Η κρίση έφερε και την αποχή

Η αποχή δεν γνωρίζει ηλικία ούτε κοινωνική τάξη, παρ’ όλο που στις κάλπες των αστικών κέντρων δεν εµφανίστηκαν οι νεώτεροι και οι προερχόµενοι από χαµηλότερα κοινωνικά στρώµατα ψηφοφόροι.
Είναι, όµως, κυρίως δικοµµατική, όπως έδειξαν οι αυτοδιοικητικές κάλπες.

Οσο για τους τους ψηφοφόρους τηςΑριστεράς,ψήφισαν στον δεύτερο γύρο πρόσωπα «αντιδεξιά» και κατέληξαν στους υποστηριζόµενους από το ΠΑΣΟΚ υποψηφίους…

«Ψηφίζεις είτε από συµφέρον, είτε από συνήθεια, είτε από ελπίδα. Οταν δεν έχεις ελπίδα ή συµφέρον και δεν υπάρχει συνήθεια για τις νέες ηλικίες, είναι τουλάχιστον φυσιολογικό το να απέχεις», είπε πριν από λίγες µέρες ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, υπογραµµίζοντας ότι η αποχή εξαρτάται από µια σειρά παραγόντων. «Η αποχή δεν είναι µια ευθεία γραµµή», όπως λένε οι αναλυτές. ∆εν σηµαίνει δηλαδή, κατ’ ανάγκη, ότι οι απέχοντες από την εκλογική διαδικασία είναι αδιάφοροι, αριστεροί, δεξιοί, ανεξάρτητοι, ή συγκεκριµένης ηλικιακής οµάδας. Η τάση µπορεί να αφορά τις νεώτερες ηλικίες και τα χαµηλότερα στρώµατα, αλλά δεν ισχύει το ίδιο σε ολόκληρη την Επικράτεια. Στην περίπτωση της κάλπης του «Καλλικράτη», πάντως, απείχαν κυρίως οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ και της Ν.∆.

«Η αποχή έχει πια χαρακτηριστικά ενός τµήµατος του εκλογικού σώµατος που προτιµά να αποχωρήσει αν δεν το ενδιαφέρει η αναµέτρηση. Η αποχώρηση αυτή και η αποχή θεωρείται πια νοµιµοποιηµένη επιλογή», εξηγεί ο καθηγητής Ηλίας Νικολακόπουλος. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγµα της Αθήνας, όπου η αποχή προήλθε από ψηφοφόρους και των δύο µεγάλων κοµµάτων, αν και αυτοί του ΠΑΣΟΚ που απείχαν στον πρώτο γύρο ψήφισαν τελικά τον Γιώργο Καµίνη, όχι όµως και οι ψηφοφόροι της Ν.∆. που δεν ψήφισαν τον Νικήτα Κακλαµάνη.

Ποιοι απείχαν
Το προφίλ των απεχόντων δεν είναι συγκεκριµένο ηλικιακά και κοινωνικά. Στον ∆ήµο Αθηναίων η αποχή προήλθε από τις νεώτερες ηλικίες και τα χαµηλότερα κοινωνικά στρώµατα, όπως προκύπτει από τα δηµοσκοπικά ευρήµατα της Metron Analysis για τον Ant1. «Η αποχή είναι συναρτηµένη µε τις επιδόσεις του κοµµατικού συστήµατος. Θα µείνει αν το σύστηµα δεν συνειδητοποιήσει την κρίση και σε αυτή την περίπτωση θα έχει επιπτώσεις ευρύτερες, οι οποίες θα βάλουν σε διαδικασία κινήσεις ανατροπών και µεταλλάξεων», λέει στα «ΝΕΑ» ο Σ. Φαναράς, πρόεδρος και διευθύνων σύµβουλος της Metron Analysis. Οπως προκύπτει από τα ευρήµατα της ίδιας έρευνας, το 2% των ψηφοφόρων του Νικήτα Κακλαµάνη µετακινήθηκε προς τον Γιώργο Καµίνη, ενώ οι άνθρωποι της Αριστεράς πήγαν στις κάλπες και όσοι είχαν ψηφίσει στον πρώτο γύρο τον υποψήφιο του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και τον ανεξάρτητο Γιώργο Αµυρά, ψήφισαν Καµίνη. Πρωταθλητές στην αποχή στην Αθήνα αναδείχθηκαν οι ψηφοφόροι από 18 έως 34 ετών και αναφορικά µε το επάγγελµα οι εργάτες, ακολουθούµενοι από τους µικροµεσαίους και τα µεσαία στρώµατα.

Συρρικνώνονται οι βάσεις
«Συνειδητή επιλογή, αντιπροσωπευτική της συµπεριφοράς του µισού σχεδόν εκλογικού πληθυσµού της χώρας», χαρακτηρίζει την αποχή ο πολιτικός αναλυτής Γιώργος Σεφερτζής. Τα ποσοστά, εκτιµά, προέρχονται κυρίως από τους ψηφοφόρους των δύο µεγάλων κοµµάτων και κατανέµονται αναλογικά σε σχέση 2 προς 1 µεταξύ ΠΑΣΟΚ και Ν.∆., µε αποτέλεσµα, όπως λέει, «να συρρικνώνονται οι εκλογικές τους βάσεις σε κατά 10 και πλέον χρόνια µεγαλύτερης ηλικίας ψηφοφόρους και κοµµατικούς πυρήνες επηρεαζόµενους από µηχανισµούς, οι συγκρούσεις των οποίων σε τοπικό και εσωκοµµατικό επίπεδο λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές των τάσεων µη συµµετοχής ευρύτερων και κρισιµότερων οµάδων του πληθυσµού από τη διαµόρφωση των τελικών εκλογικών συσχετισµών».

Στη διόγκωση του φαινοµένου βέβαια συνέτεινε η συγκυρία της οικονοµικής κρίσης και «της πολιτικής ασυναρτησίας, που αύξησε την κοινωνική αµηχανία µπροστά σε ένα κοµµατικό σύστηµα ελεγχόµενο για τη µειωµένη αποτελεσµατικότητά του», συµπληρώνει.

Απογοήτευση
«Η πολύ µεγάλη αποχή – συνειδητή επιλογή για πολλούς – σχετίζεται µε την απογοήτευση που κυριαρχεί στην κοινωνία, την έλλειψη πραγµατικών εναλλακτικών λύσεων, την αλλεπάλληλη διάψευση προσδοκιών, την υπερπολιτικοποίηση των αυτοδιοικητικών εκλογών», λέει από την πλευρά του ο Τάκης Θεοδωρικάκος, πρόεδρος της GPO και προσθέτει ότι «η αποχή προέρχεται από πολίτες όλων των ηλικιών, µορφωτικού επιπέδου και εισοδήµατος, αν και ήταν σαφώς πολύ µεγαλύτερη στις νεώτερες ηλικίες, και στα αστικά κέντρα. Ασφαλώς πρόκειται για ένα φαινόµενο µόνιµο τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, στις επόµενες βουλευτικές εκλογές, όταν αυτές γίνουν, πολλές απ’ τις αιτίες που το δηµιούργησαν δεν θα έχουν βέβαια αναιρεθεί, αλλά το πιθανότερο είναι ότι θα έχει µειωθεί η έντασή τους».

ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΧΗ

οι νέοι από 18 έως 34 ετών και αναφορικά µε το επάγγελµα οι εργάτες, οι µικροµεσαίοι και τα µεσαία στρώµατα

Τα πρόσωπα έπαιξαν ρόλο

«Ο ΡΟΛΟΣ των προσώπων αποδείχθηκε πολύ σηµαντικός, ωστόσο έγινε φανερό από τον δεύτερο γύρο ότι οι κοµµατικές ταυτότητες έχουν ισχυρή επιρροή σε αυτούς που ψηφίζουν – ειδικά τώρα που λόγω αποχής στην κάλπη έρχονται οι πυρήνες των κοµµάτων», σηµειώνει ο Τ. Θεοδωρικάκος, ο οποίος πιστεύει πως τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι η διαίρεση Κεντροαριστερά – ∆εξιά «παραµένει στο πολιτικό DNA της ελληνικής κοινωνίας. Αυτό φάνηκε ιδιαίτερα στους ∆ήµους Αθηναίων και Θεσσαλονίκης, καθώς και σε πολλές περιφέρειες της χώρας, ιδιαίτερα σε εκείνες που η Ν.∆. είχε µεγάλη δύναµη στον πρώτο γύρο». Σύµφωνα µε δηµοσκοπικά ευρήµατα της GPO, σε µεγάλο µέρος των ψηφοφόρων του ΚΚΕ η αποχή στον δεύτερο γύρο ήταν συνειδητή επιλογή. Ωστόσο, η συµπεριφορά των ψηφοφόρων της Αριστεράς παρουσιάζει διαφορές γεωγραφικά. Περισσότεροι από τους µισούς ψηφοφόρους του ΚΚΕ και του ΣΥΝ ψήφισαν Γιάννη Μπουτάρη στη Θεσσαλονίκη, ενώ ψήφισαν εναντίον της Ν.∆. τόσο στη ∆υτική Μακεδονία όσο και στην Πελοπόννησο, προτιµώντας τον Πέτρο Τατούλη. Για τον Γιώργο Σεφερτζή αυτό που συνιστά δοµικού χαρακτήρα φαινόµενο είναι «η ποιοτική και ταξική µετάλλαξη της αρνητικής ψήφου σε επιθετικής µορφής αποχή.

Η αρνητική ψήφος, που κάποτε µετακινούσε το εκλογικό εκκρεµές κατά τη φορά της κοινωνικής δυσαρέσκειας που έφθειρε εναλλάξ τα κυβερνώντα κόµµατα, παίρνει τώρα τη µορφή µιας γενικευµένης αποστροφής προς το σύνολο του κοµµατικού συστήµατος». Η αποστροφή, καταλήγει, γίνεται επιθετικότερη εκεί όπου…

η φτώχεια φέρνει γκρίνια και η γκρίνια απαξίωση. Αµβλύνεται όµως όπως φάνηκε στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, εκεί όπου «διαφοροποιηµένα πρόσωπα – πρότυπα εµφανίζονται ως περισσότερο συµβατά µε τις διαθέσεις της αντισυστηµικής ψήφου».