ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η Ιστορία σαν φάρσα

«Εδώ δεν υπάρχει τίποτενεότερο, φοβούνταν ταραχές, αλλά, νοµίζω, χωρίς λόγο. Θα υπάρξει έλλειψη χρηµάτων αν δεν καταβληθεί επιτέλους η τρίτη δόση του δανείου…» Ανέκδοτες επιστολές της βασίλισσας Αµαλίας στον πατέρα της, 1836-1853, Eκδ. Εστία Βιώνουµε ξανά τηνεθνική µετεπαναστατική αγωνία για τηνεπόµενη δόση του δανείου. Και την ώρα πουκόβονται κοµµάτια από το σώµα µας – σχολεία, πανεπιστήµια, νοσοκοµεία – το µόνο χειρότερο από τον ακρωτηριασµό είναι ο µάταιος ακρωτηριασµός. Είναι αφόρητη η αίσθηση πως µπορεί η θυσία να χάνεται σε ένα ιστορικό κενό, σε µια µαύρη τρύπα.

Αλλού την ίδια ώρα δονούνται στους δρόµους. Χιλιάδες Indignados στις πλατείες της Ισπανίας επιδεικνύουν την ισχύ της οργής και προσπαθούννα διανοίξουν έναν πολύβουο δρόµο. ∆εν µοιάζει να ξέρουν ούτε εκείνοι όµως προς τα πού, άρα µάταια περιµένουµε να µας δείξουν τον δρόµο µέχρι τέλους. Πορευτήκαµε άλλωστε πολύ αυτά τα χρόνια, τώρα µοιάζουµε τυλιγµένοι σε µια γάζα, σε ένα βαµβάκι µε χλωροφόρµιο. Σιγή, αδρανείς αισθήσεις, εξωτερική ακαµψία και µέσα ουρλιάζει εκείνος ο φόβος που τον ξέρουν καλά µόνο όσοι έχουν κινηθεί µε το φορείο προς κρύο υπόγειο χειρουργείο. Παράξενη η σιγή µας, ανήµπορη. Τις προάλλες σε εκδήλωση παρουσίασης βιβλίου – σηµαντικό το βιβλίο, σπουδαίος και αγαπητός ο συγγραφέας – ήταν όλοι εκεί: οι δάσκαλοί µας, οι διανοούµενοί µας, άνθρωποι που αγαπάµε, διαβάζουµε και ακολουθούµεαπό τη Μεταπολίτευση έως σήµερα. Ανθρωποι κριτικοί, αντιδογµατικοί, όλος σχεδόν ο εν ζωή νοµικός και ιστορικός πλούτος της σκέψης µας. Μίλησανωραία, εύστοχα και διεισδυτικά. Οµως, να πάρει, έτσι θα µιλούσαν και πέντε χρόνια πριν. Η αγωνία της έρηµης, σχεδόν πτωχευσάσης οδού Πανεπιστηµίου εκείνο το ανοιξιάτικο απόγευµα δεν τρύπωσε στην αίθουσα.

Και αν τρύπωσε, έµεινε αµήχανη και σιωπηλή σε κάποια γωνία.

Ηχώρα ασθµαίνει. Οι άδειοι δρόµοι δεν σηµαίνουν µόνο κρίση, κοµµένους µισθούς και κλειστά µαγαζιά. ∆εν είναι µόνο ο φόβος της εγκληµατικότητας, των παρακρατικών και των κουκουλοφόρων. Οι άδειοι δρόµοι είναι και κουρασµένη αναµονή, απηυδισµένο αναµάσηµα των ίδιων κοινοτοπιών. Είναι το ανεπίγνωστο αλλά ταυτόχρονα συνειδητό ξεγύµνωµα τωνλέξεων από το νόηµά τους: συναίνεση, µεταρρύθµιση, εξυγίανση, θυσίες αλλάκαι αντίσταση, το δίκιο του εργάτη, εµπρός λαέ. Η πραγµατικότητα κάνει τις λέξεις µας να ντρέπονται.

Σωπαίνει και η οργισµένη ειρωνεία που συνόδεψε το έθνοςαπό τα πρώτα µετεπαναστατικά του χρόνια. Ο Σπ. Τρικούπης («Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως», τ. Γ’, σελ.

249) αναφέρει ότι το 1825 στάλθηκε ο Αλ. Κοντόσταυλος στην Αµερική για να χειριστεί προβλήµατα µε την αγορά πολεµικώνπλοίων για τον αγώνα.Το ταξίδι ακολούθησαν φήµες για αθέµιτο πλουτισµό. Οι Αθηναίοι περνούσαν έξω από το µέγαροΚοντόσταυλου (όπου χτίστηκεµετά η Παλαιά Βουλή) και έλεγαν «Ο οίκος σου Κοντόσταυλε / µακρόθεν οµοιάζει / τρίκροτον της Αµερικής / εξ ου αυτός πηγάζει». Με τα πολεµικά καράβια έχτιζαν ύποπτες οικίες και τότε, δύο αιώνες πριν από τα σηµερινά υποβρύχια! Μας το θυµίζει και αυτό η Αµαλία στις επιστολές της, όπως και ότι «το να βρεις καλούς υπουργούς είναι γενικά δύσκολο και δυσκολότερο από όλα έναν υπουργό των Οικονοµικών. Αχ, ο καηµένος ο άνδρας µου παλεύει µε τροµακτικές δυσκολίες».

Πλέουµε µέσα στην απόλυτη σιγή και ο καπετάνιος θυµίζει ολοένα και περισσότερο τους στίχουςτου Σκαρίµπα: «Μα εκεί που ενώ το πλοίο πλέει ή δεν πλέει / τον πλοίαρχο κρατεί αχνή και κρύα / γροίκησα σαν κάποιο τίναγµα, του λέει / µα βέβαια, βυθιζόµεθα κυρία».

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα ∆ικαιώµατα του Ανθρώπου www.antiphono.wordpress.com

Το µόνο χειρότερο από τον ακρωτηριασµό είναι ο µάταιος ακρωτηριασµός και η αίσθηση πως η θυσία χάνεται σε ένα ιστορικό κενό, σε µια µαύρη τρύπα