[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Κόσµος: η κρίση µέσα µας

Αν για τη χώρα µας το 2010 ήταν η χρονιά της κρίσης, καθώς, για µια ακόµα φορά, βρεθήκαµε απροετοίµαστοι, για τον υπόλοιπο κόσµο η κρίση, ήδη παρούσα, έγινε πιο έντονος και καθηµερινόςσύντροφος. Θα µπορούσε κανείς να πει πως, µε δύο χρόνια καθυστέρηση, η 15ηΣεπτεµβρίου (του 2008, δηλαδή η µέρα που έπεσε η Λίµαν Μπράδερς και άρχισε το παγκόσµιο οικονοµικό ντόµινο) αποδείχθηκε σχεδόν εξίσου σηµαντική µε την 11η Σεπτεµβρίου για το πρόσωπο του κόσµου στον νέο αιώνα.

Το 2010είχε τροµερούς σεισµούς (Αϊτή), πυρκαγιές (Ρωσία), επανεµφάνιση επιδηµιών (χολέρα, τύφος), καλπασµό της φτώχειας, που αγγίζει πλέον σηµαντικά και την Ευρώπη. Είχε δύο – εξίσου ατελέσφορες – παγκόσµιες διασκέψεις για το κλίµα (Κοπεγχάγη, Κανκούν) και µία – λίγο καλύτερη – για τη βιοποικιλότητα (Ναγκόγια).

Οµως, αυτό που κυρίωςνιώσαµε να διακυβεύεται και µέσα από το οποίο αποκτούν άλλη διάσταση σχεδόν όλα τα µεγάλα πολιτικά γεγονότα της χρονιάς είναι το «παράδειγµα ευηµερίας», που κερδήθηκετον 20ό αιώνα µε το βαρύ τίµηµα δύο παγκόσµιων πολέµων και την επιβολή του καπιταλισµού ως παγκόσµιου µοντέλου.

Ετσι, οι πρωτόγνωρα ταχείες καιδραµατικές εξελίξεις στην ΕυρωπαϊκήΕνωση δεν αποτελούν τόσο, όπως υποστηρίζει η πλειοψηφία των διαµορφωτών γνώµης, ενδείξεις αδυναµίας, στασιµότητας, ακόµα και πισωγυρίσµατος, αλλά ωδίνες ενός δύσκολου τοκετού: η κρίση, κυρίως η ελληνική κρίση, έκανε την Ευρωπαϊκή Ενωση να αποφασίσει – µε καθυστερήσεις, δολιχοδροµίες και εσωτερικές συγκρούσεις – ότι πρέπει να αλλάξει. Εδειξε µάλιστα και τον δρόµο,που δεν είναι, κατά πάσαπιθανότητα, ο δρόµος της διάλυσης, αλλά ο δρόµος µιας δύσκολης σύνθεσης: ας σκεφτούµε τησυγκρότηση ενός µη προβλεπόµενουµηχανισµού βοήθειας για την Ελλάδα, την πρόσφατη γενίκευση και µονιµοποίησή του (έστω και µε τίµηµα µια αχρείαστη µεταρρύθµιση της Συνθήκης της Λισαβώνας), τα πρώτα, αρκετά ασύνδετα αλλά διόλου ασήµαντα, βήµατα προς τη λεγόµενη «οικονοµική διακυβέρνηση» (δηλαδή προς την πολιτικοποίηση της οικονοµίας), ακόµα και το πρωτοχρονιάτικο διάγγελµα-συνηγορία υπέρ του ευρώ του µαύρου προβάτου της χρονιάς, της καγκελαρίου Μέρκελ. Φυσικά το παιχνίδι δεν έχει κριθεί: ο γαλλογερµανικός άξονας είναι ιδιαίτερα εύθραυστος, οι εσωτερικές αντιφάσεις όλο και µεγεθύνονται, είναι δε πολύ ατυχής η άφιξη στο τιµόνι της Ενωσης µιαςχώρας σε ανοιχτή πορεία αυταρχισµού, όπως η Ουγγαρία.

Οµως η δυναµική της κρίσης παραµένει δυναµική ενοποίησης.

Ετσι, επίσης, οι περιπέτειες και οι ηµιαποτυχίες της δεύτερης χρονιάς της προεδρίας Οµπάµα δεν ήταν η αρχή του τέλους, αλλά οι αναγκαστικά ατελείς προσπάθειες ενός σοβαρού πολιτικού να πλοηγήσει τη χώρα του σε αχαρτογράφητα διεθνή και εσωτερικά ύδατα. Για τον ίδιο λόγο ακούστηκεπιο δυνατά το 2010 η φωνή των «νέων δυνάµεων»: η παγκόσµια επιδοκιµασία για τον Λούλα, η ολοµέτωπη επίθεση «φιλίας»και επενδύσεων της Κίνας (αλλά και επίδειξη στρατιωτικής δύναµης στα διεκδικούµενα από την Ιαπωνία νησάκια ή στησύγκρουση ανάµεσα στη Νότια και στη Βόρεια Κορέα),η επιστροφή της Ουκρανίας σε ρωσική τροχιά (και το άνοιγµα τουΝΑΤΟ στη Ρωσία),η διαρκής άνοδος της Τουρκίας του Ερντογάν (παρά το παπούτσι που έφαγε), η κραυγή «είµαστε πια πυρηνική δύναµη» του ιρανού προέδρου, η κατάπνιξη στο αίµα του ξεσηκωµού στην Μπανγκόκ, το χτύπηµα τωνκαραβιών της ανθρωπιστικής βοήθειας από το Ισραήλ. Τους ανέµους της αβεβαιότητας εικονογραφεί η δεξιά στροφή στη Χιλή, στην Ολλανδία, στη Σουηδία, στη Βρετανία, οι πτώσεις κυβερνήσεων λόγω ∆ΝΤ σε Λετονία και Ουγγαρία, η παρατεταµένη ακυβερνησία του Βελγίου.

Ακόµα και τα δύο µεγάλα µη αµιγώς πολιτικά «σίριαλ» της χρονιάς, ο εγκλωβισµός και η σωτηρία των χιλιανών µεταλλωρύχων και η κυβερνοεπίθεση (και, τώρα, κυβερνοάµυνα) του Γουίκιλικς, σε αυτό το σχήµασύσπασης και διαστολής του παγκόσµιου χωριού µπορούν να ενταχθούν. Ακούγεται πια, ας είναι κιυπόκωφος, ο θόρυβος από τις τευτονικές πλάκες της παγκόσµιας ισορροπίας.

τό παίχνίδί δεν εχεί Κρίθεί:

ο γαλλογερµανικός άξονας είναι εύθραυστος, οι εσωτερικές αντιφάσεις µεγεθύνονται, είναι δε πολύ ατυχής η άφιξη στο τιµόνι της Ενωσης µιας χώρας σε ανοιχτή πορεία αυταρχισµού, όπως η Ουγγαρία. Οµως η δυναµική της κρίσης παραµένει δυναµική ενοποίησης

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ