Σωσίβιο αλλά… από το 2013

Σε ένα ακόµη… µπρα-ντε-φερ της Ανγκελα Μέρκελ µε τους περισσότερους εταίρους της, τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσµών, το Ευρωκοινοβούλιο, αλλά και τη σοσιαλδηµοκρατική αντιπολίτευση της Γερµανίας που ζήτησε έκδοση ευρωοµολόγου και αναδιάρθρωση χρέους για την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, εξελίχθηκε η Σύνοδος Κορυφής που ξεκίνησε χθες στις Βρυξέλλες και ολοκληρώνεται σήµερα.

Το Βερολίνο κατάφερε ουσιαστικά ότι επεδίωκε πριναρχίσει η Σύνοδος: την απόφαση των«27» για µια περιορισµένη αλλαγή της Συνθήκης, που θα επιτρέψει τη σύσταση ενός µόνιµου µηχανισµού στήριξης, µε έναρξη λειτουργίας από την 1η Ιανουαρίου 2013 και µε τη στήριξη να παρέχεται υπό αυστηρούς όρους. Ωστόσο, µάχη… χαρακωµάτων διεξήχθηµεταξύ των διπλωµατών των εταίρων και των Γερµανών σε ακόµηδύο απαιτήσεις του Βερολίνου για το κείµενο – αφενός να αναφέρεται ρητά ότι οµηχανισµός θα ενεργοποιείται «ωςύστατη λύση», αφετέρου ότιµέρος του κόστους θα επωµίζονται οι ιδιώτες επενδυτές, θα υπάρχει δηλαδή και αναδιάρθρωση χρέους σε κάποιες περιπτώσεις. Τελικώς, αποφασίστηκε η διατύπωση να αναφέρει ότι οµόνιµος µηχανισµός στήριξης θα ενεργοποιείται«όταν είναι αναπόφευκτο».

Αναδιάρθρωση µε ιδιώτες. Παρ’ όλα αυτά, η Γερµανία έχει ήδη περάσει τους όρους που την… καίνε στις αποφάσεις του Eurogroup, το οποίο για πρώτη φορά προβλέπει πως µπορεί να υπάρξειαναδιάρθρωση χρέους µιας χώρας-µέλους, εφόσον καταφύγει στον µόνιµο µηχανισµό στήριξης, κατά τον τρόπο που θα αποφασίσει η πλειοψηφία των ιδιωτών επενδυτών. Αυτή η προοπτική είναι που έχει ανεβάσει και τα επιτόκια δανεισµού των χωρώντης περιφέρειας, περιλαµβανοµένης της Ελλάδας.

Η κ. Μέρκελ, µε έναν κατά γενική οµολογία άβουλο κ. Σαρκοζί να τη στηρίζει, εµφανίζεται αρνητική σε δύο κορυφαία ζητήµατα που της έχουν τεθεί από εταίρους και θεσµικούς εκφραστές της Ενωσης: την έκδοση ευρωοµολόγων και τηναύξηση του κεφαλαίου του προσωρινού µηχανισµού, που θα καθησύχαζε τις αγορές για το ενδεχόµενο να χρειαστεί να προσφύγει η Ισπανία σε αυτόν – µια χώρα που αποτελείτο 12% της ευρωπαϊκής οικονοµίας και µόλις απειλήθηκε από τη Moody’s λόγω του δηµόσιου χρέους της.

Ελάχιστη υποχώρηση. Χθες το βράδυ συµφωνήθηκε τελικώς,όπως ανέφερε ο βέλγοςπρωθυπουργόςκαι προεδρεύων Ιβ Λετέρν, ότι ταχρήµατα του προσωρινού µηχανισµού θα αυξηθούν «όταν και εάν κριθεί απαραίτητο». Πρόκειται για µια ελάχιστη υποχώρηση από µέρους της άκαµπτης Γερµανίας, που ελάχιστοι θεωρούν ότι θα κριθείικανοποιητική από τις αγορές – αλλά για τιςΒρυξέλλες δείχνει ότι υπάρχει ακόµη περιθώριο συνεννόησης µε την κ.Μέρκελ, έστω καισε επόµενη Σύνοδο Κορυφής. Πάντως, το Βερολίνο έδωσε το πράσινο φως στον διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ΖανΚλοντ Τρισέ για αύξηση του κεφαλαίου της Τράπεζας, ώστε να συνεχίσει να αγοράζει «προβληµατικά» οµόλογα στη δευτερογενή αγορά και να παρέχει στήριξη στον τραπεζικό τοµέα. Κάτι τέτοιο συνιστά µια έµµεση στήριξη στις χώρες που δυσκολεύονται να δανειστούν, ενώ δεν φέρνει και τη γερµανίδα καγκελάριο προ του διλήµµατος να εξηγήσει στους φορολογουµένους της χώρας της γιατί σπεύδει να διασώσει µια χώρα. Αποτελεί, όµως, ουσιαστικά και παραδοχή από µέρους της Γερµανίας ότι η κρίση χρέους κατά πάσα πιθανότητα θα επιδεινωθεί.

Το ευρωοµόλογο. Ο πρόεδροςτης Κοµισιόν Ζοζέ Μπαρόζο, µιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται θέµα έκδοσης ευρωοµολόγου, αλλά ότι ο ίδιος θα προωθήσει µε κάθε τρόπο την έκδοση οµολόγων για τη δηµιουργία µεγάλων έργων υποδοµής, ώστε να ενισχυθεί η ανάπτυξη. Ολοι όµως ανεξαιρέτως οι αρχηγοί των πολιτικών οµάδων, όχι µόνο στήριξαν το ευρωοµόλογο και την αύξηση των χρηµάτων του προσωρινού µηχανισµού, αλλά απαίτησαν πολιτικές πρωτοβουλίες για την εκτόνωση της κρίσης.

Η Ανγκελα Μέρκελ, που πλέον έχει απέναντί της τους πάντες – περιλαµβανοµένων των αγορών – βρήκε έναν ακόµη αντίπαλο στο εσωτερικό της χώρας: Το Σοσιαλδηµοκρατικό Κόµµα, σε µια εντυπωσιακή αλλαγή γραµµής, υποστήριξε την έκδοση ευρωοµολόγου – κάτι που έως τώρα είχε αποφύγει. Στις Βρυξέλλες συνοµολογούν µε πικρία πως «δεν έχουµε να κάνουµε µε τη Γερµανία εναντίον της υπόλοιπης ευρωζώνης πλέον, αλλά µε την ΑνγκελαΜέρκελ εναντίον της υπόλοιπης ευρωζώνης» – και παραδέχονται πως η καγκελάριος µέχρι στιγµής έχει το πάνω χέρι, παράτην πολιτική της αποµόνωση.

Επαφές Παπανδρέου. Ο Πρωθυπουργός είχε τηλεφωνικές συνοµιλίεςπρο της Συνόδου Κορυφής µε τον Ζαν-Κλοντ Γιούκερ, τον κ. Θαπατέρο, τον κ. Τρισέ και τον κ. Βαν Ρόµπαϊ. Λίγαλεπτά πριν αρχίσει η Σύνοδος είχεσυνοµιλία ολίγων λεπτών µε την κ. Μέρκελ, η οποίαεπικεντρώθηκε στην απόφαση της Μoody’s για την Ελλάδα – ενώ και οι δύο πλευρές τόνιζαν ότι υπάρχει «συναντίληψη» γιατη λήψη σθεναρών πολιτικώναποφάσεων. Αλλωστε, προσερχόµενος στηΣύνοδο ο κ.Παπανδρέου έκανε λόγο για την «πολιτική ευθύνη που έχει ο κάθε πολιτικός αρχηγός» να βγουν από τη Σύνοδο πολιτικές αποφάσεις µε ισχύ – µια σαφής αιχµή, στο πνεύµα των αντίστοιχων δηλώσεων περίπου όλων των ηγετών.

Ντόµινο φοβάται ο Στρος-Καν

Την ανησυχία τους για τον κίνδυνο µετάδοσης της κρίσης στην ευρωζώνη επανέλαβε χθες για µία ακόµη φοράο επικεφαλής του ∆ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου, Ντοµινίκ Στρος-Καν, ο οποίος εξακολουθεί να πιέζει τους ηγέτες της Ε.Ε. να λάβουν µέτρα για να αντιµετωπιστεί ο κίνδυνος ντόµινο.«Τα άσχηµα νέα έρχονται από την Ευρώπη όπου η ανάκαµψη είναι υποτονική και η ανάπτυξη είναι το µεγαλύτερο πρόβληµα που πρέπει να αντιµετωπιστεί», είπε χθες σε συνέντευξή του στο Reuters. «Οταν οι (ευρωπαϊκές) κυβερνήσεις χρειάζεται να πάρουν απόφαση για µέτρα… αυτό παίρνει πάντοτε χρόνο κι αυτό είναι το κύριο πρόβληµα της Ε.Ε.», πρόσθεσε. Ο Στρος-Καν είχε προειδοποιήσει ξανά τους ευρωπαίους ηγέτες να λάβουν µέτρα για να αντιµετωπίσουν την κρίση χρέους στην ευρωζώνη.

Με υποβάθµιση απειλεί πάλι η Moody’s

Με νέα υποβάθµισηαπειλεί την Ελλάδαο διεθνήςοίκος αξιολόγησης Moody’s, που επικαλείται πιθανές δυσκολίες στην αποπληρωµή τουχρέους της χώρας µας. Η αξιολόγηση της Ελλάδας από τη Moody’s σήµερα διαµορφώνεται σε Ba1. Μετά την προειδοποίηση της Moody’s τα CDS της Ελλάδας εκτινάχθηκαν 28,5 µονάδες, στις 949 µονάδες βάσης. Η απειλή για την Ελλάδα ήρθε µία µόλιςηµέρα µετά την προειδοποίηση για υποβάθµιση της Ισπανίας απότον ίδιο οίκο και ενώ εξελισσόταν ηΣύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες, γεγονός που αυξάνει τους φόβους ότι µπορεί να βαθύνει και άλλο η κρίση στην ευρωζώνη.

Οπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του ο οίκος, παρά τη σηµαντική πρόοδο της Ελλάδας στην εφαρµογή ενός πολύ µεγάλου πακέτου δηµοσιονοµικής προσαρµογής, η Moody’s θέτει υπό αναθεώρηση για πιθανή υποβάθµιση τα κρατικά ελληνικά οµόλογα επειδή εξετάζει τρεις παράγοντες: Πρώτον, κατά πόσον η Ελλάδα µπορεί να µειώσει το χρέος της σε διατηρήσιµα επίπεδα µετά την πρόσφατη σηµαντική αναθεώρηση του χρέους προς τα πάνω. ∆εύτερον, λόγω της σηµαντικής έλλειψης εσόδων που παρατηρήθηκε το 2010.

Τρίτον, επειδή ο οίκος εξετάζει τις συνθήκες και τις προϋποθέσεις µε τις οποίες θα εξακολουθήσει να χορηγείται εξωτερική βοήθεια στην Ελλάδα στην περίπτωση που η χώρα εξακολουθήσει να µην µπορεί να δανείζεται από τις αγορές.