Τι σηµαίνει δηµοψήφισµα

Η ιδέα ενός δηµοψηφίσµατος κάθε άλλο παρά εγκαταλείφθηκε – ιδίως ως αντίβαρο πρόωρων εκλογών – µετά την προχθεσινή συνεδρίαση του Υπουργικού Συµβουλίου. ∆ιευκρινιστικά σχόλια επί των κατευθύνσεων που φάνηκαν να συζητούνται:

1. Από τη συνταγµατική τουκατάστρωση (άρθρο 44 παρ. 2), η διεξαγωγή δηµοψηφίσµατος δεν προϋποθέτει νοµοθετική ρύθµιση, όπως αυτή που παραγγέλθηκε στον υπουργό Εσωτερικών. Η λήψη ειδικής «απόφασης» από τουλάχιστον 151 βουλευτές (για «κρίσιµα εθνικά θέµατα») ή από 180 (για «ψηφισµένο νοµοσχέδια»), αφορά τη σκοπιµότητα και το περιεχόµενο του εκάστοτε δηµοψηφίσµατος. Τις όποιες τεχνικές λεπτοµέρειες καθορίζει και στις δύο περιπτώσεις το προβλεπόµενο προεδρικό διάταγµα.

2. Αντίθετα από ό,τι ισχυρίστηκε η αξιωµατική αντιπολίτευση, δηµοψήφισµα χωρά και για δηµοσιονοµικά ζητήµατα, εφόσον κριθούν «κρίσιµα» και «εθνικά». Αυτό που απαγορεύει το Σύνταγµα είναι δηµοψήφισµα επί ήδη ψηφισµένου νοµοσχεδίου µε δηµοσιονοµικό χαρακτήρα.

3. Το «ευρύτερο µήνυµα / απάντηση στο συνολικό πρόβληµα που δικαίως απασχολεί την ελληνική κοινωνία», στο οποίο αναφέρθηκε ο Πρωθυπουργός (εξειδικεύοντας µάλιστα στο «τρίπτυχο»: αλλαγή στο πολιτικό σύστηµα – αλλαγή στο κράτος – αλλαγή στο οικονοµικό και παραγωγικό µοντέλο), δεν προσφέρεται για δηµοψήφισµα λόγω της πολυπλοκότητας και του προγραµµατικού του χαρακτήρα.

4. Το ερώτηµα που προσιδιάζει στον θεσµό πρέπει να είναι λιτό, σαφές, µονοσήµαντο και διληµµατικό. Πιθανές εκφάνσεις του, υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν µπορεί παρά να είναι του τύπου «Ναι ή όχι στο (νέο) Μνηµόνιο», «Μέσα ή έξω από την ΟΝΕ (και άρα την Ε.Ε.)». Υπάρχει διάθεση ή πολυτέλεια για κάτι τέτοιο;

ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ