Ο χορός κυλάει στις φλέβες της

Η πρίµα µπαλαρίνα που έχει µείνει στην ιστορία του κλασικού µπαλέτου του 20ού αιώνα ως η απόλυτη ερµηνεύτρια του διττού πρωταγωνιστικού ρόλου στο µπαλέτο «Λίµνη των Κύκνων» θα χορέψει στα 85 της, στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, για το φινάλε του ειδικού γκαλά «Ave Maya», αφιερωµένου σε εκείνη.

Είναι µία θρυλική προσωπικότητα του χορού. Αδιαµφισβήτητα. Οχι µόνο γιατί είχε τη σιδερένια θέληση για χορό που µόνο οι σκληραγωγηµένες στην πειθαρχία της ρωσικής σχολής µπαλαρίνες µπορούν να επιτύχουν. Αλλά γιατί ήταν ένα φυσικό ταλέντο. Με εύκαµπτη πλάτη, υπέροχη πλαστικότητα στα χέρια και πάθος. Ασίγαστο. Το οποίο είτε το έβλεπες στον χορό της είτε το διαβάζεις στην αυτοβιογραφία της «Εγώ, η Μάγια Πλισέτσκαγια» που έγραψε στα ρωσικά το 1994 και µεταφράστηκε στα αγγλικά το 2003. Αµέσως µετά την αποφοίτησή της από τη σχολή χορού του Μπολσόι πήρε το χρίσµα της πρώτης µπαλαρίνας το 1943. «Λέγεται ότι εν αρχή ήταν ο λόγος. Εγώ σκέφτοµαι ότι στην αρχή ήταν η κίνηση. Γιατί µέσα στην κίνηση εµπεριέχονται τα πάντα και όχι στον λόγο» είναι η δική της κοσµοθεωρία.

Στην πατρίδα της τη Ρωσία είναι ο εθνικός τους θησαυρός.

Μπορεί ο πατέρας της να χάθηκε στα πογκρόµ του Στάλιν και η ίδια να θεωρούνταν κόρη «εχθρού του λαού», είχε όµως τα δώρα της φύσης στο εύπλαστο σώµα της που την έκαναν µια διαφορετική µπαλαρίνα. Οµως µε τις αυθεντίες του ρωσικού µπαλέτου δεν υπήρχε, ούτε υπάρχει, στενή αγάπη. Στα χρόνια του σοβιετικού καθεστώτος και ως αστέρι του Μπολσόι είχε δεχτεί πιέσεις από τον σοβιετικό λαό να γίνει µέλος, αν και εβραϊκής καταγωγής, στην Αντισιωνιστική Επιτροπή. Οταν περιόδευε µε το Μπολσόι στο εξωτερικό, τη δεκαετία του ’60, η σοβιετική µυστική αστυνοµία απαίτησε από την Πλισέτσκαγια να προκαλέσει «το ενδιαφέρον» του γερουσιαστή Ρόµπερτ Κένεντι.

Η Πλισέτσκαγια έφτασε στην καλλιτεχνική της ωριµότητα στα τέλη του ’40 και στη διάρκεια του ’50. Την εποχή δηλαδή της σοβιετικής αποµόνωσης από τη ∆ύση.

Στην περιοδεία τουΜπολσόι στο Λονδίνο το 1956 εκείνη δεν έλαβε µέρος. Και το 1959 όταν η οµάδα ταξίδεψε στην Αµερική είχε έναν µικρό ρόλο. Το 1961 όµως εµφανίστηκε ως καλεσµένη καλλιτέχνιδα της Οπεραςτου Παρισιού και έτσι άρχισε µια µακρόχρονη σχέση µε τους γάλλους χορογράφους και τις οµάδες χορού. «Ολη την ώρα η πολιτική» καταλήγει µε νόηµα στα κεφάλαια της αυτοβιογραφίας της, εξηγώντας πώς οι Σοβιετικοί τής έδωσαν άδεια να χορέψει το «Αρρωστο ρόδο» του Ρολάν Πετί, εµπνευσµένο από την αυτοκτονία του σοβιετικού (και ανεπιθύµητου στο καθεστώς) ποιητή Βλαντίµιρ Μαγιακόφσκι.

Ηταν το 1973, εποχή κατά την οποία ήταν αδιανόητο για σοβιετικό πολίτη να εργαστεί στο εξωτερικό. Ωστόσο ο Λουί Αραγκόν, αµφιλεγόµενη προσωπικότητα στο Γαλλικό Κοµµουνιστικό Κόµµα, έδειξε ενδιαφέρον για την παραγωγή και οργάνωσε τις κατάλληλες συναντήσεις προκειµένου οι σοβιετικές αρχές να της το επιτρέψουν.

Στο κεφάλαιο µε τίτλο «Γιατί δεν έµεινα στη ∆ύση», η Πλισέτσκαγια εξηγεί ότι δεν αυτοµόλησε όπωςο Ρούντολφ Νουρέγιεφ γιατί ο φόβος την κρατούσε στο Μπολσόι. Το σοβιετικό καθεστώς είχε «τρόπους» να συµβεί κάποιο ατύχηµα µε αυτοκίνητο ή το σπάσιµοτων ποδιών της, ακόµη και στο εξωτερικό. Η KGB άλλωστε παρακολουθούσε τις κινήσειςτης στο εξωτερικό. Κι έτσι στη δεύτερη αµερικανική τηςπεριοδεία το 1962 όταν έλαβε µια µεγάλη ανθοδέσµη από ανώνυµο θαυµαστή (που η Μάγια στο βιβλίο της γράφει ότι προερχόταν από τον Νουρέγιεφ µε τον οποίο ήθελε να είχαν χορέψει µαζί) ένας πράκτορας την επισκέφτηκε στο καµαρίνι της. «Καθώς µύριζε τα τριαντάφυλλα της ανθοδέσµης µε ρώτησε τι θα έκανααν µου έστελνε λουλούδια ο Νουρέγιεφ που ακουγόταν ότι βρισκόταν στη Νέα Υόρκη. Ενας έντονος φόβος άρχισε να µε διακατέχει» λέει ο κύκνος του χορού που δίσταζε να πετάξει προς την ελευθερία.

Προτιµούσε δε ναυποµένει τον εξευτελιστικό µισθό των πέντε δολαρίων την ηµέρα για τα εκτός έδρας έξοδα που πλήρωνε το Μπολσόι τους χορευτές του στις περιοδείες του εξωτερικού. Ποσό που αστέρια και κορ ντε µπαλέ διέθεταν για να αγοράζουν σκυλοτροφή για να µη λιποθυµήσουν από την πείνα.

«Υστερα από ένα τέτοιο γεύµα ένιωθες πολύ δυνατή. Ψήναµε µπιφτέκια για σκύλουςανάµεσα σε δύο πλάκεςηλεκτρικού σίδερου στα δωµάτια των ξενοδοχείων. Κι επειδή µαγειρεύαµε ταυτόχρονα, οι πρίζες υπερφόρτωναν και προκαλούσαν διακοπή του ηλεκτρικού».

info

«Ave Maya», 14 και 15 Απριλίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Αίθουσα «Χρήστος Λαµπράκης». Εισιτήρια: 95, 70, 58, 40 και 30 ευρώ το φοιτητικό, πληροφορίες στα τηλ. 210-6728.080, 210-7282.333.

Η γενιά µου ήταν δεµένη µε χειροπέδες.
Οµως επιβιώσαµε και αυτό είναι η πραγµατική επιτυχία και ολοκλήρωση