Ενας «βελονιστής» για την Αθήνα

Φανταστείτε την Αθήνα σαν έναν ζωντανό οργανισµό που πάσχει επειδή η ενέργειά του είναι µπλοκαρισµένη. Και από τη στιγµή που αυτήη ζωτική ενέργεια βρίσκει εµπόδια και δεν ρέει µε ευκολία στα κεντρικά κανάλια του δικτύου των αρτηριών του, δηµιουργούνται προβλήµατα διαφορετικού χαρακτήρα: κυκλοφοριακή ένταση,ασφυκτικό οικιστικό περιβάλλον, αναξιοποίητακενά στον χώρο, κάτοικοι µεσυναισθηµατική συµφόρηση, πολίτες µε απαξιωτική συµπεριφορά ως προς τα κοινά.Κι όµως υπάρχει λύση. Αυτή του«αστικού βελονισµού», τον οποίο είχε εισηγηθεί πριν από χρόνια ο Χοσέπ Αντον Ασεµπίγιο. Ο καταλανός αρχιτέκτονας είναι ο θαυµατοποιός της Βαρκελώνης. Ως επικεφαλής της Υπηρεσίας Αστικής Ανάπλασης του ∆ήµου Βαρκελώνης είναι εκείνος που έδωσε πνοή, έφτιαξε πλατείες, ανοικτούς δηµόσιους χώρους στην ισπανική πόλη, συνεισφέροντας µε την πολεοδοµική του σκέψη στη σύγχρονη ταυτότητα που απέκτησε στηδεκαετία του ‘90µε αφορµήτους Ολυµπιακούς Αγώνεςτου 1992. Ενα από τα ευρήµατα τηςστρατηγικής του Ασεµπίγιο ήταν να δώσει στη Βαρκελώνη έξοδο προς τη θάλασσα, διαµορφώνοντας την περίφηµη ξύλινη εξέδρα της Μπαρσελονέτας, καθώς και τηντεχνητή παραλίαπου έκτοτε απολαµβάνουνοι κάτοικοι και οι τουρίστες της πόλης.

η ΕΠΙΤΎΧΙΑ τού. Ετσι το υποδειγµατικό του έργο πήρε δηµοσιότητα και η Βαρκελώνη έγινε διεθνής τουριστικός προορισµός, αλλά και σηµείο αναφοράς στον διεθνή χάρτη της Αρχιτεκτονικής,αφού τα ολυµπιακά έργα υπό την επίβλεψή του συνέχισαν να αξιοποιούνται και µετά τη λήξη της διοργάνωσης. Μάλιστα, το Βρετανικό Βασιλικό Αρχιτεκτονικό Ινστιτούτο (RIBA)απένειµε, το 1999, το περίφηµο Χρυσό Μετάλλιο όχι σε έναν άνθρωπο – όπως συνηθίζεται – αλλά σε µία ολόκληρη πόλη, τη Βαρκελώνη. Και ο Ασεµπίγιο κλήθηκε µαζί µε µια εκλεκτή οµάδα να παραλάβει αυτό το µοναδικό βραβείο. Στη συνέχεια ανέλαβε καθήκοντα πρύτανη στην Ακαδηµία Αρχιτεκτονικής τουΜεντρίσιο (2003-2007) και από το 2004 τη διεύθυνση του ΙνστιτούτουΣύγχρονου Αστικού Σχεδιασµού i.CUP στην ίδια σχολή. Μετά το µεγάλο του έργο και αφού έλαβε τα πρώτα εύσηµα (Βασιλικό ΧρυσόΜετάλλιο της Βαρκελώνης), έκανε άνοιγµα µε την ιδιότητα του ακαδηµαϊκού στα Πανεπιστήµια του Γέιλ, του Χάρβαρντ και της Σιγκαπούρης.Εχει επίσης σχεδιάσει χωροταξικές παρεµβάσεις από το Καζάν της Ρωσίαςώς το Σφαξ της Τυνησίας και από την Οστάνδη τουΒελγίου ώςτο Κίτο του Ισηµερινού.

Με διεθνές βιογραφικό, ανεκτίµητη εµπειρία, µεσογειακή καταγωγή, η σκέψη του Ασεµπίγιοέδειχνε ιδανική για να συνταιριάξει µε τα οράµατα της πολιτικής του Γιώργου Παπανδρέου περί αστικού σχεδιασµού και αξιοποίησης των δικών µας ολυµπιακών έργων.

Η πρώτη φορά που ο Ασεµπίγιο µίλησε δηµόσια για την Αθήνα ήταν το 1998. Οταν – έπειτα από πρόσκληση του Τεχνικού Επιµελητηρίου Ελλάδας – συµµετείχε στις οµιλίες του συνεδρίου µε θέµα «Ενα όραµα για την Αθήνα». Και τον Μάιο του 2006, καλεσµένος του Ινστιτούτου Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών (ΙΣΤΑΜΕ)- ΑνδρέαςΠαπανδρέου πήρε θέση στη συζήτηση µε θέµα «Αρχιτεκτονική και νέα πόλη». Τότε µίλησε για τον«αστικό βελονισµό» της Αθήνας, κάνοντας τη διάγνωση ότι η πρωτεύουσα της χώρας στην έξοδό τηςαπό τη βιοµηχανική εποχή και στη µετάβασή της προς την τεχνολογική και ψηφιακή κοινωνία περνά περίοδο κρίσης.

«Σε µια πόλη χρειάζεται να γίνει βελονισµός για να δηµιουργηθεί δηµόσιος χώρος. ∆εν µπορώ να καταλάβω πώς γίνεται εσείς οι Ελληνες να έχετε χάσει τον δηµόσιο χώρο σας, αφού η πολιτική σηµασία του δηµόσιου χώρου δόθηκε από τους πολίτες της κλασικής Αθήνας.Η έλλειψή του κάνει δύσκολη τη συνύπαρξη ανθρώπων από διαφορετικές κουλτούρες. Λέγοντας λοιπόν βελονισµό, εννοώ την κατεδάφιση κάποιων κτιρίων σε ορισµένεςκορεσµένες οικιστικά περιοχέςγια να δηµιουργηθούν πλατείες, πάρκα,παιδικές χαρές έτσι ώστε ο κόσµος να µπορεί να βγαίνει και να απολαµβάνει τον χώρο. Κι ότανλέω πάρκα, δεν εννοώ κάτι µεγάλο σαν το Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης. Μικρά τετράγωνα πρασίνου αρκούν για να αναβαθµιστεί µια περιοχή». Αυτή είναι η άποψη του πολεοδόµου όταν µεταφέρει το παράδειγµα της Βαρκελώνης. Οπου µέσα σεεπτά χρόνια δηµιουργήθηκαν εκατόν σαράντα έξι πλατείες από κατεδαφίσεις ανενεργών βιοµηχανικών κτιρίων, τα οποία ο δήµος της πόλης αγόρασε για να διαµορφωθούν ελεύθεροι δηµόσιοι χώροι.

οι ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ. Τα προβλήµατα των σύγχρονων µεγαλουπόλεων, της Ευρώπης και της Αµερικής κατά την άποψη του ισπανού µελετητή είναι κοινά. Η συσσώρευση ανθρώπων, παραγωγικών διαδικασιών, εξουσίας στιςπόλεις, γεννά αντίστοιχα προβλήµατα φτώχειας, ανασφάλειας,αποξένωσης, υποβάθµισης περιβάλλοντος καιαστικού χώρου. «Είµαστε υποχρεωµένοι να σταµατήσουµετην επέκταση των πόλεωνπρος την περιφέρεια. Μπορούµε όµως να κάνουµε ανάπλαση σε αυτό που ήδη έχουµε. Καθώς ζούµε σε παγκοσµιοποιηµένο περιβάλλον, κάποιοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει παγκόσµια κοινή λύση. ∆ιαφωνώ, γιατίπιστεύω ότι κάθε πόλη είναι διαφορετική και θα πρέπει να διατηρήσουµε την ταυτότητά της» λέει.

Στις συνθήκες της παγκοσµιοποιηµένης κοινωνίας µία µεγαλούπολη χαρακτηρίζεται ιδανικήόταν εξασφαλίζει συνθήκες κοινωνικής ανοχής, οικονοµικής ανάπτυξης, ασφάλειας. Σε αυτές τις αντιλήψεις ο Ασεµπίγιο προσθέτει τις δικές του παραµέτρους. Καιεξηγεί ότι η σύγχρονη πόλη πρέπει να σφύζειαπό ζωή. Οπως συµβαίνει τουλάχιστον στην Αθήνα, σε κεντρικές συνοικίες της οποίας οι κάτοικοι δείχνουν εξωστρέφεια. Και στο θέµα της κινητικότητας των κατοίκων προς τους τόπους εργασίας, διαµονής, σχολείου, διασκέδασης επισηµαίνει ότι είναι σηµαντικό να αλλάξουµε το σύστηµα των δηµόσιων µεταφορών µε άλλους πιο ευφυείς τρόπους.

Οπως συµβαίνει µε κάθε εναλλακτική θεραπεία που ξενίζει τους ορκισµένους στην ιπποκράτεια Ιατρική, οι απόψεις τουΑσεµπίγιο για την αξιοποίηση της παραλιακής ζώνης µε έµφαση την περιοχή του παλιού αεροδροµίου στοΕλληνικό έχουν ενοχλήσει τους έλληνες αρχιτέκτονες. Εκείνος απαντά: «Η διάγνωση των προβληµάτων γίνεταικαλύτερα από έξω επειδή είναι αποφορτισµένη συναισθηµατικά. Η απόσταση διευκολύνει την κατανόηση των προβληµάτων, έτσι ώστε να προκύψει η επίλυση εκ των έσω».

EIΠΕ

Οποιαδήποτε βελτίωση της πόλης, επηρεάζει τη βελτίωση του συνολικού χώρου. Αν λειτουργεί η πόλη, λειτουργεί η ανθρωπότητα

ΕΙΠΑΝ ΓΙ’ΑΥΤΟΝ

Η παρουσία του είναι χρήσιµη, το ζητούµενο όµως είναι να έχουµε διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισµούς

ΓΊΏΡΓΟς αραχώβίτης, αρχίτεκτονας