Ο Χίτσκοκ δεν είχε αφαλό!

Eνα παζλ από απίστευτες λεπτοµέρειες, ιδιορρυθµίες, παραξενιές διάσηµων σκηνοθετών απ’ τον Ντέιβιντ Γκρίφιθ µέχρι τον Κουέντιν Ταραντίνο και απ’ τον Σεσίλ Ντεµίλ µέχρι τον Σπάικ Λι και τον Πέδρο Αλµοδόβαρ
Γνωρίζατε ότι ο Αλφρεντ Χίτσκοκ δεν είχε αφαλό; Ή ότι ο Τσάρλι Τσάπλιν φορούσε τα ίδια ρούχα για δυο εβδοµάδες χωρίς ν’ αλλάζει ούτε κάλτσες; Οι παραπάνω λεπτοµέρειες από τις ζωές των διάσηµων σκηνοθετών µαζί µε εκατοντάδεςακόµη για πάνω από 40 δηµιουργούς παρελαύνουν στιςσελίδες του βιβλίου «Η µυστική ζωή των µεγάλων σκηνοθετών».

Το ενδιαφέρον βιβλίο δεν φωτίζει απλώς άγνωστες πλευρές της ζωής των σκηνοθετών, αλλά εµµέσως ερµηνεύει το έργο τους ή δίνει προεκτάσεις µέσα από µιαν άγνωστη λεπτοµέρεια, όπως για τον µετρ του θρίλερ Χίτσκοκ που πολύ πριν ασχοληθεί µε τις ταινίες τού άρεσενα επισκέπτεται το Μουσείο της Σκότλαντ Γιαρντ και να παρακολουθεί ποινικές δίκες για τις εγκληµατικές διάνοιες. Αν πάλι θέλατε να ξεκλειδώσετε την ιδιοσυγκρασιακή γραφή των ταινιών του Πέδρο Αλµοδόβαρ και την εµµονή του µε τις τρανσέξουαλ, µπορείτε ναανατρέξετε στη δική του διατυπωµένη προσέγγιση για την ιδιαίτερη αυτή σεξουαλική οµάδα: «Το να βάλεις µια τρανσέξουαλ σε ταινία ως αφηγηµατικό στοιχείο του δράµατος είναι πολύ δυνατό, γιατί αλλάζει όλους τους άλλους χαρακτήρες κι αποτελεί µια πρόκληση γι’ αυτούς». Οι λεπτοµέρειες της προσωπικής ζωής που δίνονται στο κεφάλαιο του βιβλίου για τον ισπανό δηµιουργό έχουν επίσης τη δική τους αξία (στα νιάτα του στη Μαδρίτη φορούσε περούκα κι έβαζε µαύροαϊλάινερ και δικτυωτά καλσόν ως τραγουδιστής ενός πανκ-ροκ τραβεστί ντουέτου) αν και θα ήταν αυθαίρετο να ερµηνεύαµε το καλλιτεχνικό του έργο µε µονοσήµαντο τρόπο και µε εκκίνηση τα παραπάνω ακραία χούγια.

Η θαυµάσια εικονογράφηση του Mario Zucca, τα συµπυκνωµένα βιογραφικά στοιχεία για κάθε σκηνοθέτη µαζί µε τις βασικές ταινίες του, το ελαφρύ γράψιµο (που κινείται στις παρυφέςτου κίτρινου) κάνουν το βιβλίο ελκυστικό και όχι σκανδαλοθηρικό.

Αν οι σκηνοθέτεςµοιάζουν µε ηδονοβλεψίες οιοποίοι χρησιµοποιούν τον φακόγια να µας δείξουν πτυχές της ανθρώπινης εµπειρίας που διαφορετικά δεν θα βλέπαµε, είναι δίκαιο να τους δούµε κι εµείς κάτω από τοίδιο πρίσµα. Μιλάµε για µια περιπλάνηση στη σκοτεινή (αλλά και φωτεινή) πλευρά της ιστορίας του κινηµατογράφου. Για παράδειγµα, µαθαίνουµε ότι ο Τσάρλι Τσάπλιν, αν και υπήρξε αντικείµενο άπειρων µιµήσεων, ο ίδιοςφαίνεται ότι δεν υπήρξε καλός µιµητής του εαυτού του. Το 1915 συµµετείχε σε διαγωνισµό µε σωσίες του στο Σαν Φρανσίσκο κι έχασε! Επίσης, είναι αξιοσηµείωτες η στάση και οι συνήθειες των σκηνοθετών στη διάρκεια των γυρισµάτων (ξεφυλλίστε και ανατρέξτε στις παραξενιές του Γούντι Αλεν στη διάρκεια των οντισιόν) που επίσης προσθέτουν ψηφίδες στην παγκόσµια αφήγηση του κινηµατογράφου και διαβάζονται ευχάριστα. Αυτός ακριβώς ο τρόπος όπου εναλλάσσονται οι προσωπικές ιδιορρυθµίες µε τις µεθόδους και τις παραξενιές των δηµιουργών κατά την περάτωση των ταινιών τους σκιαγραφεί ολοκληρωµένα την περίπτωση κάθε σκηνοθέτη, ενώ το κάθε κεφάλαιο του βιβλίου µπορεί να διαβαστεί αυτοτελώς.


Τα αληθινά Χριστούγεννα

Τα βιβλία για µικρά παιδιά στηρίζονται στις έξυπνες ιδέες, στο ξάφνιασµα του αναγνώστη, στο χρώµα. Πόσω µάλλον τα χριστουγεννιάτικα βιβλία, που χωρίς αµφιβολία φτιάχτηκαν για νατέρψουν. Πώς θα ήταν ένα χριστουγεννιάτικο βιβλίο που να ξεφεύγει από τον κανόνα της γιορτινής ατµόσφαιρας; Στο βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου δεν υπάρχει καµιά χριστουγεννιάτικη εικόνα. Το ελάχιστο, πυκνό κείµενο έχει εσωτερικότητα, σε στρέφει µέσα σου καθώς αφήνει χώρο σε νοήµατα και συναισθήµατα, έχει ανθρωπιά, τρυφερότητα και ποίηση η οποία δεν συνάδειµε τον καταναλωτισµό που πνίγει τις µέρες των γιορτών. Σε ωθεί να νιώσεις τον κόσµο στις πραγµατικές του διαστάσεις.


Δυο ζωές, δυο κόσµοι

Μια γυναίκα µε ατσαλένια θέληση εγκαταλείπει τη Ρουµανία του Τσαουσέσκου και µε ενδιάµεσο σταθµό το Ισραήλ µεταναστεύει στις ΗΠΑ µε καινούργιο όνοµα. Ο γιος της µπορεί να αγγίξειτο αµερικανικό όνειρο, όµως η γαλλίδα αγαπηµένη του, µια γυναίκα που τα είχε πάντα όλα, θέλει να τον πείσει να εγκαταλείψει τις ΗΠΑ. Μπροστά στο ενδεχόµενο µιας νέας µετανάστευσης και µιας νέας αβεβαιότητας, µπροστά στον φόβο να καταρρεύσει ένα σχέδιο ζωής, η πεθερά συγκρούεται µε τη νύφη.∆υο γενιές, δυο κουλτούρες. Ησκληραγωγηµένη καιη ψηλοµύτα. Ενα εύπεπτο ανάγνωσµα που αποδίδει τη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία µέσα απότις ιδιωτικές ζωές των ανθρώπων.


Για τους «εραστές της γλώσσας»

Εξήντα δύο νέα κείµενα για τους «εραστές της γλώσσας», βασισµένα σε«σκέψεις, εκτιµήσεις διαπιστώσεις, αλήθειες, διδάγµατα, κατασταλάγµατα πολύχρονης πείραςκαι εντατικής ενασχόλησης» του Γεωργίου Μπαµπινιώτη µε τη γλώσσα συνθέτουν το νέο βιβλίο του γνωστούγλωσσολόγου και τέως πρύτανη του Πανεπιστηµίου Αθηνών «∆ιαλογισµοί για τη γλώσσα και τη γλώσσα µας». Ζητήµατα ποικίλα, από τη διδασκαλία της γλώσσας στο σχολείο µέχρι τις γλωσσικές διαλέκτους,και από το γλωσσικό ύφοςκαι την αισθητική της γλώσσας µέχρι τη διανοητική απόλαυση της ανάγνωσης ενός λεξικού, γίνονται αντικείµενο σύντοµηςανάλυσηςστο βιβλίο, µε γραφή απλή και κατανοητή.

Για το ζήτηµα των νεολογισµών, λ.χ., ηάποψη του Γ. Μπαµπινιώτηείναι ότι αποτελούν«πηγή ανανέωσης και εµπλουτισµού της γλώσσας.

Οι νέες λέξεις και ιδίως οινέεςλεξιλογικέςσυνάψεις που «πλάσσονται σε µία γλώσσα είτε µέσα από τον θησαυρό της ίδιας της γλώσσας είτεως προϊόντα δανεισµού απόάλλες γλώσσες», βρίσκουν τον κατ’ εξοχήν χώρο δηµιουργίας τους στην ποίηση και γενικότερα στη λογοτεχνία, λέει ο συγγραφέας, καλύπτονταςανάγκες δηµιουργίας νέων εννοιών και εκφραστικώντρόπων. «Στη γλώσσα είναι που δεν υπάρχουν αδιέξοδα!», σηµειώνει εµφατικά. Συµπληρώνει, πάντως, ότι το να προτιµηθεί η λύση της αυτούσιας χρήσης µιας ξένης λέξης (π.χ.ίντερνετ, τζετ κ.ά.)«είναι συνήθως προϊόν ραθυµίας, βιασύνης, αδιαφορίας,άγνοιας ή αµηχανίας».


Η ζωή και η τέχνη

Ο ζωγράφος καιακαδηµαϊκός Παναγιώτης Τέτσης, ήδη στην ένατη δεκαετία της ζωής του, επιστρέφει στα παιδικά του χρόνια στην Υδρα και στον Πειραιά για να πιάσει το νήµα από την αρχή. Μέσα από τα κείµενα του βιβλίου αναδύονται όλες οι σηµαντικές συναντήσεις του, αυτές που καθόρισαν την πορεία του στη ζωήκαι στην τέχνη. Η Κατοχή, οΚόντογλου, ο Τσαρούχης, οΕγγονόπουλος, τα µαναβάκια της Υδρας, η στρατιωτική θητεία, η πρώτη του έκθεση τον Μάρτιο του 1948, οι µεγάλοι απόντες που έδωσαν χρώµα στην εικόνα της σύγχρονης Ελλάδας.Κείµενα γιαανθρώπους, τόπους και ζητήµατα τέχνηςπου φωτίζουν έναν πλούσιο βίο.