Στη Βεγγάζη αντιπροσωπεία της Αφρικανικής Ένωσης

Είκοσι τρεις ημέρες αφότου ξεκίνησε η συμμαχική επιχείρηση «Αυγή της Οδύσσειας» για την προστασία των αμάχων στη Λιβύη, το στρατιωτικό τέλμα που πολλοί φοβούνταν εξαρχής έχει γίνει πραγματικότητα και η διπλωματική λύση που όλοι εύχονται δείχνει να απέχει πολύ ακόμα -κι ας δήλωσε ο Νοτιοαφρικανός πρόεδρος Τζέικομπ Ζούμα πως το καθεστώς Καντάφι δέχθηκε την ειρηνευτική πρόταση που παρουσίασε η Αφρικανική Ένωση για τον τερματισμό της κρίσης.

Ο Ζούμα επισκέφθηκε τη Λιβύη την Κυριακή, επικεφαλής πενταμελούς αντιπροσωπείας της Αφρικανικής Ένωσης. Τα βασικά σημεία της πρότασής της είναι: άμεση εκεχειρία∙ απρόσκοπτη παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας∙ προστασία των ξένων υπηκόων∙ διάλογος ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους αντάρτες με στόχο μια πολιτική διευθέτηση∙ και αναστολή των ΝΑΤΟϊκών αεροπορικών επιθέσεων. «Η αντιπροσωπεία του αδελφού ηγέτη [Καντάφι] αποδέχθηκε τον οδικό χάρτη που παρουσιάσαμε», δήλωσε ο Ζούμα.

Η αντιπροσωπεία της Αφρικανικής Ένωσης (χωρίς τον Ζούμα που επιστρέφει στη Νότια Αφρική, αλλά με τον νοτιοαφρικανό υπουργό Εξωτερικών) μεταβαίνει σήμερα στη Βεγγάζη, για συνομιλίες με το αντικαθεστωτικό Εθνικό Λιβυκό Συμβούλιο. Η πρώτη αντίδραση του τελευταίου στην πρόταση, εντούτοις, ήταν αρνητική: δεν μπορεί να υπάρξει εκεχειρία αν δεν παραιτηθεί ο Καντάφι και δεν αποσυρθούν οι δυνάμεις του.

«Έχουμε ξαναδεί παρόμοιες προτάσεις εκεχειρίας και εντός 15λέπτου ο Καντάφι αρχίζει ξανά να βομβαρδίζει», δήλωσε χαρακτηριστικά ένας εκπρόσωπος των ανταρτών, ο Σαμσίντιν Αμπντουλμολά. Όπως σημειώνει ο ανταποκριτής του BBC, οι αντάρτες δεν εμπιστεύονται την Αφρικανική Ένωση θεωρώντας την φίλα προσκείμενη στον Καντάφι –το γεγονός ότι ο Ζούμα αναφέρθηκε στον συνταγματάρχη ως «αδελφό ηγέτη» απλώς επιβεβαίωσε την άποψή τους. Και δεν είναι πρόθυμοι να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με το καθεστώς, θεωρώντας πως αυτό δεν θα ήταν τίποτε άλλο παρά μια τακτική ώστε να κερδίσει ο Καντάφι χρόνο και να παραμείνει στην εξουσία.

Είκοσι τρεις ημέρες αφότου ξεκίνησε η συμμαχική επιχείρηση Αυγή της Οδύσσειας για την προστασία των αμάχων στη Λιβύη, το στρατιωτικό τέλμα που πολλοί φοβούνταν εξαρχής έχει γίνει πραγματικότητα και η διπλωματική λύση που όλοι εύχονται δείχνει να απέχει πολύ ακόμα -κι ας δήλωσε ο Νοτιοαφρικανός πρόεδρος Τζέικομπ Ζούμα πως το καθεστώς Καντάφι δέχθηκε την ειρηνευτική πρόταση που παρουσίασε η Αφρικανική Ένωση για τον τερματισμό της κρίσης.

Κυβερνητικές και αντικαθεστωτικές δυνάμεις εξακολουθούν να μάχονται, μέρες τώρα, στην Ατζντάμπιγια, μόλις 150 χιλιόμετρα από το προπύργιο των εξεγερμένων, τη Βεγγάζη. Οι ελλιπώς εξοπλισμένοι και εκπαιδευμένοι αντάρτες έχουν χάσει σχεδόν όλο το έδαφος που κατέκτησαν την πρώτη εβδομάδα των συμμαχικών επιχειρήσεων, όταν είχαν βρεθεί κάπου 80 χιλιόμετρα μακριά από τη Σύρτη, τη γενέτειρα του Μουαμάρ Καντάφι. Στη Μισράτα, τη μοναδική ελεγχόμενη από τους εξεγερμένους μεγάλη πόλη της δυτικής Λιβύης, το κυβερνητικό σφυροκόπημα συνεχίζεται και οι λιγοστές πληροφορίες που φτάνουν από εκεί κάνουν λόγο για εκατοντάδες νεκρούς και μεγάλες ελλείψεις σε τρόφιμα και νερό.

Η ένταση ανάμεσα στις αντικαθεστωτικές δυνάμεις και το ΝΑΤΟ, που έχει πλέον τον έλεγχο της επιχείρησης, αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο: μέσα σε μία εβδομάδα, τα συμμαχικά αεροσκάφη σκότωσαν από λάθος, σε δύο ξεχωριστές περιπτώσεις, 15 αντάρτες∙ παράλληλα, όμως, το ΝΑΤΟ κατηγορείται από το Εθνικό Λιβυκό Συμβούλιο για υπερβολικά αργά αντανακλαστικά και γραφειοκρατικές αντιδράσεις.

Από την πλευρά της, η Βορειοατλαντική Συμμαχία εκφράζει τη λύπη της για τους θανάτους από φίλια πυρά, εμμέσως πλην σαφώς, εντούτοις, κατηγορεί με τη σειρά της τις αντικαθεστωτικές δυνάμεις ότι στερούνται οργάνωσης και δεν ενημερώνουν για τις κινήσεις τους. Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι οι δυνάμεις του Καντάφι κάνουν την αποστολή της όλο και πιο δύσκολη, αναζητώντας κρυψώνες σε πυκνοκατοικημένες περιοχές και χρησιμοποιώντας αμάχους ως ανθρώπινες ασπίδες.

Αναλυτές προβλέπουν πως χωρίς διπλωματική πρόοδο, η χώρα μπορεί να περιμένει μόνο μία μακρά διαμάχη χαμηλής έντασης η οποία πιθανώς να οδηγήσει στη διάσπασή της ανάμεσα στο δυτικό τμήμα, την Τριπολίτιδα, το προπύργιο του Καντάφι, και το ανατολικό τμήμα, την Κυρηναϊκή, την περιοχή των εξεγερμένων.Και δυτικοί αξιωματούχοι ομολογούν πλέον δημοσίως ότι η λύση στη Λιβύη δεν μπορεί να έρθει δια της στρατιωτικής οδού. Μεθαύριο Τετάρτη το Κατάρ φιλοξενεί την πρώτη συνεδρίαση της Διεθνούς Ομάδας Επαφής για τη Λιβύη, η οποία έχει θεωρητικά την πολιτική ηγεσία της ΝΑΤΟϊκής επιχείρησης.

Επισήμως όμως, ο Καντάφι δεν έχει υπαναχωρήσει από την προκλητική του δήλωση πως «θα μείνει μέχρι τέλους» και οι αντικαθεστωτικές δυνάμεις δεν δέχονται τίποτε λιγότερο πέραν της αποχώρησης του ίδιου και σύσσωμης της οικογένειάς του. Παρόλη την κινητικότητα, λοιπόν, οι προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν να υπάρξει διπλωματική πρόοδο δεν διακρίνονται πάνω στο τραπέζι.

Στο μεταξύ, οι αντάρτες έχουν αρχίσει να βάφουν… ροζ το πάνω τμήμα των τεθωρακισμένων και λοιπών στρατιωτικών οχημάτων τους, ώστε να τα ξεχωρίζουν και να μην τα βομβαρδίζουν τα συμμαχικά αεροσκάφη. Οι New York Times κάλεσαν τις προάλλες τον Μπαράκ Ομπάμα να θέσει εκ νέου στη διάθεση του ΝΑΤΟ τα αμερικανικά αεροσκάφη A-10 AC-130, σημειώνοντας πως «αντίθετα με τα υπερηχητικά γαλλικά και βρετανικά αεροσκάφη που πετούν σε μεγάλο υψόμετρο, τα αμερικανικά μπορούν να πετάξουν αρκετά χαμηλά και αρκετά αργά ώστε να στοχεύουν τα όπλα του Καντάφι χωρίς να θέτουν σε αδικαιολόγητο κίνδυνο τους κοντινούς πληθυσμούς».

Η Ουάσινγκτον ωστόσο δεν δείχνει διατεθειμένη να επιστρέψει στον ενεργό ρόλο των πρώτων 12 ημερών της επιχείρησης, πριν μεταβιβάσει τα ηνία στο ΝΑΤΟ. Και τα αδιέξοδα στη Λιβύη συνεχίζονται.