Οι παλινωδίες της Μέρκελ

Οταν ζούσα στη Γερµανία, έβρισκα πολλά πράγµατα άξια θαυµασµού. Μετακινήθηκα απρόθυµααπό το Παρίσι στο Βερολίνο το 1998 και µέσα σε δύο µήνες βρέθηκα να δειπνώ µε τον υπουργό Εξωτερικών σε ένα σικ ιταλικό εστιατόριο στο Μίτε και µε τον καγκελάριο στην κατοικία του στο Γκρούνεβαλντ. Το κοντράστ ανάµεσα στη γερµανική εξωστρέφεια και τη γαλλική τυπικότητα ήταν εντυπωσιακό. Η χαλαρότητα του Βερολίνου ήταν σαν τονωτικό µετά τηνεπιχρυσωµένη τελειότητα της γαλλικής πρωτεύουσας. Η Γαλλία ήταν για να ονειρεύεσαι, αλλά µια νέα Γερµανία µε έκανε να σκέφτοµαι. Η ζωντάνια µιας πόλης που ξαναγεννιόταν ήταν µεθυστική. Ο χώρος γεννούσε ιδέες. Το αστικό τοπίοµεταβαλλόταν όπως αλλάζουν οι σκιές στην άµµο από την αύρα. Το παρελθόν, πανταχού παρόν φάντασµα,δεν είχε διαγραφεί – είχε απορροφηθεί. Αυτό που θαύµασαστο Βερολίνοήταν κάτι βαθύ: ήτανη ικανότητα ενός έθνους να θέτει µακροπρόθεσµους στόχους, η οποία αναγέννησε ένα κράτος από τις στάχτεςτου και το ένωσε. Η Γερµανία δεν είχε συνέλθει από τον κατακλυσµό µε ξόρκια και ικεσίες. Απλώς ήταν προσηλωµένη στους στόχους της. Με άλλα λόγια, η Γερµανία βρισκόταν πριν από δέκα χρόνια στον αντίποδα της Γερµανίας της Ανγκελα Μέρκελ: ενός κράτους ασταθούς, µε το µυαλό στους εκλογικούς ανέµους.

Ασφαλώς το «γερµανικό ζήτηµα», το αίνιγµα τηςΕυρώπης του 20ού αιώνα, χρειάστηκεεξωτερική βοήθεια για να λυθεί. Οι Ηνωµένες Πολιτείες επένδυσαν στη ΓερµανίαFL0006 η Γαλλία την είδε µε διαφορετικό µάτιFL0006 η Πολωνία τη συγχώρησε. Η πολλή δουλειά πάντως ήταν γερµανική: οι Γερµανοί ξεπέρασαν την ένοχη σιωπή των µεταπολεµικών χρόνων, θεµελίωσαν τηνΕυρωπαϊκή Ενωση, ανήλθαν στο ύψος της πρόκλησης της επανένωσης. Αυτά ήταν τεράστια επιτεύγµατα, γεµάτα αποφασιστικότητα και φαντασία. Εκατοντάδες εκατοµµύρια Ευρωπαίοι επωφελήθηκαν από το γερµανικό θαύµα – αν και σήµερα πολλοί από αυτούς το έχουν ξεχάσει.

Τον τελευταίο χρόνο όµως ηΓερµανία θυµίζει µια χώρα που δεν αισθάνεται άνετα µε τη δύναµήτης και δεν είναι βέβαιηγια τους στόχους της. Πρώταήταν η αρνητική ανταπόκριση της Μέρκελ στην ελληνική δηµοσιονοµική κρίση. Την ώρα που το µέλλον του ευρώ κρεµόταν από µια κλωστή, η καγκελάριος δεν είχεστραµµένο το βλέµµα της στη µοίρα της Ευρώπης αλλά στο Ντίσελντορφ και πιο συγκεκριµένα στις εκλογές του Μαΐου του 2010 στη Βόρεια Ρηνανία – Βεστφαλία, το µεγαλύτερο κρατίδιο της Γερµανίας. Αυτό σηµαίνει να φοράς παρωπίδες. Οταντελικά αποφάσισε να στηρίξει τοτραυµατισµένο ευρώ, η Ιρλανδία και ηΠορτογαλία γλιστρούσαν προς τη χρεοκοπία, το ταµπλόιντ «Bild» ξιφουλκούσε µανιασµένα εναντίον της Ελλάδας µε µια εκστρατεία του τύπου «πουλήστε-τα-νησιά-σας» και η οργή για τη Γερµανία στην Ευρώπη µεγάλωνε. Το κερασάκι στην τούρτα αυτών των ευχάριστων εξελίξεων ήταν ότι οι Χριστιανοδηµοκράτες της Μέρκελ έχασαν τελικά τις εκλογέςστη Βόρεια Ρηνανία – Βεστφαλία.

Θα σκεφτείτεότι από ένα τέτοιο πάθηµα θα έπαιρνε κανείς το µάθηµά του. Και θα κάνετε λάθος.Εναν χρόνο µετά, έχουν προστεθεί οι κρίσεις στη Λιβύη και την Ιαπωνία. Η Μέρκελ δεν φαινόταν να σκέφτεται το µέλλον της ΑραβικήςΑνοιξης ή τη µοίρα της Φουκουσίµα αλλά τη Στουτγάρδη ή πιο συγκεκριµένα τις εκλογές της 27ης Μαρτίου στη Βάδη – Βυρτεµβέργη. Τι κάνει µια καγκελάριος όταν µπερδεύει το αξίωµά της µε τους τοπικισµούς; Αφοσιώνεται σε αυτούς τους τελευταίους. Η νέα νέα Γερµανία φοράει παρωπίδες. Η καγκελάριος επιχείρησε να παίξει σε δύο µέτωπα, το στρατιωτικό και τοοικολογικό. Και έχασε και στα δύο. Απέφυγε να συνταχθεί µε τους στενούς της συµµάχους, τις Ηνωµένες Πολιτείες και τη Γαλλία, για µια στρατιωτική επέµβαση στη Λιβύη προκειµένου να σωθεί η Βεγγάζη από τη σφαγή, και έκανε στροφή 180 µοιρών στο θέµα της πυρηνικής ενέργειας, κλείνοντας επτά πυρηνικούς σταθµούς και εγείροντας πολλές αµφιβολίες σχετικάµε την απόφασή της τον περασµένο χρόνο να επιµηκύνει τη ζωή των πυρηνικών σταθµών της χώρας της, από τους οποίους παράγεται το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής ενέργειας της Γερµανίας. Παρ’ όλα αυτά, η Μέρκελ έχασε στη Βάδη – Βυρτεµβέργη έπειτα από 58 χρόνια χριστιανοδηµοκρατικών κυβερνήσεων. Το µεγαλύτερο πλήγµα όµως δέχθηκε η αξιοπιστία της. Η κυβέρνησή της µοιάζει να µην είναι σοβαρή.

Εχει έρθει ο καιρός για ένα µέα κούλπα. Η απώλεια του ευρωπαϊκού ιδεαλισµού είναι η πιο σοκαριστική αλλαγή πουείδα στη Γερµανία τα τελευταία δέκα χρόνια. Η Μέρκελ, που θα βρισκόταν ακόµη στην Ανατολική Γερµανία αν ο Χέλµουτ Κολ αµφιταλαντευόταν όπως και η ίδια, πρέπει να σκεφτεί πώς η Γερµανία του 3% ρυθµού ανάπτυξης και της χαµηλής ανεργίας ωφελείται από την Ε.Ε., το ευρώ και µια αγορά σχεδόν µισού δισεκατοµµυρίου καταναλωτών χωρίς σύνορα.

Η Μέρκελ πρέπει να σκεφτεί πώς η Γερµανία του 3% ρυθµού ανάπτυξης και της χαµηλής ανεργίας ωφελείται από την Ε.Ε., το ευρώ και µια αγορά σχεδόν µισού δισεκατοµµυρίου καταναλωτών χωρίς σύνορα