Η «καυτή πατάτα» στον Κοέλιο

Ο κεντροδεξιός Πέντρο Πάσος Κοέλιο ήταν ο µεγάλος νικητής στις χθεσινές πρόωρες εκλογές στην Πορτογαλία µε τους Σοσιαλιστές του απερχόµενου πρωθυπουργού Ζοζέ Σόκρατες να καταγράφουν τη χειρότερη εκλογική τους επίδοση τα τελευταία είκοσι χρόνια. Στις «πιο σηµαντικές εκλογές από την αποκατάσταση της δηµοκρατίας το 1975», όπως τις χαρακτήρισε ο πορτογάλος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο, η συµµετοχή έφτασε στο «φυσιολογικό» 60%. Και το αποτέλεσµα έκρυβε µια δυσάρεστη έκπληξη για τον Σόκρατες: ο ηγέτης του κεντροδεξιού Σοσιαλδηµοκρατικού Κόµµατος Πέντρο Πάσος Κοέλιο συγκέντρωσε το 39%, µε καταµετρηµένο πάνω από το 90% των ψήφων. Το ποσοστό αυτό δίνει στο κόµµα του Κοέλιο 105 από τις 230 έδρες της Βουλής και αναµένεται η συνεργασία του (όπως είχε γίνει και παλαιότερα) µε το συντηρητικό-εθνικιστικό «∆ηµοκρατικό και Κοινωνικό Κέντρο», προκειµένου να σχηµατίσει σταθερή κυβέρνηση. Το τελευταίο παίρνει το 11% των ψήφων και 24 έδρες ενώ ο ηγέτης του Πάολο Πόρτας δήλωσε τη νύχτα έτοιµος να συγκυβερνήσει µε το Σοσιαλδηµοκρατικό Κόµµα. Στην προεκλογική εκστρατεία, τα δύο κόµµατα εξουσίας προσπάθησαν να ξορκίσουν το… φάντασµα της Ελλάδας, πλειοδοτώντας στην εφαρµογή του Μνηµονίου αλλά και τον φόβο ότι µπορεί να επαναληφθεί το σενάριο του 2009 όταν από τις κάλπες προέκυψε κυβέρνηση µειοψηφίας. Το πρόβληµα αυτό λύνεται τώρα µε τη συνεργασία των δύο δεξιών κοµµάτων. Σε κάθε περίπτωση, ήταν σαφής η καταδίκη του Ζοζέ Σόκρατες, ο οποίος µετά τη γνωστοποίηση των αποτελεσµάτων ανέλαβε την ευθύνη για τη βαριά ήττα του κόµµατός του και παραιτήθηκε από την ηγεσία του. Το Σοσιαλιστικό Κόµµα, ύστερα από έξι χρόνια στην εξουσία, παίρνει το 28% των ψήφων που αποτελεί τη χειρότερη εκλογική επίδοση των τελευταίων δύο δεκαετιών ενώ καταλαµβάνει 73 έδρες (24 λιγότερες από την πρηγούµενη αναµέτρηση).

Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Σόκρατες επιχείρησε να πείσει τους ψηφοφόρους ότι θα µπορέσει να εφαρµόσει το Μνηµόνιο µε έναν πιο «φιλικό» τρόπο απέναντι στους φορολογουµένους. Το εκλογικό σώµα πάντως δεν φαίνεται να συγχώρεσε στον απερχόµενο πρωθυπουργό τα τρία πακέτα λιτότητας που υιοθέτησε η κυβέρνησή του µέσα σε δύο χρόνια. Φαίνεται επίσης ότι πείσθηκε από τη ρητορική του Κοέλιο και το βασικό του επιχείρηµα ότι µε µια νέα κυβέρνηση Σοσιαλιστών «η Πορτογαλία θα γίνει Ελλάδα µέσα σε έξι µήνες». Ο Κοέλιο υπόσχεται ακόµη περισσότερες ιδιωτικοποιήσεις από αυτές που προβλέπει το Μνηµόνιο προκειµένου να επιστρέψει η χώρα του στον δρόµο της δηµοσιονοµικής πειθαρχίας. Αναλυτές, πάντως, επισηµαίνουν σηµαντικές διαφορές σε σχέση µε την ελληνική περίπτωση, µεταξύ των οποίων είναι και το κλίµα συναίνεσης που έχει διαµορφωθεί ως προς την αναγκαιότητα των µέτρων αλλά και τις ήπιες αντιδράσεις στο κοινωνικό σώµα.

Ο Πέντρο Πάσος Κοέλιο καλείται να κυβερνήσει σε µια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία. Η ανεργία καλπάζει και η οικονοµία θα εξακολουθεί να συρρικνώνεται µε ρυθµό 4% τα επόµενα δύο χρόνια. Θεωρείται βέβαιο ότι τα συνδικάτα θα απαντήσουν µε απεργίες στα περίπου 200 µέτρα που θα υιοθετήσει η νέα κυβέρνηση εις βάρος του κοινωνικού κράτους. Επίσης πρέπει να αναζητήσει πολιτικές που θα δώσουν ώθηση στην ανάπτυξη. Η Τράπεζα της Πορτογαλίας προειδοποιεί ήδη για «άνευ προηγουµένου» µείωση των εισοδηµάτων.

Ο Ζοζέ Σόκρατες ανέλαβε την ευθύνη για τη βαριά ήττα και παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόµµατος