Γκέτο και για τις επιχειρήσεις

Η υποβάθµιση του κέντρου δεν περιορίζεται στα πεζοδρόµια.
Ανεβαίνει και στους ορόφους των κτιρίων, µπαίνει στα γραφεία και «γκετοποιεί» και τις επιχειρήσεις. Σε σχέση µε το 2004, τα ενοίκια των επαγγελµατικών χώρων από τον 1ο όροφο και πάνω είναι 20% έως και 50% φθηνότερα, ενώ αυτά του ισογείου έχουν µείνει σταθερά – µε εξαίρεση κάποια που ενοικιάζονται από µετανάστες και τα πληρώνουν «χρυσά». Κι όµως, παρά τη γενικότερη µείωση των τιµών, για κάθε 10 επιχειρήσεις που κλείνουν τα τελευταία χρόνια στο κέντρο, ανοίγουν µόλις 7.
Μέχρι το 2004, ο χηµικός Στέφανος Ανδρέου πλήρωνε 1.500 ευρώ ενοίκιο για 160 τετραγωνικά, τα οποία χωρίζονταν σε άβολα δωµατιάκια που είχαν κοινή τουαλέτα µε άλλα διαµερίσµατα. Και τότε βρήκε την ευκαιρία: ένα οροφοδιαµέρισµα 175 τ.µ. στον πέµπτο όροφο του κτιρίου απέναντι από τη Βαρβάκειο. Η τιµή του 850 ευρώ τον µήνα και η θέα από την Ακρόπολη έως τη θάλασσα. Εκεί ο κ. Ανδρέου µετακόµισε το εργαστήριό του. «Η γκετοποίηση του κέντρου κρατάει τις τιµές των ενοικίων χαµηλές, κρατάει όµως και τα γραφεία άδεια», λέει και δείχνει το απέναντι κτίριο που, από το 2004 και µετά, έχει 3 ορόφους άδειους. Λίγα µέτρα πιο κάτω, ένα πενταώροφο ακίνητο 2.800 τ.µ. στην Πλατεία Θεάτρου έχει αναρτηµένη ταµπέλα: «Πωλείται – Ενοικιάζεται». Στις αρχές του 2000, συµπεριλαµβανόταν στα κτίρια – φιλέτα του κέντρου. Σε δηµοπρασίες που έγιναν πρόσφατα δεν υπήρξε ενδιαφέρον κι ας ήταν η τιµή εκκίνησης χαµηλότερα από την αντικειµενική αξία.

Ο αρχιτέκτονας κ. Αδάµ Κωστίκας, επικεφαλής της Κίνησης Ενεργών Πολιτών και Συλλόγων για τη Σωτηρία του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας, διατηρεί γραφείο στην Πλατεία Θεάτρου. Μετακόµισε επαγγελµατικά στην περιοχή το 2000, όταν όλα έµοιαζαν ειδυλλιακά για το επιχειρείν: ήταν κοντά σε δύο σταθµούς του Μετρό και το προσωπικό µπορούσε να έχει εύκολη πρόσβαση στο γραφείο.

Εφυγε λοιπόν µαζί µε τους συνεργάτες του από το Κολωνάκι, πήραν δάνειο από την τράπεζα, αγόρασαν έναν ολόκληρο όροφο και τον ανακαίνισαν.

«Για 320 τ.µ. δώσαµε περίπου 400.000 ευρώ συνολικά. Μέχρι το 2004 οι συνθήκες ήταν πάρα πολύ καλές». Και µετά άρχισαν οι αγωγές των επαγγελµατιών της περιοχής κατά του Δήµου Αθηναίων και του Ελληνικού Δηµοσίου.

Δίκη τον Νοέµβριο
«Στα επόµενα χρόνια, µε την υποβάθµιση της περιοχής, οι πελάτες µας που επισκέπτονταν το γραφείο αντιµετώπιζαν σοβαρά προβλήµατα. Σε έναν, αστυνοµικοί έκαναν σωµατική έρευνα για ναρκωτικά και τον ρωτούσαν αν αγόρασε στο κτίριό µας, άλλος µόλις είδε την κατάσταση που επικρατούσε στην πλατεία έφυγε µε το ίδιο ταξί που ήρθε. Συνολικά 15 επαγγελµατίες της περιοχής υποβάλλαµε αγωγές για παρακώλυση άσκησης επαγγέλµατος, οι οποίες εκδικάζονται τον Νοέµβριο. Σκεφτόµαστε να φύγουµε γιατί δεν µπορούµε να κάνουµε τη δουλειά µας», λέει ο κ. Κωστίκας.

Και ο κ. Ανδρέου παραδέχεται ότι παρά το χαµηλό ενοίκιο, αν είχε την οικονοµική δυνατότητα να φύγει, θα το έκανε. «Οποιος έχει την οικονοµική δυνατότητα να φύγει, φεύγει. Τα χρήµατα που θα γλιτώσει κάποιος από το ενοίκιο, θα τα πληρώσει είτε σε φθορές από διάρρηξη είτε για τα µέτρα προστασίας που θα πρέπει να λάβει».

Αυτοί που έχουν φύγει δεν είναι λίγοι: από τα στοιχεία του Εµπορικού Βιοµηχανικού Επιµελητηρίου Αθηνών (ΕΒΕΑ) για την περιοχή που οριοθετείται από τις Πλατείες Οµόνοιας, Θεάτρου, Κουµουνδούρου, Μεταξουργείου, Καραϊσκάκη, Βάθη, την οδό Τοσίτσα και πάλι στην Οµόνοια, προκύπτει ότι την περίοδο του Ιανουαρίου 2001 – Οκτωβρίου 2010 εγγράφηκαν στο µητρώο του επιµελητηρίου 3.737 επιχειρήσεις και διαγράφηκαν 5.253. Ο Κώστας Μπουρλετίδης, ειδικός επιστήµονας σε θέµατα ανάπτυξης επιχειρηµατικότητας στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, ανέλυσε για λογαριασµό των «ΝΕΩΝ» τα στοιχεία του ΕΒΕΑ για το κέντρο την τελευταία 10ετία και βρήκε ότι στον τοµέα των βιοτεχνικών-µεταποιητικών επιχειρήσεων υπάρχει σταθερότητα, καθώς για κάθε 100 που κλείνουν, ανοίγουν 93. Το µεγάλο πρόβληµα εντοπίζεται στο λιανεµπόριο: «Για κάθε δύο εµπορικές επιχειρήσεις που έκλειναν, άνοιγε µόνο µία. Στον τοµέα των υπηρεσιών, όπως για παράδειγµα τα γραφεία τουρισµού, τα λογιστικά γραφεία κ.ά., η εικόνα ανατρέπεται: για κάθε επιχείρηση που έκλεινε άνοιγαν εννιά καινούργιες. Οµως θα πρέπει να υπογραµµιστεί το σηµαντικό ποσοστό των εµπορικών επιχειρήσεων στο σύνολο των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή: από τα στοιχεία του ΕΒΕΑ προκύπτει ότι το 74% των νέων επιχειρήσεων που εγγράφηκαν και αντίστοιχα το 92% που έπαψαν να λειτουργούν την περίοδο 2001-2010 ήταν εµπορικά καταστήµατα», λέει ο κ. Μπουρλετίδης. «Με έρευνα πριν από τους Ολυµπιακούς είχε υπολογιστεί ότι έξω από το γωνιακό µας κατάστηµα περνούσαν 1,5 εκατοµµύριο άνθρωποι, είτε πεζοί είτε µε τα αυτοκίνητά τους. Στις αρχές του 2009 η κίνηση είχε πέσει στο 1/3», λέει ο κ. Γιώργος Σταµατόπουλος, ιδιοκτήτης καταστήµατος όπλων, πάνω ακριβώς στην Πλατεία της Οµόνοιας.

ΑΔΕΙΑ ΓΡΑΦΕΙΑ

«Η γκετοποίηση κρατάει τις τιµές των ενοικίων χαµηλές, κρατάει όµως και τα γραφεία άδεια»

Γδέρνουν στα ενοίκια τους µετανάστες: 1.300 ευρώ για 30 τετραγωνικά!

ΜΙΑ ΑΠΟ τις 2.772 εµπορικές επιχειρήσεις που άνοιξαν στο κέντρο την τελευταία δεκαετία είναι και το παντοπωλείο του κ. Μοχάµεντ. Το κατάστηµα της οδού Γερανίου δεν ξεπερνά τα 30 τ.µ.

και στα ράφια του µπορεί κανείς να βρει από φασολάκια µε µικρές πιπεριές όπως τα πουλάνε στην Ινδία έως οδοντόκρεµες, λακ και πατατάκια. «Πληρώνω για ενοίκιο 1.300 ευρώ τον µήνα. Δεν κερδίζω, είναι πολύ ακριβό. Θα δοκιµάσω άλλον ένα µήνα και µετά, αν δεν βγαίνω, το κλείνω», λέει ο κ. Μοχάµεντ. Δύο στενά πιο κάτω, στην οδό Κολωνού, ο κ. Κότσαρης πληρώνει ενοίκιο 600 ευρώ για ένα κατάστηµα µε βιτρίνα, σχεδόν τριπλάσιο σε εµβαδόν από το παντοπωλείο της Γερανίου.

«Πολλοί ιδιοκτήτες ζητούν από µετανάστες υψηλότερα ενοίκια, επειδή τους θεωρούν αφερέγγυους και πιστεύουν ότι είναι επισφαλές να τους νοικιάσουν τα ακίνητά τους. Κατά µέσον όρο τα εµπορικά καταστήµατα στο ισόγειο µε βιτρίνα ενοικιάζονται στο κέντρο έως 30 ευρώ ανά τετραγωνικό, ενώ αν δεν έχουν βιτρίνα πέφτουν στα 10 ευρώ. Σε γενικές γραµµές οι τιµές τους έχουν παραµείνει σταθερές από το 2004», εξηγεί ο σύµβουλος διαχείρισης ακινήτων κ. Νίκος Γιαννουλέλλης.

Δεν είναι µόνο ο κ. Μοχάµεντ που πληρώνει υψηλό ενοίκιο. Στην οδό Αγησιλάου, στην άτυπη «Chinatown» της Αθήνας, οι κινέζοι έµποροι καλούνται να πληρώσουν την επαγγελµατική τους στέγη ακριβά παρά την οικονοµική κρίση ή την υποβάθµιση του κέντρου. Για ένα ισόγειο µαγαζί 100 τ.µ. το ενοίκιο φτάνει τα 3.000 ευρώ. Οπως λένε στα «ΝΕΑ» κινέζοι έµποροι, όταν άνοιξαν τις επιχειρήσεις τους στην περιοχή πριν από οκτώ χρόνια οι τιµές των ενοικίων ήταν στις περισσότερες περιπτώσεις στο ένα τρίτο των σηµερινών. Η Κου Σουάν Φον, που συστήνεται ως Νίκη, κατάγεται από την επαρχία Ζε Τσιάνγκ, όπως και οι περισσότεροι κινέζοι της Αγησιλάου. Εχει συµβόλαιο µε τον ιδιοκτήτη για 10 χρόνια και αυτή τη χρονιά πληρώνει 1.400 ευρώ για 49 τ.µ. «Οταν ήρθα το 2003, το νοίκι ήταν στα 800 ευρώ» λέει.

Οσο πιο ψηλά τόσο πιο φτηνά
Σύµφωνα µε τον σύµβουλο διαχείρισης ακινήτων κ. Γιαννουλέλλη, µείωση κατά 20-30% σε σχέση µε τις τιµές του 2004 εντοπίζεται στους χώρους 1ου ορόφου, όπου τα ενοίκια κατά µέσο όρο φτάνουν τα 5 ευρώ το τετραγωνικό.

Ακόµη µεγαλύτερη µείωση εντοπίζεται στους χώρους από τον 2ο όροφο και πάνω: µέσα σε 6 χρόνια οι τιµές έχουν πέσει κατά 50%, δηλαδή έως και 2,5 ευρώ/τ.µ. «Οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών δεν στηρίζονται στην προβολή εµπορευµάτων µέσω βιτρίνας, διατηρούν γραφεία και εγκαταστάσεις σε ορόφους, οπότε γίνονται σπανιότερα στόχος εγκληµατικών ενεργειών, ενώ απολαµβάνουν πλεονεκτήµατα χαµηλού κόστους ενοικίασης λόγω της πτώσης της ζήτησης για επαγγελµατική στέγη στις περιοχές αυτές», συµπεραίνει ο κ. Μπουρλετίδης.


«Θα το σκεφτώ πολύ να ξαναεπενδύσω στο κέντρο»

ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ θεωρούν ότι τα τελευταία χρόνια οι περιουσίες τους έχουν απαξιωθεί σε µεγάλο βαθµό. Οπως ο δικηγόρος Νίκος Χρηστέλης, έλληνας οµογενής που διαµένει µόνιµα στη Νότια Αφρική και που µαζί µε την οικογένειά του αποφάσισαν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 να «επενδύσουν στην πατρίδα» αγοράζοντας ένα ακίνητο 1.600 τ.µ.

στην πλατεία Οµόνοιας.

«Οταν το αγοράσαµε πιστεύαµε σε αυτήν την επένδυση. Μετά η πλατεία της Οµόνοιας χάλασε, ο κόσµος που συχνάζει εκεί άλλαξε.

Και τώρα αντί το κράτος να κατανοήσει τα µεγάλα προβλήµατα στο κέντρο, βάζει καινούργιους φόρους και αντί να ευκολύνουν εµάς τους επενδυτές, κάνουν τα πράγµατα ακόµα πιο δύσκολα. Θα το σκεφτώ πολύ να ξανακάνω επένδυση στην Αθήνα», αναφέρει ο έλληνας οµογενής από το δικηγορικό γραφείο του στο Κέιπ Τάουν.

Αυτά που λέει ο κ. Χρηστέλης δεν έχουν ίχνος υπερβολής, σύµφωνα µε το Εuropean Cities Μonitor 2010. Στη συγκεκριµένη έρευνα της Cushman & Wakefield, µίας πολυεθνικής εταιρείας που δραστηριοποιείται στον χώρο των ακινήτων, η Αθήνα, ανάµεσα στις 36 ευρωπαϊκές πόλεις που εξετάστηκαν, φαίνεται να είναι η χειρότερη πόλη για να ανοίξει κανείς µία επιχείρηση. Πέρσι κατείχε και πάλι την τελευταία θέση, 34η στις 34, ενώ το 1990 όταν πραγµατοποιήθηκε για πρώτη φορά το Εuropean Cities Μonitor, κατείχε την 22η θέση ανάµεσα σε 25 πόλεις.