Κάθε κοστούµι, µια ιστορία

Κάθε φόρεµα που φόρεσε στη σκηνή η Μαρία Κάλλας είναι ακόµη ποτισµένο µε την αύρα, την τελειοµανία, την αγωνία της. Η έκθεση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, απευθείας από τη Σκάλα του Μιλάνου, αφουγκράζεται τους ψιθύρους αυτών των ενδυµάτων

Οι Λεονόρ Φίνι, Σαλβατόρε Φιούµε και Νικολά Μπενουά ήταν οι σκηνογράφοι που έντυναν την Ντίβα, έτσι ώστε να αναδείξουν τη σιλουέτα – µείον 30 κιλά! – που είχε κερδίσει µε αιµατηρή δίαιτα, γεγονός που πέρα από την ερµηνεία και τη φωνή της πρόσθεσε ένα τρίτο στοιχείο στον µύθο της. Η έλευση της (τότε εύσωµης) Μαρίας Μενεγκίνι Κάλλας στη Σκάλα τουΜιλάνου και η συνεργασία της µετον ενδυµατολόγο Σαλαβατόρε Φιούµε στη «Μήδεια» του Κερουµπίνι το 1953 έφερε µια µικρή «επανάσταση»: «Χρησιµοποιούσετους µανδύες της µε τόση τέχνη ώστε να θυµίζουν αίµα που έτρεχε από πληγωµένο σώµα», όπως παρατηρεί η Βιτόρια Μόρµπιο, πρόεδρος των Φίλων της Σκάλας. Με αυτό το κοστούµιµάλιστα επιχειρεί την πιο τολµηρή σκηνική ακροβασία στην ιστορία της όπερας: Κατεβαίνειορµητικά τη Σκάλα µε το κεφάλι κατεβασµένο, ενώ ο πορφυρός µανδύας της στροβιλίζεται προµηνύοντας τις άπληστες φλόγες. «Η Κάλλας είναι ηΜήδεια», είπε η τότε κριτική ενώ µια λεπτοµέρεια που µετράει είναι πως στο πόντιουµτης θρυλικής παράστασης διευθύνειχωρίς µπαγκέτα ο πρωτοεµφανιζόµενος τότε Λέοναρντ Μπερνστάιν.

Ενα άλλο κοστούµι ήταν αυτό που σχεδίασε ο Πιέρο Τζούφι για την «Εστιάδα» του Σποντίνι, το οποίο σκηνοθετεί ο Λουκίνο Βισκόντι το 1954. Ο τελειοµανής σκηνοθέτης άλλαξε τον σχεδιασµό των κοστουµιών γύρω στις είκοσι φορές. Eξάλλου είναι εκείνος που θα βάλει τέλος στην «εποχή του φερµουάρ», την εποχή πριν από το ‘50 δηλαδή, όπου ένα ψευδοϊστορικό πνεύµα κυριαρχούσε στην επιλογή των ενδυµάτων. Βισκόντι και Κάλλας γίνονται αδελφές ψυχές, σχολαστικοί, λεπτολόγοι και ακάµατοι και οι δύο.

Στη Φεντόρα(1956),η γκαρνταρόµπα της δεν ζήλευε τίποτα από µιας πριγκίπισσας των τελώντου 19ου αιώνα. Η γούνα λαπέν µε ουρές ερµίνας (τη φορούσε και στα διαλείµµατα εν µέσω Μαΐου!), το βραδινό φόρεµα από πράσινο σατέν, το κόκκινο βελούδινο νυχτικό. Η Κάλλας ταυτίζεται µε τον κάθε φορά ρόλο καιγίνεται συνώνυµο της κοµψότητας.

Ο Βισκόντι στο τελευταίο έργο που συνυπήρξαν – στην «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Γκλουκ το 1957 – αιφνιδιάζεται από τον αλάνθαστο ρυθµό της Ντίβας που έσερνε στα σκαλιά την τεράστια ουρά του κοστουµιού της και πάλι έφτανε – όπως γράφει η Εφη Ανδρεάδη, επιµελήτρια της έκθεσης στο Μέγαρο Μουσικής – πάντα τη σωστή στιγµή για να συµπίπτει µε τη σωστή νότα. Η Ιφιγένεια (Κάλλας) ήταν για τον Βισκόντι ένα ίνδαλµα µε ελληνικό πρόσωπο και ρούχα από µπροκάρ, που φορούσε υπερµεγέθη µαργαριτάρια.Μάλιστα στο τέλος της παράστασης έπεσε στα γόνατά της και είπε:«Τη θεωρώ την καλύτερη παράσταση που κάναµε µαζί».

Κάθε βαρύτιµο κοστούµι και µια ιστορία λοιπόν.

Οπως τα φορέµαταπου έµοιαζαν να έχουνβγει από επίδειξη υψηλής ραπτικής για τον «Πολύευκτο» του Ντονιτσέτι (1960), την παράσταση που αποθέωσε το κοινό (ανάµεσά του και η Γκρέις Κέλι, ο Ρενιέ του Μονακό και ο µεσήλικας µε τα πυκνά φρύδια, τα κοκάλινα γυαλιά και το παλιό µπλε σακάκι φθαρµένο στους αγκώνες, που δεν ήταν άλλος από τον Ωνάση). Και βέβαια ο µαύρος µενεξελής µανδύας για τη Μήδεια(1961)

σε σκηνοθεσία ΑλέξηΜινωτή και σκηνικά – κοστούµια Τσαρούχη καιτο εξής συγκινητικό: οι ξυλουργοί, οι µηχανικοί, οι τεχνικοί σκηνής, ενώ πάντα έκαναν τη δουλειά τους και έφευγαν γρήγορα γρήγορα, τότε στις πρόβες κάθονταν σιωπηλοί στο πάτωµα και απλά απολάµβαναν τη µεγάλη Κυρία.

INFO

«H Μαρία Κάλλας και η Σκάλα του Μιλάνου» στο Φουαγιέ του Ισογείου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας, τηλ.
210-7282.000), έως 8 Μαΐου, καθηµερινά 10.00-18.00.
Είσοδος: 6 ευρώ (φοιτητικά – παιδικά: 3, οικογενειακό: 10).