ΔΡΟΜΟΙ Λετονοί, λοιπόν…

Λετονοί, λοιπόν…

… Να γίνουμε όλοι Λετονοί (!) δίνουν το παράγγελμα οι ευρωτραπεζίτες και οι φιλικές εφημερίδες τους, από τότε που ο λετονικός λαός εμπιστεύτηκε ξανά μια κυβέρνηση που είχε κατακρεουργήσει τα κοινωνικά επιδόματα, είχε κόψει τους μισθούς και είχε εκτινάξει την ανεργία. Ηταν άραγε αυτό απόδειξη πως ακόμη και η λιτότητα μπορεί κάποτε να γίνει δημοφιλής; Και πως η στάση του λετονικού λαού πρέπει να γίνει παράδειγμα προς μίμηση;

Δύο χρόνια…

… αργότερα, η κατάσταση στη Λετονία δεν είναι καθόλου ρόδινη. Μπορεί η οικονομική κρίση που έπληξε τη χώρα να ήταν τόσο βαθιά, που το 2009 έβγαλε στους δρόμους τον αποπολιτικοποιημένο λαό της, όμως σήμερα πια οι απελπισμένοι Λετονοί προτιμούν τον δρόμο της ελάχιστης αντίστασης και μεταναστεύουν στο εξωτερικό. Η νεοφιλελεύθερη λιτότητα έχει εξολοθρεύσει δημογραφικά τη χώρα. Την ώρα που οι κυβερνητικές περικοπές στις δαπάνες για την παιδεία, την υγεία και άλλες βασικές κοινωνικές υποδομές κινδυνεύουν να υποσκάψουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, οι νέοι προτιμούν να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή αλλού, παρά να μείνουν και να υποφέρουν σε μια οικονομία που δεν μπορεί να τους προσφέρει εργασία. Τουλάχιστον το 12% του γενικού πληθυσμού (και ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος του εργατικού δυναμικού) σήμερα ζει και εργάζεται στο εξωτερικό. Τα παιδιά (λιγοστά κι αυτά λόγω της μείωσης του αριθμού των γάμων και των γεννήσεων) αφήνονται πίσω στην ορφάνια, κάνοντας τους δημογράφους να αναρωτιούνται πώς θα μπορέσει να επιβιώσει αυτή η μικρή χώρα στο μέλλον. Ούτε όμως η μετανάστευση μπορεί να λύσει το λετονικό πρόβλημα, αφού άλλες υπερχρεωμένες χώρες με πολύ μεγαλύτερους πληθυσμούς αναζητούν κι αυτές ξένες αγορές εργασίας για να απορροφήσουν τους ανέργους τους.

Και η περίφημη…

… ανάπτυξη; Τι απέγινε η ανάπτυξη; Προβλεπόμενη στο 3,3% φέτος, αναφέρεται συχνά σαν απόδειξη πως το λετονικό μοντέλο λιτότητας θεράπευσε την κρίση χρέους και τα χρόνια ελλείμματα. Η εσωτερική υποτίμηση όμως που επέβαλαν οι ευρωτραπεζίτες (δηλαδή η μείωση των μισθών, των δημόσιων δαπανών και του γενικότερου βιοτικού επιπέδου, ώστε να πληρωθούν οι δανειστές) έχει βυθίσει τον λαό στη φτώχεια. Είναι να απορεί λοιπόν κανείς, όπως απορούν οι οικονομολόγοι Μάικλ Χάντσον και Τζέφρι Σόμερς στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», αν αυτή η ανάπτυξη είναι αρκετή. Με δεδομένο πως το ένα τέταρτο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος χάθηκε στην κρίση, με τόση ανάπτυξη θα χρειαστεί μια δεκαετία για να αποκατασταθούν οι απώλειες.

Ενα τέτοιο…

… ψοφίμι μπορεί ποτέ να γίνει ελκυστικό δόλωμα για να το μιμηθούν και άλλες χρεωμένες ευρωπαϊκές χώρες; Οσο θα συρρικνώνονται οι οικονομίες τους και θα αυξάνεται η ανεργία, πού θα βρεθούν άλλες χώρες για να μεταναστεύσουν οι εργαζόμενοι; Πόσο τέτοιο «λετονικό φάρμακο» θα μπορέσουν να αντέξουν αυτές οι χώρες; Και πόση λετονική υπομονή θα μπορέσουν να δείξουν οι λαοί τους;