Ο ζωγράφος που πλαστογράφησε τον εαυτό του

Ενα από τα δύο ολόιδια έργα υπό τον τίτλο «Η γεύση των δακρύων» µε την υπογραφή του σπουδαίου Βέλγου σουρεαλιστή ζωγράφου Ρενέ Μαγκρίτ είναι πλαστό ή µήπως πρόκειται για ένα… σουρεαλιστικό αστείο που έστησε ο ίδιος; Και τα δύο χρονολογούνται το 1948. Και για πρώτη φορά θα εκτεθούν το ένα δίπλα στο άλλο στη µεγαλύτερη έκθεση-αφιέρωµα που έχει γίνει στη Βρετανία για τον Ρενέ Μαγκρίτ, οπότε και θα εκτεθούν µαζί µε περισσότερες από 100 δηµιουργίες του καλλιτέχνη αλλά και µε άγνωστες φωτογραφίες, ερασιτεχνικές ταινίες και αφίσες που θα ρίξουν φως στη δουλειά του µεγάλου ζωγράφου που επηρέασε όσο λίγοι τη σύγχρονη τέχνη. Οταν ο Ρενέ Μαγκρίτ έφτιαξε τον πρώτο πίνακα, είχε µόλις τελειώσει ο Β’ Παγκόσµιος Πόλεµος.

Ηταν άφραγκος και άγνωστος.

∆υο συλλέκτες – εκτιµούν οι ειδικοί – είδαν το έργο στο ατελιέ του σε διαφορετική χρονική στιγµή.

Και οι δύο θέλησαν να το αποκτήσουν. Για να κερδίσει τα προς το ζην, ο Μαγκρίτ φτιάχνει δυο πανοµοιότυπα έργα αντιγράφοντας τον εαυτό του. Φτάνει σε σηµείο να αντιγράψει ακόµη και κάποια σηµάδια στην πίσω πλευρά του πίνακα.

Κι ουδείς θα είχε ανακαλύψει την αλήθεια αν δεν συνέβαιναν δύο περιστατικά. Πρώτον, το 1983 ο ένας εκ των δύο βγαίνει σε δηµοπρασία στη Νέα Υόρκη. Και τότε αποκαλύπτεται πως υπάρχει και ο κλώνος του, καθώς το ένα έργο είχε παραµείνει στην Ευρώπη και το άλλο είχε διασχίσει τον Ατλαντικό. ∆εύτερον, την ίδια χρονιά κυκλοφορεί η αυτοβιογραφία του στενού φίλου του ζωγράφου, Μαρσέλ Μαριέν, ο οποίος υποστηρίζει ότι ο Μαγκρίτ βιοποριζόταν φτιάχνοντας πλαστά έργα των Πικάσο, Τιτσιάνο, Μαξ Ερνστ, Τζόρτζιο Ντε Κίρικο. «Είναι γνωστό πως ο Μαγκρίτ έκανε παραλλαγές σε διάφορα θέµατα, αλλά εδώ έχουµε τη µοναδική περίπτωση που έφτιαξε δύο ολόιδια έργα. Είναι µυστήριο µεν, αλλά ας µην ξεχνάµε πως η πλαστογραφία και η λογοκλοπή αποτελούσαν βασικά θέµατα του σουρεαλισµού, όπως και το ότι ο Μαγκρίτ είχε ιδιαιτέρως αναρχικό χιούµορ», εξηγεί ο Ντάρεν Πιχ, εκ των επιµελητών της έκθεσης που επιχειρεί να «ξαναδεί» το έργο του καλλιτέχνη.

Μια έκθεση που υπόσχεται πως θα επιτρέψει στους επισκέπτες να ανακαλύψουν το πνεύµα του δηµιουργού που γεννήθηκε στις 21 Νοεµβρίου του 1898 στη µικρή βελγική πόλη Λεσίν. Να γνωρίσουν τον έφηβο που σε ηλικία 12 ετών βλέπει να ανασύρουν νεκρή τη µητέρα του από το ποτάµι – είχε αυτοκτονήσει – και το νυχτικό να καλύπτει το πρόσωπό της, εικόνα που θα αναδειχθεί σε χαρακτηριστικό των έργων του. Να µυηθούν στον κόσµο του νέου ζωγράφου που θα κλάψει µπροστά σε ένα έργο του Ντε Κίρικο, θα συνδεθεί µε την οµάδα του Αντρέ Μπρετόν στο Παρίσι και θα ψυχρανθεί µαζί του όταν εκείνος θα ζητήσει από τη σύζυγο του Μαγκρίτ να βγάλει τον σταυρό που φορά. Να µάθουν περισσότερα για τον αντικοµφορµιστή και πνευµατώδη δηµιουργό µε το µποµπέ καπελάκι που, αν και γνήσιος σουρεαλιστής, έζησε σε αντίθεση µε τους συναδέλφους του µια ζωή χωρίς ακρότητες και εκκεντρικότητες.

info

H αναδροµική έκθεση Ρενέ Μαγκρίτ εγκαινιάζεται στην Τate Liverpool στις 24 Ιουνίου. Εως 16 Οκτωβρίου.