατομική διεκδίκηση, για χάρη της οποίας η δημόσια περιουσία υπονομεύθηκε, κακοποιήθηκε, συρρικνώθηκε. Καταπάτηση δημοσίων εκτάσεων, μπάζωμα ρεμάτων, υποβάθμιση και καταστροφή του περιβάλλοντος ήταν η συνέπεια της αυθαίρετης, άναρχης δόμησης.
Για σχεδόν εξήντα χρόνια, τα αυθαίρετα ήταν και εξακολουθούν να είναι μια από τις πιο επικερδείς βιομηχανίες, στο μεταίχμιο παρανομίας και νομιμότητας. Πηγή παράνομου χρηματισμού επίορκων υπαλλήλων και επίορκων αστυνομικών.
Για σχεδόν εξήντα χρόνια, τα αυθαίρετα ήταν το άλλοθι της πολιτείας για την αδυναμία της να σχεδιάσει και να εφαρμόσει μια αποτελεσματική στεγαστική πολιτική. Και πολύ συχνά, όταν υπήρχε έλλειμμα στα έσοδα, ένας αποτελεσματικός τρόπος να εισπράττει προσόδους.
Είναι πολλές οι κυβερνήσεις που κήρυξαν ένα είδος «περαίωσης». Που έδωσαν τη δυνατότητα νομιμοποίησης αυθαίρετων κατοικιών, αφενός διότι οποιαδήποτε άλλη αντιμετώπισή τους θα δημιουργούσε κοινωνικό πρόβλημα, αφετέρου για να γίνει μια νέα αρχή.
Επειτα από πολλές «νέες αρχές», ωστόσο, η αυθαίρετη κατοικία συνεχίζει να εξελίσσεται σε κυρίαρχη «νεοελληνική αξία». Οσες προσπάθειες κι αν έγιναν για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, ναυάγησαν.
Η έλλειψη κτηματολογίου, το χάος και η διαφθορά των πολεοδομιών, η ασάφεια σε πολλές περιπτώσεις των νόμων αλλά και η ιδιομορφία της ελληνικής κοινωνίας να στηρίζει την ύπαρξή της στην περιφρόνησή τους, διαιώνισαν το πρόβλημα. Με αποτέλεσμα την επικείμενη εξαγγελία ακόμα μίας ρύθμισης.
Τα χαρακτηριστικά και της ρύθμισης αυτής ταυτίζονται με τις εισπρακτικές ανάγκες του κράτους. Αλίμονο όμως αν, ακόμα μια φορά, η προσπάθεια σταματήσει εκεί.
Η πολιτεία έχει μια ακόμα ευκαιρία να υπερβεί τον εαυτό της. Να πείσει ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν είναι υποχρεωτικά αποτέλεσμα υποχρεώσεων που προκύπτουν από τις συμφωνίες που συνομολογήσαμε λόγω των έκτακτων συνθηκών της κρίσης.
Μετά και τη νέα ρύθμιση, πρέπει όντως να πιάσουμε το νήμα από την αρχή. Χρειάζεται όμως να ισχύσουν νέοι κανόνες. Να προχωρήσουν απρόσκοπτα αυτή τη φορά η ενημέρωση του δασολογίου και η οριστική σύνταξη κτηματολογίου.
Εως τότε πρέπει να αποσαφηνιστεί η στεγαστική πολιτική καθορισμού των χρήσεων γης. Η επέκταση και ο έλεγχος των σχεδίων πόλεως. Και κυρίως, η βούληση να διαφυλαχτεί η νομιμότητα και να παταχθεί η παραβατικότητα. Ζητάμε πολλά;