ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Στον αστερισµό της Πορτογαλίας

Με µια πρώτη µατιά,η Ευρώπη διέσωσε το σπίτι της στην κρίσιµη Σύνοδο της 25ης Μαρτίου: οι δύο «µηχανισµοί» οριστικοποιήθηκαν (ενίσχυση του προσωρινού, θέσπιση του µόνιµου µετά το 2013), το Σύµφωνο Σταθερότητας αναµορφώθηκε (προς το αυστηρότερο) και η«οικονοµική διακυβέρνηση» µπήκε στις ράγες (µέσω του συντονισµού της ευρωζώνης, και όχι µόνο, για θέµατα µισθών, συντάξεων και απασχόλησης). Το ότι αυτάόλα επιτεύχθηκαν, ενώ λίγες µέρες πριν φαινόταν ναοδεύουµε σε πλήρηπαραποµπή του «πακέτου» για τον Ιούνιο κι ενώ ξέσπασε και απείλησε να σκεπάσει τα πάντα η πτώση της πορτογαλικής κυβέρνησης, συνιστά αναµφίβολα επιτυχία – υπό τη (γνωστή) µορφή ενεργοποίησης του ενστίκτου επιβίωσης την ύστατη ώρα. Το πρόβληµα είναιότι η επιτυχία αυτή εγγράφηκε ακριβώς στον αστερισµό της Πορτογαλίας – δηλαδή της πολιτικής, δίπλα στην οικονοµική, κρίσης και της πολιτικής, δίπλα στην οικονοµική, πίεσης –, µε αποτέλεσµα να πλανάται µια αίσθηση ότι οι αποφάσεις µπορεί και να αποβούν πολύλίγες, πολύ αργά.

Η νέα αβεβαιότητα (ενώ η Σύνοδος της 25ης Μαρτίου υποτίθεται ότι θασηµατοδοτούσε ένα νέο συνολικό ξεκίνηµα) ρίχνει τον προβολέα στις ατέλειες και, κυρίως, στις «ηµιτέλειες» της συµφωνίας: στην παραποµπή για αργότερα των «τεχνικών λεπτοµερειών» ενίσχυσης του προσωρινού Ευρωπαϊκού Ταµείου, στον πολύ αόριστο χαρακτήρα των πολιτικών µέτρων της «οικονοµικής διακυβέρνησης» – ιδίως σε σύγκριση µε την πολύ αναλυτική και δεσµευτική ρύθµιση των αντίστοιχων «κατασταλτικών» µέτρων (προσθήκη και αυστηρότητα κυρώσεων, προληπτική εποπτεία, θέσπιση νοµοθετικών κανόνων για «φρένα» χρέους και ελλείµµατος)–, στηνείσοδο των τραπεζών στη λειτουργία του µόνιµου µηχανισµού (µε βέβαιο τίµηµα την άµεση αύξηση του κόστους δανεισµού των «προβληµατικών χωρών»), στην επιβίωση, ακόµα και την ενίσχυση, «εθνικών» αντανακλαστικών εντός του ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης (παραποµπή όχι µόνο τεχνικών αλλά και πολιτικών αποφάσεων στα εθνικά Κοινοβούλια, αναβολή λήψης µέτρων λόγω εκλογικής αστάθειας σε ορισµένες χώρες, διαχώριση – ορθά – αλλά και καθυστέρηση – ίσως µοιραία – παροχής ενισχύσεων στην Ιρλανδία και την Πορτογαλία). Κυρίως, όµως, µέσω της πορτογαλικής περιπέτειας κοινωνείται,σε λαούς και αγορές, η αίσθηση ενός πολιτικού φαύλου κύκλου, που προκλήθηκε από τον τρόπο αντιµετώπισης της κρίσης ήδη από το ξέσπασµά της καιπου η τελευταία αυτή Σύνοδος κάθε άλλο παρά κατάφερε να ανατρέψει. Πρόκειται για τον κύκλο: πίεση των αγορών σε ευάλωτες χώρες -προσπάθεια αποφυγής µηχανισµών τύπου Μνηµονίου µε σκληρά µέτρα λιτότητας – πολιτική ενίσχυση εκ µέρους της Ευρωπαϊκής Ενωσης – έλλειψη πίστης των αγορών στην πολιτική ενίσχυση και διπλασιασµός της πίεσης για οικονοµική ενίσχυση – οικονοµική ενίσχυση µέσω λιτότητας υπό καθεστώς Μνηµονίου- απώλεια ανεξαρτησίας κινήσεων και σµίκρυνση περιθωρίων ανάπτυξης – θεωρητική διάσωση από την Ευρώπη αλλά εµβάθυνση του δοµικού οικονοµικού προβλήµατος και δηµιουργία ανάλογου πολιτικού.

Το ότι ο σύντροφος Σόκρατες πούλησε και τη σοσιαλιστική και την πορτογαλική ψυχή του επιβάλλοντας πολιτική Μνηµονίου πριν απότο Μνηµόνιο και ότι, παρ’ όλα αυτά, τον έριξαν για να ακολουθήσουν ίδια πολιτική υπό πολύ δυσχερέστερες συνθήκες και µε ακόµαπιο αµφίβολα αποτελέσµατα, δείχνει πεντακάθαρα πόσο αδιέξοδος είναι ο συνδυασµός «πειθαρχίας» και «αλληλεγγύης» που βγήκε µέσααπό τις ελληνικές ωδίνες. Και είναι εξαιρετικά αµφίβολο αν υπάρχουν πια περιθώρια αλλαγής του. Το πορτογαλικό µάθηµα ισχύει σε κάποιο βαθµό και για τη χώρα µας: σηµασία δεν έχει τόσο η ενίσχυση αυτή καθαυτή όσο η πολιτική υλοποίηση των όρων της ενίσχυσης.Σηµαντικό που πήραµε επιµήκυνση, µείωση επιτοκίων και δυνατότητα πρωτογενούς αγοράς οµολόγων, αλλά το πραγµατικό παιχνίδι παίζεται στο εσωτερικό – στιςµεταρρυθµίσεις, στην ψυχολογία, στην οικοδόµηση δοµών και νοοτροπίας. Μικρή παρηγοριά, ότι όλο και περισσότεροι εταίροι µας θα νιώθουν κι αυτοί στο πετσί τους την ίδια σισύφεια αίσθηση.

Το πορτογαλικό µάθηµα ισχύει σε κάποιο βαθµό και για τη χώρα µας: σηµασία δεν έχει τόσο η ενίσχυση αυτή καθαυτή όσο η πολιτική υλοποίηση των όρων της ενίσχυσης

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ www.botopoulos.gr