Σφύριξε χαρούµενα, µπορείς!

Εµφύλιοι πόλεµοι, εξεγέρσεις, φανατισµός. Οικονοµική ύφεση, πυρηνική κρίση, υπερθέρµανση του πλανήτη, εξάντληση των αποθεµάτων του πετρελαίου. Προφανώς, είµαστε καταραµένοι, διατυµπανίζουν οι καταστροφολόγοι – και κοµπάζουν ακόµη περισσότερο καθώς οι δυσοίωνες προβλέψεις τους επιβεβαιώνονται. Ισως όµως να µην έχουν και τόσο δίκιο.

Στις αρχές του µήνα, σκεπτικιστές και µελλοντολόγοι συγκεντρώθηκαν στην Οξφόρδη για να συζητήσουν τις «τάσεις και το περιβάλλον για τις µεγάλες αλλαγές». Χωρίς να υποτιµήσουν τις προκλήσεις της εποχής, αρκετοί απότους συµµετέχοντες επιχείρησαν να παρουσιάσουν την άλλη πλευρά τουνοµίσµατος µε πολύ µεγαλύτερ ηαισιοδοξία απ’ ό,τι θα περίµενε κανείς. Καταρχάς, τονίζουν, µέχρι στιγµής οι τοµές που έχουν επιτευχθεί στην παγκόσµια ανάπτυξη είναι στην πλειονότητά τους θετικές. Και η ζωή µας έχει σαφώς βελτιωθεί συγκριτικά µε το παρελθόν, έστω και αναδυνατούµε να το συνειδητοποιήσουµε.

Μεγάλη πρόοδος έχει σηµειωθεί, λόγου χάριν,όσον αφορά την παγκόσµια φτώχεια. Σύµφωναµε τα τελευταία στοιχεία του ΟΗΕ, το ποσοστό τηςφτώχειας έχει µειωθεί από 52% το 1981 στο 26% το 2005.

Παράλληλα έχει αυξηθεί το διαθέσιµο εισόδηµα. Για παράδειγµα, τη δεκαετία του‘70 ένας µέσος Αµερικανός ξόδευε περίπου το 75% των εισοδηµάτων του γιαδιατροφή, ρουχισµόκαι στέγη.Το 2005, για ταπρος τοζην ξόδευε µόλις το 14%. Βέβαια,θα ήταν λάθος να εξετάζεταιτο διαθέσιµο εισόδηµα χωρίς παράλληλα ναλαµβάνεται υπόψηη αλµατώδης ανάπτυξη που έχεικαταγραφεί τατελευταία χρόνια,χάρις καιστην τεράστια τεχνολογική πρόοδο.

Για κάποιους οι οικονοµικοί δείκτες είναι αριθµοί µε δευτερεύουσα σηµασία σε µια δύσκολη καθηµερινότητα. Ποιος όµως µπορεί να αγνοήσει την αλµατώδη πρόοδο που έχει σηµειωθεί στην Ιατρική και τις συνθήκες διαβίωσης; Ποιος µπορεί να αψηφήσει την αύξηση του προσδόκιµου ζωής παγκοσµίως από τα 50 έτη το 1955 στα 65 το 2005;

Ο Μαρκ Στίβενσον, συγγραφέας του βιβλίου «Η περιοδεία ενός αισιόδοξου στο µέλλον» που επίσης συµµετείχε στο συνέδριο της Οξφόρδης, σχολιάζει πως πολλοί άνθρωποι διατηρούν µια επιφυλακτικότητα ως στάση ζωής. Θεωρεί όµως ότι η ραγδαία εξέλιξη των επιστηµών και της επικοινωνίας καθιστούν την αλλαγή αναπόφευκτη ανάγκη.

Πριν από 50 χρόνια – καιλιγότερο – η Πληροφορική βρισκόταν ακόµη στα σπάργανα, ενώ το Ιντερνετ δεν υπήρχε καν ως σύλληψη. Την ίδια περίοδο, γεννήθηκαν και εξελίχθηκαν επιστηµονικοί τοµείς όπως η νανοτεχνολογία και η βιοτεχνολογία, που παρουσιάζουν πολλαπλές πρακτικές εφαρµογές. Οι εταιρείες βιοτεχνολογίας, για παράδειγµα, δηµιουργούν βακτήρια που έχουν την ιδιότητα να απορροφούνάνθρακα και να παράγουν υλικό το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως καύσιµο. Συνεπώς, αναρωτιέται ο Στίβενσον, γιατί να φαντάζει απίθανη η δηµιουργία «συνθετικών δένδρων» τα οποία θα απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα από την ατµόσφαιρα; «Εκατό εκατοµµύρια τέτοιες µηχανές σε όλο τον κόσµο θα µπορούσαν να εξισορροπήσουντις εκποµπές διοξειδίου του άνθρακα», αναφέρει στο βιβλίο του, για τη συγγραφή του οποίου συµβουλεύτηκε κορυφαίους επιστήµονες.

Αντίθετα απ’ ό,τι πρεσβεύουν πολλοί όµως, αποδεικνύεται πως η αφθονία αγαθών δεν είναι τελικά συνώνυµη µε την ανθρώπινη ευτυχία. Σύµφωνα µε τα πορίσµατα αµερικανικών ερευνών που έχουν διεξαχθεί την τελευταία 40ετία, το 1972 – πολύ προτού κατακλύσουν τη ζωής µας κινητά τηλέφωνα και facebook – , οι άνθρωποι αισθάνονταν ευτυχισµένοι ή σχεδόν ευτυχισµένοι σε ποσοστό 30% και 53% αντίστοιχα. Το 2008, τα ποσοστά παρέµεναν σχεδόν αµετάβλητα (30% και 55% αντίστοιχα). Η ευτυχία, κατά µία άλληάποψη, είναι συνάρτηση της ηλικίας. Ο 81 ετών βρετανός βιολόγος Λιούις Γουόλπερτ, ο οποίος πέρασε σοβαρότατη κατάθλιψη στα 65 του και θεραπεύτηκε, έχει καταλήξει στο συµπέρασµα πως όσο κανείς µεγαλώνει γίνεται πιο ευτυχισµένος. Γιατί; Ισως γιατί δεν ανησυχεί πλέον για το µέλλον.

Η αλµατώδης εξέλιξη των επιστηµών βελτιώνει καθηµερινά την ποιότητα ζωής των ανθρώπων

Η αλλαγή είναι αναπόσπαστο κοµµάτι της ζωής µας, τονίζει ο αισιόδοξος Μαρκ Στίβενσον. Για τον λόγο αυτό προτείνει να αγκαλιάζουµε τις νέες καταστάσεις και να αφήνουµε να µας επηρεάζουν εποικοδοµητικά