Οι άλλοι πρωταγωνιστές Η Πρωτοχρονιά της χαρµολύπης

Οι ιστορίες τους δεν µοιάζουν. Η µία γυναίκα ζει στη Σύρο σε ένα σπίτι µε θέα τη θάλασσα. Πέρασε µήνες περιµένοντας ένα νέο από τον άντρα της που ήταν στα χέρια των πειρατών στη Θάλασσα της Σοµαλίας. Προπαραµονή των Χριστουγέννων ο καπετάνιος Γιώργος Σκαλίµης γύρισε επιτέλους πίσω.
Η άλλη γυναίκα ζει στην Αθήνα σε ένα υπόγειο. Και περιµένει την στιγµή που θα της δώσουν πίσω τον γιο της. Το µωρό της, τον Κυριάκο, της το πήραν έπειτα από ανώνυµη καταγγελία. «Ψέµατα» φωνάζει, «δεν το παραµελούσα, µόνο φτωχή είµαι».
Η Εισαγγελία τις πρώτες µέρες του νέου χρόνου θα αποφασίσει αν ο Κυριάκος θα επιστρέψει στο σπίτι του. Οι ιστορίες τους δεν µοιάζουν λοιπόν. Ή µήπως µοιάζουν;

Περιµένοντας να πάρει πίσω το παιδί της
«Είµαι φτωχή, όχι κακιά µάνα»
Στο σπίτι της πήγα αιφνιδιαστικά και θα καταλάβετετο γιατί. Υπόγειο βέβαια. Σε µια πολυκατοικίακοντά στη Ριανκούρ (εκεί που κάποτε παραλίγονα χυθεί αίµα της 17Νκαι της Αντιτροµοκρατικής – παλιές ιστορίες). Υπόγειο λοιπόν. Η Μαρίαξαφνιάστηκε που µε είδε, αλλά µε έβαλε έστω και διστακτικά στο σπίτι της. Είχαµε µιλήσει άλλωστε αρκετέςφορές στο τηλέφωνο. Ενα τραπέζι από φορµάικα και τέσσεριςκαρέκλες. ∆ιαφορετικές βέβαια. Ενα διπλό κρεβάτι οριοθετεί την κρεβατοκάµαρα και ένα µικρό ψυγείο δίνει το στίγµα της κουζίνας. Τρία δωµάτια, τριάντα – σαράντα τετραγωνικά στο σύνολο. ∆υο κόκκινα κεριά µαρτυρούν ότι είναι Χριστούγεννα. «Να σας φτιάξω καφέ; Νασας βάλω νερό;». Ο Νίκος,ο άντρας της – όχιµε στεφάνι –, µεπαρακολουθεί µε προσοχή. Πού κοιτάω, τι γράφω. Για τη Μαρίαµου είχε µιλήσει ένας φίλος που τον εµπιστεύοµαι. «Βοήθα τη να πάρει πίσω το παιδί. Είναι φτωχιά, έκανε λάθη, αλλά το αγαπάει το παιδί της». Στο πρώτο τηλεφώνηµα που της έκανα δεν ήταν εύκολο να συνεννοηθούµε. Ηταν στο Μετρό και δεν την άκουγα καλά. Χρειάστηκαν πολλά τηλεφωνήµατα για να συνθέσω την ιστορία της. Τη Μαρία λοιπόν η µάνα της την εγκατέλειψε µόλις τηγέννησε. «Τριών ηµερών µε άφησε. Γεννήθηκα µε βλεφαρόπτωση, µε είδε, τρόµαξε καιµε παράτησε». Μεγάλωσε µε τονπατέρα της και τα αδέλφιατου. Πιτσιρίκα, κοντά στα 20,έκανε µια κόρη. Αγνώστου πατρός.Το µωρό τοανέλαβε η θεία της. «Ούτε υπογραφή έβαλα ούτε τίποτα. Απλώς µου το πήρε». Λίγα χρόνια µετά η Μαρία γνώρισε τον Νίκο, φίλο του πατέρα της. «Ηταν µεγάλος, αλλά µε αγαπούσε και µε πρόσεχε», µου λέει κοιτώνταςτον. Αυτή 27 και αυτός 56. «∆εν πίνει και δεν χτυπάει», µουψιθυρίζει. Στο σπίτι όντως δεν υπάρχειίχνος ποτού.Και κανένα σηµάδι ναρκωτικών, ούτε στα χέρια ούτε στα µάτια. Μόνο δυο αποτσίγαρα στο τασάκι.

«Κι αν έρθει ο Κυριάκος, δεν θα καπνίζουµε µέσαστο σπίτι.Το έχουµε αποφασίσει».

Ο Νίκος µε νεύµα συµφωνείκαι αυτός. Ο πατέρας σου έπινε;

«Οχι, αλλά χτυπούσε».

Ο Νίκος λοιπόν την παίρνει και φεύγουν από το πατρικό της. Τον χειµώνα πουλάνε κάρβουνα και το καλοκαίρι καρπούζια. Με ένα τρίκυκλοαπό αυτά που δεν βγάζουν ανηφόρες. Εκείκάπου πριν από δυο χρόνια γεννήθηκε ο Κυριάκος.

«Ο Κυριάκοςµου». ∆ενκλαίει, αλλάη φωνή της είναι ραγισµένη. «Μόνο όταν τον βλέπω κλαίω. ∆εν θέλω, αλλά δεν µπορώ να συγκρατηθώ».

Είµαστε λοιπόν στον Μάιο του 2009. Ενας άγνωστος καταγγέλλει στην Αστυνοµία ότι «ένα µεγάλος άντρας και µια παράξενη κοπέλα κουβαλάνεένα µωρό». ΗΑστυνοµία τους πιάνει και πάει τοπαιδί στο Παίδων για εξετάσεις.

Η Μαρία όµως, που δεναντέχει να δίνει εξηγήσεις για τη φτώχεια τους, για την «ασχήµια τους», παίρνει το παιδί και φεύγει. Κρυφά. Για έναν χρόνο συνεχίζουν να κοιµούνται στους δρόµους, σε φίλους, σε εγκαταλειµµένα αυτοκίνητα. Ωσπου ένας άγνωστος καταγγέλλει ξανάότι «ένααλλόκοτο ζευγάρι παραµελεί ένα µωρό». Και ένα βράδυ, εκεί που µάζευαν στην Ηλιούπολη τον πάγκο τους µε τα καρπούζια, τους τον παίρνουν πάλι τον Κυριάκο. «∆εν µου λένε ποιος κάνει τιςκαταγγελίες, αλλάεγώ ξέρω ότι είναι ο πατέρας µου. Με εκδικείται που τον εγκατέλειψα». Αυτή τη φορά όµως τον γιο τους δεν τον πάνε στο Παίδων, αλλά σε ίδρυµα. Μέχρι ναβεβαιωθούν ηΕισαγγελία και οικοινωνικές υπηρεσίεςότι η Μαρία και ο Νίκος µπορούν «να σταθούν στα πόδια τους». «Καλά είναι στο ίδρυµα, το ξέρω, αλλά τον βλέπω µόνο κάθε Παρασκευή που έχουν επισκεπτήριο. Αλλά υπάρχουν Παρασκευές που δενµπορώ να τον δω. Εχει απεργίαή πάνε εκδροµή ή έχουν γιατρούς και έτσι µπορείνα περάσουν και 20 µέρες χωρίς να τον δω».

Τους τελευταίους µήνες η Μαρία καιο Νίκος προσπαθούνπολύ να στρώσουν τη ζωή τους. Ο Νίκος κάνει µε το τρίκυκλο όσες περισσότερες δουλειές του ποδαριού µπορεί και η Μαρία καθαρίζει σπίτια, δουλεύει σε κουζίνες, προσέχει ηλικιωµένους.Ετσι έπιασαν και αυτό το υπόγειο. Να το δει η Πολιτεία και να συµφωνήσει ότι µπορούν πια να µεγαλώσουν µε ασφάλεια το παιδί τους. Μια κοινωνική λειτουργός πάντως, που τους επισκέφθηκε για να ελέγξει πώς ζουν, τους έκανε παρατήρηση γιατί σε αυτό το µικρό σπίτι «το παιδί δεν θα έχει το γραφειάκι του»! Και ζήτησε από τη Μαρία και τον Νίκο, αν θέλουν ναπάρουν πίσω τον Κυριάκο, να βρουν µια µόνιµηδουλειά! Μου ορκίζονται ότι τους το είπε και εγώ δεν ξέρω αν πρέπει νανευριάσω ή ναγελάσω. Από τα χιλιάδες παιδιάπου κυκλοφορούν αδέσποτα στους δρόµους, η Πολιτεία επιµένει ότι ο Κυριάκος, της Μαρίας και του Νίκου, έχει την περισσότερη ανάγκη για προστασία. «Μόνιµη δουλειά µε ΙΚΑ µου ζητάνε», µου λέει και µου ξαναλέει η Μαρία. «Ποιος να µου βάλει ΙΚΑ αυτή τηνεποχή;».

Τις πρώτες µέρες του νέου χρόνου λοιπόν η Εισαγγελία Ανηλίκωνθα πρέπει να πάρει τις τελικές της αποφάσεις. Ο Κυριάκος ή θαµείνει στο ίδρυµα ή θαπάει στο φτωχικό υπόγειο. ∆εν θα είναι µια απόφαση µόνο για τον Κυριάκο. Θα είναι και µια απόφαση για την προκατάληψη που γεννάει η απόλυτη φτώχεια. Ενας επιστήµονας που τον αγαπώ µου είχε πει κάποτε ότι «η φτωχότερη µάνα είναι προτιµότερη από το καλύτερο ίδρυµα».

Φεύγοντας η Μαρία µε φορτώνει µε φωτογραφίες του Κυριάκου. Στη παιδική χαρά, στην κούνια, στη µοκέτα… Πιστεύει µάλλον ότι όσες περισσότερες φωτογραφίες µου δώσει τόσο περισσότερο θα δυσκολευτώ να τους ξεχάσω.Μόνο τις φωτογραφίες από τους τοίχους δεν µου δίνει. «Βλέπεις πόσο µάγκας είναι,γι’ αυτό και εγώ θα τον κάνω ποδοσφαιριστή», µου λέει ο Νίκος ενώ µε αποχαιρετά. Η Μαρία κουνάει το κεφάλι της σαν να λέει όχι. «Εγώ θέλω να µάθει γράµµατα», µονολογεί.

Οι πειρατές ελευθέρωσαν τον καπετάν Γιώργο
«Βοήθησε ο βασιλιάς Αµπντουλάχ»
Από τις αρχές ∆εκεµβρίου η Μαρία και η κόρη της, η Ατζη, τριγυρνούσαν ανήσυχες στον Πειραιά. Οι πληροφορίες ήταν συγκεχυµένες. Το µόνο σίγουρο ήταν ότι οι πειρατές είχαν πάρει τα λύτρα και είχαν απελευθερώσει το πλοίο και τον άνθρωπό τους. Τον καπετάνιο Γιώργο Σκαλίµη. Το πότε όµως θα έφτανε στην Αθήνα ήταν άγνωστο. Τελικά την προπαραµονή των Χριστουγέννων ο καπετάνιος έπεσε στην αγκαλιά της οικογένειάς τους. Η περιπέτειά του που είχε αρχίσει την άνοιξη στα στενά της Σοµαλίας είχε αίσιο τέλος και όλοι µαζί πήραν το πλοίο για τη Σύρο. Για να κάνουν, όπως λέει η Μαρία, την πιο χαρούµενη Πρωτοχρονιά της ζωής τους.

Ευτυχισµένη;
Ε, πήραµε το µεγαλύτερο δώρο. Ο καπετάνιος;
Προσπαθεί να συνέλθει και να χαρεί την ελευθερία του.

Τι του έχει λείψει;
Ολα. Το φαγητό, ο ύπνος, ο καφές. Μόλις τον απελευθέρωσαν ζήτησε από τους ναύτες στη φρεγάτα που τον συνόδευαν στο Οµάν να του δώσουν έναν καφέ και ένα τσιγάρο.

Πότε µάθατε για την πειρατεία;
Την 1η Μαρτίου το απόγευµα. Με πήρε και µου είπε «µε έπιασαν οι πειρατές».

Το φοβόταν ή έγινε ξαφνικά;
Τους περίµεναν. Κάνανε βάρδιες στο κατάστρωµα µε τις µάνικες και αυτοί αντί να φτάσουν µε βαρκάκια έφτασαν µε ταχύπλοα και ελικόπτερα. Εχουν εξελιχθεί πολύ οι πειρατές. Τα παιδιά σας πώς αντέδρασαν;
Τα αγόρια είναι µεγάλα οπότε άντεξαν. Η κόρη µας όµως πέρασε πολύ δύσκολα. Εχει χάσει πολλά κιλά. Είναι 1.70 και είναι σαράντα κιλά. Κάθε πότε µιλούσατε στο τηλέφωνο τους µήνες της οµηρείας;

Ενα λεπτό κάθε 20 µέρες. Και αυτό για να µου µεταφέρει πόσο άσχηµα περνούσε. Γι’ αυτό τον άφηναν οι πειρατές να µου µιλάει. Για να πιέσουµε και εµείς να δοθούν τα χρήµατα.

Στην ουσία εµείς είµαστε ο µοχλός πίεσης, οι οικογένειες.

Πώς συµπεριφέρονταν οι πειρατές, τι σας είπε;

Για 14 άτοµα αντιστοιχούσαν 4 λίτρα νερό, µόνο αυτό σας λέω. Ητανε 14 το πλήρωµα και 30 οι πειρατές µε Καλάσνικοφ και χειροβοµβίδες. Περνούσανε αµερικανικά ελικόπτερα και βγαίνανε οι πειρατές στη γέφυρα και πυροβολούσαν. Και κοιµόντουσαν βέβαια στο πάτωµα. Τους είχαν πάρει τα κρεβάτια και τα στρώµατα. Υπήρχαν στιγµές που έλεγε «θα πεθάνω». Του πονούσαν όλα τα κόκαλά του.

Φαγητό δεν υπήρχε εκτός από λίγο ρύζι, που έτρωγαν και αυτοί και οι πειρατές.

Οι σχέσεις του µε τους πειρατές πώς ήταν;
Στην αρχή τους κλωτσούσαν και τους βρίζανε, µετά ηρέµησαν λίγο τα πράγµατα.

Υπήρχαν άλλοι Ελληνες επάνω στο πλοίο;
Οχι ήταν 13 ξένοι και ο άνδρας µου. Συνήθως πόσο κρατούν τα ταξίδια του;
Εναν χρόνο – εννέα µήνες ανάλογα. Θα αφήνατε τα παιδιά σας να γίνουν ναυτικοί;

Εγώ µε τίποτα αλλά από τον άνδρα µου όλα να τα περιµένεις, γιατί είναι τόσο πωρωµένος µε τη θάλασσα, έχει περάσει και ναυάγιο οπότε δεν µπορώ να είµαι σίγουρη για εκείνον.

Ναυάγιο πότε;
Πριν από πολλά χρόνια είχε ναυαγήσει στον Ατλαντικό. Ναυαγός για δύο µέρες.

Είναι αλήθεια ότι οι καπετάνιοι έπειτα από µερικές µέρες στη στεριά θέλουν ξανά να φύγουν;

Ετσι είναι. Εχουµε χτίσει ένα σπίτι στη θάλασσα και τον χειµώνα όταν βλέπει τη φουρτούνα µου λέει «να ήµουνα τώρα σε ένα καράβι και να ακούω ντουπ ντουπ». Λέω «Χριστός και Παναγία, τι είναι αυτά που λες, µόνο που το λες ζαλίζοµαι».

Θα το αντέχατε να ξαναφύγει;
Οχι, όχι, αυτό το περιστατικό το έχουµε βιώσει σαν πένθος. Εχουµε διαλυθεί ως οικογένεια.

Πότε τελικά τον απελευθέρωσαν;
Του Αγίου Νικολάου πέσαν τα χρήµατα µέσα στο πλοίο και του Αγίου Ελευθερίου απελευθερωθήκανε και πήγανε στο Οµάν συνοδευόµενοι από µια φρεγάτα. Πήρανε και χαρτί ότι πέρασαν από πειρατεία για να µη τους ξαναπιάσει στην έξοδο άλλο γκρουπ πειρατών.

Ποιοι σας βοήθησαν σε αυτήν την περιπέτεια;

Οι φίλοι µας. Ο κόσµος στη Σύρο. Ενας δηµοσιογράφος, ο Πέτρος Κουσουλός.

Η Ελληνική Πολιτεία;
Καµία βοήθεια. Πήγαµε στον πρόεδρο της Βουλής και µας φέρθηκε… µη σας πω πώς. Είχα πάει πριν στο υπουργείο Εξωτερικών, στον Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας, στο ανύπαρκτο υπουργείο Ναυτιλίας. Καµία ανταπόκριση.

Στη Βουλή που έκαναν ερωτήσεις ο ∆ρίτσας, ο Κουβέλης, η Σακοράφα, ο Πλεύρης και ο Γεωργιάδης τους απαντούσαν ότι έχουν προβεί σε όλες τις ενδεδειγµένες ενέργειες!

Το πλοίο ήταν ξένης σηµαίας;
Ναι, Σαουδικής Αραβίας. Γι’ αυτό έστειλα γράµµα στον βασιλιά (σ.σ: Αµπντουλάχ) για να εκταµιευτούν γρήγορα τα χρήµατα, τα 1,8 εκατοµµύρια δολάρια που είχε βγάλει η ασφαλιστική. Επρεπε να υπογράψει ο ίδιος ο βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας. Και την 6η ∆εκεµβρίου που έπεσαν τα χρήµατα οι πειρατές είπαν στον άντρα µου «αν δεν ήταν η γυναίκα σου να πιέσει τον βασιλιά, δεν θα τελείωνε ποτέ». Μέχρι και πανό σηκώσατε στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου.
Ναι, «ελευθερώστε τον έλληνα πλοίαρχο Γιώργο Σκαλίµη από τους σοµαλούς πειρατές». Μας έπιασαν και µας πήγαν στο Τµήµα Συντάγµατος µε δύο περιπολικά και δέκα µηχανές της οµάδας ∆ΙΑΣ. Μας έλεγαν «έχετε χίλια δίκια αλλά δεν µπορείτε να διαδηλώνετε την 28η Οκτωβρίου». Και στη Σύρο, στη δηµαρχία, σηκώσαµε κώσαµε πανό για να πιέσουµε. Να, όµως, που όλα τελείωσαν και θα κάνετε µαζί Πρωτοχρονιά.

Και θα είναι οι ωραιότερες γιορτές της ζωής µου. Ολοι µαζί µια αγκαλιά τίποτα άλλο.