Μετέτρεψαν δερµατικά κύτταρα σε εγκεφαλικά

Ο στόχος για το µέλλον είναι να µπορούν οι γιατροί να παράγουν τα εγκεφαλικά κύτταρα που χρειάζεται ο ασθενής από ένα απλό δείγµα δέρµατος ή µαλλιών. Τα κύτταρα που προέρχονται από τον ίδιο τον ασθενή θα γίνονται ευκολότερα αποδεκτά από το ανοσοποιητικό του σύστηµα από ό,τι κύτταρα άλλου δότη
Επιστήµονες στη Σουηδία κατάφεραν να επαναπρογραµµατίσουν ώριµα δερµατικά κύτταρα και να τα µετατρέψουν σε εγκεφαλικά χωρίς να χρειαστείνα επέµβουν σε βλαστοκύτταρα.

Μάλιστα το πέτυχαν µε µια απλή τεχνική, ενεργοποιώντας τρία γονίδια στο δερµατικό κύτταρο. Ταγονίδια αυτά είναι γνωστό πως συµµετέχουν στον σχηµατισµό εγκεφαλικών κυττάρων κατά το εµβρυϊκό στάδιο.

Με αυτό τον τρόπο, αποφεύγονται και διάφορα ηθικά διλήµµατα, που έχουν να αντιµετωπίσουνοι ερευνητέςµε βλαστοκύτταρα.

Μια επιστηµονική οµάδα από το Πανεπιστήµιο Λουντ της Σουηδίαςεπαναπρογραµµάτισε κύτταρα του συνδετικού ιστού, τα οποία ονοµάζονται ινοβλάστες, και ταµετέτρεψε σε νευρώνες ανοίγοντας νέους δρόµους στις έρευνες για κυτταρικές µεταµοσχεύσεις.

Ο Μάλιν Παρµάρ, επικεφαλής της οµάδας, λέει ότι δεν περίµενε οι ινοβλάστες να είναι τόσο εύκολα προσαρµόσιµοι στις νέες εντολές. «∆εν περιµέναµε να δουλέψει αυτή η τεχνική, ήταν περισσότερο ένα ενδιαφέρον πείραµα για εµάς στην αρχή. Γρήγορα όµως είδαµε ότι τα κύτταρα “άκουγαν” τις νέες εντολές που τους δίναµε».

Η έρευνα που δηµοσιεύθηκε στην επιστηµονική επιθεώρηση «PNAS», καταλήγει στο συµπέρασµα ότι τα δερµατικά κύτταρα µπορούν εύκολα, µε τη σωστή καθοδήγηση, να γίνουν συγκεκριµένοι τύποι νευρώνων. Σε πειράµατα, όπου ενεργοποιήθηκαν δύο επιπλέον γονίδια, οι ερευνητές πέτυχαντην παραγωγή του νευροδιαβιβαστή δοπαµίνη, η οποία δεν παράγεται σε επαρκείς ποσότητες σε ασθενείς που πάσχουν από τη νόσο του Πάρκινσον. Γι’ αυτόν τον λόγο, τα ευρήµατα θεωρούνται σηµαντικό βήµα για την παραγωγή νευρώνων που προορίζονται για µεταµόσχευση από τους ίδιους τους ασθενείς. Τα κύτταρα θα µπορούσαν επίσης να χρησιµοποιηθούν στην έρευνα για διάφορες νευροεκφυλιστκές νόσους.

Παλαιότερες µέθοδοι επαναπρογραµµατισµού των κυττάρων µετέτρεπαν τα δερµατικά κύτταρα σε πολυδύναµα βλαστοκύτταρα. Με τη νέα τεχνική, τα δερµατικά κύτταρα δεν περνούν από τη φάση τωνβλαστοκυττάρων όταν µετατρέπονται σε νευρώνες. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτό µειώνει την πιθανότητα σχηµατισµούόγκων µετά τη µεταµόσχευση των κυττάρων. Είναι ένα από τα προβλήµατα που αντιµετωπίζει η έρευνα µε τα βλαστοκύτταρα, καθώς έχουν την τάση να συνεχίζουν να διαιρούνται και να σχηµατίζουν όγκους µετά τη µεταµόσχευση.

Ωστόσο, προτού είναι σε θέση να χρησιµοποιήσουν την καινούργια µέθοδο σε κλινικές δοκιµές, οι επιστήµονες επισηµαίνουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για το πώς τα νέα εγκεφαλικά κύτταρα λειτουργούν και συµπεριφέρονται όταν βρίσκονται στον εγκέφαλο.

Ο στόχος για το µέλλον είναι να µπορούν οι γιατροί να παράγουν τα εγκεφαλικά κύτταρα που χρειάζεται ο ασθενής από ένα απλό δείγµα δέρµατος ή µαλλιών.

Τα κύτταρα που προέρχονται από τον ίδιο τον ασθενή θα γίνονται ευκολότερα αποδεκτά από το ανοσοποιητικότου σύστηµα από ό,τι κύτταρα άλλου δότη.

«Αυτό είναι το µακροπρόθεσµο και µεγαλόπνοο σχέδιο. Ελπίζουµε ότι µια µέρα θα µπορούµε να κάνουµε βιοψία στον ασθενή, θα παράγουµε νευροδιαβιβαστές ντοπαµίνης ή ό,τι άλλο χρειάζεται και µετά θα τα µεταµοσχεύουµε ως θεραπεία για τη νόσο του Πάρκινσον», εξηγεί ο Παρµάρ, ο οποίος συνεχίζει την έρευνα για την ανάπτυξη περισσότερων τύπων εγκεφαλικών κυττάρων µε τη νέα τεχνική.

Με τη νέα τεχνική, τα κύτταρα δεν περνούν από τη φάση των βλαστοκυττάρων όταν µετατρέπονται σε νευρώνες