ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Με όπλα το χειροκρότημα και το γέλιο

Στη φανταστική πινακοθήκη των αυταρχικών ηγετών χωρίς ίχνος σοβαρότητας, ο Αλεξάντερ Λουκασένκο μπορεί να διεκδικήσει πλέον τη δική του, ξεχωριστή θέση. Ασφαλώς όχι επειδή η Λευκορωσία γιόρτασε χθες την επέτειο της απελευθέρωσής της από τους Nαζί μπλοκάροντας την πρόσβαση στο facebook και το twitter και συλλαμβάνοντας προληπτικά εκατοντάδες ακτιβιστές. Ούτε επειδή στο κέντρο του Μινσκ είχαν αναπτυχθεί χιλιάδες αστυνομικοί και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Οταν μια χώρα γιορτάζει υπό τέτοιες συνθήκες την ανεξαρτησία της, πρόκειται για τραγωδία. Αλλά όταν απαγορεύει το χειροκρότημα και ο ηγέτης της εμφανίζεται στο μπαλκόνι με στρατιωτική περιβολή μαζί με τον 7χρονο γιο του επίσης ντυμένο στρατιωτικά, τότε καταντά γελοιότητα.

Πίσω από αυτήν την απόφαση βρίσκεται ο φόβος της ειρωνείας – που στην περίπτωση της Λευκορωσίας γίνεται ακόμη μεγαλύτερος και από τον φόβο της αποδοκιμασίας. Κάπως έτσι, ο πρόεδρος της Λευκορωσίας αποφάσισε ότι όποιος τολμούσε να χειροκροτήσει τον ίδιο στη διάρκεια της ομιλίας του, τους στρατιώτες που παρελαύνουν ή τα μέλη της μυστικής αστυνομίας (που ονομάζεται ακόμη KGB) θα συλλαμβανόταν πάραυτα. «Το χειροκρότημα επιτρέπεται μόνο για τους βετεράνους και τους ανάπηρους πολέμου» εξηγούσε στον απεσταλμένο της εφημερίδας «Λα Ρεπούμπλικα» ο Ιγκορ Εσιέβ, υποδιευθυντής της αστυνομίας του Μινσκ. Ο αστυνομικός δεν το ομολογεί, αλλά ευχαρίστως θα περιελάμβανε στην απαγόρευση ακόμη κάτι που εκνευρίζει το καθεστώς τώρα τελευταία: το γέλιο. Γιατί το χειροκρότημα και το γέλιο είναι τα μοναδικά όπλα διαμαρτυρίας που έχουν απομείνει στα χέρια των πολιτών αυτής της πρώην Δημοκρατίας της Σοβιετικής Ενωσης εναντίον ενός ηγέτη, ο οποίος επικράτησε πριν από οκτώ μήνες σε μια εκλογική διαδικασία που δεν αναγνώρισε κανένας ξένος παρατηρητής. Από τότε, όλοι οι αντίπαλοι του Λουκασένκο βρίσκονται στη φυλακή με τις πιο ευφάνταστες κατηγορίες να βαραίνουν τις πλάτες τους.

Η «μόδα» άρχισε λίγο μετά τις εκλογές. Η ιδέα γεννήθηκε και διαδόθηκε – που αλλού; – στο Διαδίκτυο. Τα μέλη του κινήματος δίνουν ραντεβού έξω από το τεράστιο Μέγαρο της Δημοκρατίας στην Πλατεία Οκτιαμπράβσκαγια ή στο σοβιετικό κτίριο που σήμερα αποτελεί την προεδρική κατοικία. Ο βασικός κανόνας που τηρούν οι συγκεντρωθέντες είναι η ασφαλής απόσταση των δυο μέτρων ώστε να μην κατηγορηθούν ότι διαδηλώνουν. Ούτε συνθήματα, ούτε πανό. Μόνο ένα παρατεταμένο χειροκρότημα που συνοδεύεται από ένα χαμόγελο. Οι πιο θαρραλέοι γελούν δυνατά. Σταματούν για να χειροκροτήσουν κι έπειτα γελούν ξανά. Κι επειδή το γέλιο μεταδίδεται εύκολα, πολλές φορές αρχίζουν να γελούν οι περίεργοι στα παράθυρα, οι σερβιτόροι των καφέ, οι βιαστικοί περαστικοί, οι μαθητές που γυρνούν από το σχολείο – καμιά φορά ακόμη και οι φρουροί του μεγάρου της Δημοκρατίας. Στη χθεσινή του ομιλία, ο Αλεξάντερ Λουκασένκο κατηγόρησε τα «ξένα κέντρα» που θέλουν να διαλύσουν τη χώρα του. Κι είναι βέβαιο ότι πολλοί συμπατριώτες του που τον άκουγαν θα ήθελαν πολύ να γελάσουν.