Οι ειδικοί συμβουλεύουν

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ 2010
ΜΗΤΕΡΑ ΑΝΗΛΙΚΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ (10 ΕΤΩΝ)

Είμαι μητέρα ανήλικου παιδιού 10 ετών. Σας παραθέτω τα δεδομένα μου και σας παρακαλώ να μου απαντήσετε αν και πότε θα πληρώ τις προϋποθέσεις για να συνταξιοδοτηθώ με μειωμένη σύνταξη.

α. Ημερομηνία γέννησης: 21/2/1961 β. Ημερομηνία πρώτης πρόσληψης: 1/4/1981 γ. Κύρια ασφάλεια: ΙΚΑ δ. Επικουρική ασφάλιση: ΤΑΝΠΥ ε. Σύνολο ενσήμων μέχρι σήμερα: 8.542 Εργάζομαι ανελλιπώς από την ημερομηνία πρόσληψής μου.

Σύμφωνα με τον νέο ασφαλιστικό νόμο, ασφαλισμένη στο ΙΚΑ μητέρα με ανήλικο παιδί που κατά το έτος 2010 συμπληρώνει 5.500 ημέρες ασφάλισης συνταξιοδοτείται οποτεδήποτε με πλήρη σύνταξη στο 55ο έτος και με μειωμένη στο 50ό έτος. Στην περίπτωση αυτή υπάγεσθε και εσείς.

ΘΑ ΕΧΩ 10.150 ΕΝΣΗΜΑ ΕΚ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ 900 ΑΠΟ ΕΞΑΓΟΡΑ ΣΤΡΑΤΟΥ
Θα έχω 10.150 ένσημα στις 31/12/2010, εκ των οποίων 900 από εξαγορά στρατού. Εχω γεννηθεί 12/3/1950. Αν πάρω σύνταξη (όλα μου τα χρόνια ήμουν στην ανώτατη κλίμακα του ΙΚΑ 28η) θα έχω μείωση ή θα είναι πλήρης; Μήπως με συμφέρει να κάνω αυτασφάλιση ή να βρω μια εργασία έως τα 10.500 ένσημα; Τέλος, αν βρω εργασία έως τα επόμενα 2-3 χρόνια και φτάσω 10.800 ή 11.100 ένσημα, τι κερδίζω;

Μπορείτε στο τέλος του 2010 να πάρετε μειωμένη σύνταξη (41,2/%) για κάθε έτος που λείπει έως τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας σας. Καλό θα είναι να το κάνετε, διότι οι λύσεις που αναφέρετε μάλλον δεν είναι εφικτές αφού από το 2011 οι 10.500 ημέρες ασφάλισης που απαιτούνται για συνταξιοδότηση στο 58ο έτος, αυξάνονται σε 10.800 και έπεται συνέχεια.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ 1979 ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ ΣΤΟΝ ΟΑΕΕ
Ο πατέρας μου έχει γεννηθεί στις 22/9/1956 και από τον Ιούλιο του 1979 μέχρι και σήμερα είναι ασφαλισμένος στον ΟΑΕΕ. Εχει υπηρετήσει 30 μήνες στον στρατό, χρόνο τον οποίο και θέλει να εξαγοράσει. Θα ήθελα σας παρακαλώ να με ενημερώσετε αν έχει κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα και πότε μπορεί να βγει στη σύνταξη.

Δεν έχει θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα λόγω ηλικίας. Με τον νέο ασφαλιστικό νόμο δεν φαίνεται να είναι εφικτή η συνταξιοδότησή του πριν από το 65ο έτος της ηλικίας του ή τουλάχιστον προτού συμπληρώσει 40, έτη στα οποία περιλαμβάνεται και ο χρόνος της στρατιωτικής υπηρεσίας του. ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΠΟ ΤΙΣ 17/12/1986
Εργάζομαι σε δημόσιο νοσοκομείο από τις 17/12/1986 και είμαι 57 ετών με 2 ενήλικα παιδιά. Θα ήθελα να ρωτήσω αν μπορώ να πάρω μειωμένη σύνταξη το 2011 και αν θα πληρωθώ τον ίδιο χρόνο ή πρέπει να φθάσω 60 ετών.

Με την ερμηνεία που δίνω στη διάταξη του εδαφίου γ΄ της παραγρ. 2 του άρθρου 6 του Ν. 3865/2010, φαίνεται ότι εσείς μπορείτε να συνταξιοδοτηθείτε με τη συμπλήρωση του 61ου έτους της ηλικίας σας. Δεν αποκλείω όμως το υπουργείο Οικονομικών να δώσει διαφορετική ερμηνεία.

ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΚΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΟ ΤΣΜΕΔΕ ΤΟΝ ΜΑΙΟ ΤΟΥ 1982
Είμαι άνδρας και γεννήθηκα 2 Αυγούστου 1957. Ασφαλίστηκα πρώτη φορά στο ΤΣΜΕΔΕ (Μηχανολόγος Μηχανικός- μέλος ΤΕΕ) τον Μάιο του 1982 (παλαιός ασφαλισμένος) και εργάστηκα μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα έως 1/9/2005, οπότε και διορίστηκα μόνιμος εκπαιδευτικός στο Δημόσιο. Το 2005 υποχρεωτικά διέκοψα τον ΕΛΠΠ (επικουρικό) του ΤΣΜΕΔΕ και συνέχισα να πληρώνω από τότε μόνο την κύρια σύνταξη ΤΣΜΕΔΕ, ενώ παράλληλα από 1/9/2005 και μετά πληρώνω επιπροσθέτως και όλες τις ασφαλιστικές εισφορές του Δημοσίου (κύρια, επικουρικό κ.λπ.).

Στο ΤΣΜΕΔΕ έχω από παλαιότερα αναγνωρίσει τη στρατιωτική θητεία (24 μήνες), άρα τη στιγμή αυτή πρέπει κανονικά να έχω συμπληρώσει 30 χρόνια στο ΤΣΜΕΔΕ και 5 χρόνια στο Δημόσιο.

Με τον νέο ασφαλιστικό νόμο, σκέπτομαι να πληρώσω κάποια (3 ή και 5) πλασματικά έτη σπουδών και να συνταξιοδοτηθώ σε ηλικία 60 ετών (το 2017), με 40 (ή και 42) χρόνια ΤΣΜΕΔΕ. Τότε όμως θα έχω μόνο 12 χρόνια στο Δημόσιο. Από ό,τι γνωρίζω, δεν μπορώ να πληρώσω πλασματικά έτη σπουδών σε δύο Ταμεία. Είμαι λοιπόν υποχρεωμένος να περιμένω να συμπληρωθεί η 15ετία στο Δημόσιο για να πάρω και από εκεί σύνταξη (δηλαδή να φθάσω σε ηλικία 63 ετών) ή παίρνω αναλογική σύνταξη από το Δημόσιο για τα 12 έτη;

Είναι πολύ νωρίς για να επικαλείσθε το ζήτημα της συνταξιοδότησής σας. Εν πάση περιπτώσει, από το ΤΣΜΕΔΕ (τώρα ΕΤΑΑ) θα μπορέσετε να πάρετε σύνταξη στα 60 σας εφόσον έως τότε θα έχετε και 40 χρόνια ασφάλισης, στα οποία μπορεί να συμπεριληφθούν ύστερα από αναγνώριση και εξαγορά η στρατιωτική υπηρεσίας σας και ο χρόνος σπουδών (έως 7 έτη συνολικά). Από το Δημόσιο δεν φαίνεται να είναι δυνατή η συνταξιοδότησή σας πριν από τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας σας.

ΑΠΟ 11/12/1979 ΜΕ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΣΤΟ ΙΚΑ
Εργάζομαι στον ίδιο φορέα από 11/12/1979 με ασφάλιση στο ΙΚΑ. Είμαι γεννημένη στις 31/3/1962 (48 ετών) και έχω δύο παιδιά. Θα έχω συμπληρώσει 37ετία στα 55 έτη. Πότε μπορώ να χρησιμοποιήσω τον πλασματικό χρόνο των δύο παιδιών (3 χρόνια) για να συνταξιοδοτηθώ με πλήρη σύνταξη;

Σύμφωνα με τον νέο ασφαλιστικό νόμο μπορείτε να αναγνωρίσετε τον πλασματικό χρόνο των δύο παιδιών, αλλά το πρόβλημα είναι ότι δεν θα μπορέσετε να συνταξιοδοτηθείτε πριν από τη συμπλήρωση του 60ού έτους της ηλικίας σας και αυτό υπό την προϋπόθεση ότι ο συνολικός χρόνος ασφάλισής σας θα είναι 40 έτη (συμπεριλαμβανομένου και του πλασματικού χρόνου των 3 ετών). ΔΙΟΡΙΣΤΗΚΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΤΙΣ 18/9/1979
Γεννήθηκα στις 7/1/1952. Διορίστηκα στο Δημόσιο στις 18/9/1979. Αναγνώρισα έναν χρόνο στον ιδιωτικό τομέα και 14 μήνες στρατιωτικής θητείας. Συνολικός χρόνος αναγνώρισης 2 έτη και 2 μήνες.

Μπορώ να συνταξιοδοτηθώ έως 31/12/2010;

Ηάποψή μου είναι ότι δεν μπορείτε να συνταξιοδοτηθείτε έως 31/12/2010, εκτός αν αποδεχθείτε να αρχίσει η καταβολή της σύνταξής σας όταν θα γίνετε 60 ετών και αυτή μειωμένη.

ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΑΠΟ 8/5/1985
Εργάζομαι στον δημόσιο τομέα από 8/5/985 έως σήμερα (25 έτη και 3 μήνες). Εχω προϋπηρεσία στον ιδιωτικό τομέα (ΙΚΑ δύο έτη). Είμαι 55 ετών. Εάν συνταξιοδοτηθώ στα 60 έτη, ισχύει η ποινή του 6% της πρόωρης συνταξιοδότησης;

Ηποινή για την πρόωρη συνταξιοδότηση είναι 41/2% εφόσον η συνταξιοδότηση συντελεστεί μέχρι 31/12/2010 και 6% εφόσον γίνει από 1/1/2011 και μετά.

ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ
Ποιες ρυθμίσεις περιλαμβάνει το σύμφωνο για τα παιδιά που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια της συμβίωσης;

Εφόσον το ζευγάρι έχει καταρτίσει σύμφωνο συμβίωσης, τα παιδιά που γεννώνται κατά τη διάρκεια αυτής της συμβίωσης καλύπτονται αυτόματα από τεκμήριο πατρότητας. Δεν απαιτείται δηλαδή καμία περαιτέρω διαδικασία αναγνώρισης, αφού πατέρας τους θεωρείται νομικά ο άνδρας με τον οποίο η μητέρα κατήρτισε το σύμφωνο, όπως ακριβώς γίνεται και στον γάμο με τον σύζυγο της μητέρας. Σε περίπτωση που δεν έχει συναφθεί σύμφωνο, τα παιδιά που θα γεννηθούν εκτός γάμου πρέπει να αναγνωριστούν εκούσια ή δικαστικά από τον πατέρα. Αυτή είναι μια διαδικασία που συνήθως απαιτεί πολύ χρόνο, πολλά έξοδα και τελικά ίσως αποβεί ατελέσφορη, αφήνοντας το παιδί χωρίς πατέρα.

Τι προβλέπεται για το επώνυμο των παιδιών που θα γεννηθούν κατά τη διάρκεια της συμβίωσης;

Τα παιδιά που γεννιούνται κατά τη διάρκεια του συμφώνου συμβίωσης ή εντός τριακοσίων ημερών από τη λύση ή την αναγνώριση της ακυρότητάς του φέρουν το επώνυμο που επέλεξαν οι γονείς τους με κοινή και αμετάκλητη δήλωσή τους που περιέχεται στο σύμφωνο ή σε μεταγενέστερο συμβολαιογραφικό έγγραφο, πριν από τη γέννηση του πρώτου τέκνου. Το επώνυμο που επιλέγεται είναι κοινό για όλα τα τέκνα και είναι υποχρεωτικά το επώνυμο του ενός από τους δύο γονείς ή συνδυασμός και των δύο. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από δύο επώνυμα. Αν η δήλωση παραλειφθεί, το τέκνο θα έχει σύνθετο επώνυμο, αποτελούμενο από το επώνυμο και των δύο γονέων του. Αν το επώνυμο του ενός ή και των δύο γονέων είναι σύνθετο, το επώνυμο του τέκνου θα σχηματισθεί με το πρώτο από τα δύο επώνυμα.

Πώς ρυθμίζεται η γονική μέριμνα των παιδιών;
Ηγονική μέριμνα παιδιού που γεννήθηκε κατά τη διάρκεια συμφώνου συμβίωσης ή μέσα σε τριακόσιες ημέρες από τη λύση ή την αναγνώριση της ακυρότητάς του ανήκει και στους δύο γονείς και ασκείται από κοινού. Οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για τη γονική μέριμνα των τέκνων που κατάγονται από γάμο εφαρμόζονται αναλόγως και στην περίπτωση αυτή.

Μπορεί να συναφθεί σύμφωνο συμβίωσης με αλλοδαπό σύντροφο;

Βεβαίως, κάτι τέτοιο είναι δυνατό. Εάν πρόκειται να συναφθεί σύμφωνο συμβίωσης μεταξύ έλληνα και υπηκόου τρίτης χώρας, ο συμβολαιογράφος υποχρεούται κατ΄ εφαρμογήν των διατάξεων του Ν. 3386/2005 να διαπιστώνει αν υπάρχει άδεια διαμονής ή βεβαίωση κατάθεσης των απαιτούμενων εκ του νόμου δικαιολογητικών για τη χορήγηση άδειας διαμονής στη χώρα (αρχική ή με ανανέωση) ή θεώρηση εισόδου (δηλαδή βίζα που ισχύει, ανεξαρτήτως του λόγου για τον οποίο χορηγήθηκε, π.χ. τουριστική, επαγγελματική κ.λπ.). Η υποχρέωση του συμβολαιογράφου δεν υφίσταται, αν το σύμφωνο συμβίωσης συνάπτεται μεταξύ έλληνα και πολίτη άλλου κράτους- μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Εφαρμόζονται οι διατάξεις του Ν. 3719/2008 για σύμφωνο συμβίωσης που συνάπτεται εκτός Ελλάδος;

OΝ. 3719/2008 εφαρμόζεται μόνο στα σύμφωνα συμβίωσης που καταρτίζονται στην Ελλάδα ή ενώπιον ελληνικής προξενικής αρχής.

Είναι απαραίτητο να περιληφθούν στο σύμφωνο συμβίωσης όλες οι συμφωνίες που προβλέπει ο νόμος;

Στο σύμφωνο συμβίωσης είναι δυνατόν να περιληφθούν αρχικά μόνο οι αμοιβαίες συμφωνίες των συμβαλλομένων για τα γενικά θέματα, ενώ τα ειδικότερα (π.χ. αξίωση στα αποκτήματα, διατροφή, συνεισφορά στις οικογενειακές ανάγκες) μπορούν να τα ρυθμίσουν οι σύντροφοι με μεταγενέστερες συμβολαιογραφικές πράξεις.

Μπορεί να υπάρξει συμφωνία για υιοθεσία παιδιού στο σύμφωνο συμβίωσης;

Oχι, στο καταρτιζόμενο σύμφωνο συμβίωσης δεν μπορεί να περιληφθεί συμφωνία των συμβαλλομένων περί υιοθεσίας τέκνου, επειδή η σχετική διάταξη του προσχεδίου, η οποία επέτρεπε την υιοθεσία στα μέρη του συμφώνου, δεν περιλήφθηκε τελικά στο κείμενο του νόμου. Βέβαια, ενδεχόμενη άρνηση εφαρμογής των ευνοϊκών διατάξεων που ισχύουν για τους έγγαμους και στους με σύμφωνο συμβιούντες θα προσκρούει ενδεχομένως στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (άρθρα 8 και 14).

Συγκρίνοντας το σύμφωνο συμβίωσης με τον γάμο, ποιες είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ των δύο που μπορεί να κάνουν ένα ζευγάρι να προτιμήσει τον έναν ή τον άλλο θεσμό;

1Σύναψη του συμφώνου συμβίωσης: Σε αντίθεση με τον γάμο, που συνάπτεται είτε με ιερολογία (θρησκευτικός γάμος) είτε με δημόσια δήλωση ενώπιον του δημάρχου (πολιτικός γάμος), αφού τηρηθεί ορισμένη διαδικασία γνωστοποίησης και λήψης άδειας, το σύμφωνο συμβίωσης καταρτίζεται απλώς με συμβολαιογραφικό έγγραφο και δεν χρειάζεται ούτε προαναγγελία σε εφημερίδες ή τοιχοκόλληση στον πίνακα ανακοινώσεων του δημοτικού καταστήματος ούτε άδεια.

2Λύση του συμφώνου συμβίωσης: Η βασική διαφορά του συμφώνου από τον γάμο είναι ότι το σύμφωνο συμβίωσης λύνεται ελεύθερα, χωρίς να χρειάζεται η μεσολάβηση δικαστηρίου. Ο κάθε σύντροφος μπορεί και μόνος του να πάει στον συμβολαιογράφο και να προβεί σε λύση του συμφώνου συμβίωσης, ενώ αντίθετα η λύση του γάμου απαιτεί την έκδοση διαζυγίου που γίνεται πάντα με δικαστική απόφαση (ακόμη και αν είναι συναινετικό). Μέσω της ευκολίας λύσης του συμφώνου ίσως να αποφεύγεται η διαιώνιση παθολογικών γάμων λόγω της δυσκαμψίας του διαζυγίου. Ωστόσο, στο σύμφωνο υπάρχει ο κίνδυνος μονομερούς διάλυσης της συμβίωσης χωρίς ιδιαίτερη περίσκεψη, με τον πρώτο ασήμαντο καβγά.

3Περιουσιακές σχέσεις: Η σύναψη γάμου δεν επηρεάζει μόνο την προσωπική ζωή των συζύγων, αλλά συνεπάγεται και σημαντικές περιουσιακές συνέπειες τόσο στις μεταξύ τους σχέσεις όσο και με τους δανειστές κάθε συζύγου. Αντίθετα, η σύναψη συμφώνου δεν επιφέρει απευθείας σχεδόν καμία αλλαγή στις περιουσιακές σχέσεις των συντρόφων, αλλά τους παρέχεται απλώς η δυνατότητα να τις ρυθμίσουν συμβατικά (δηλαδή με συμφωνία). 4Κληρονομικά: Οπως αναφέρθηκε και παραπάνω, αναγνωρίζονται μεν στον επιζώντα σύντροφο κληρονομικά δικαιώματα, αλλά μειωμένα σε σχέση με τα αντίστοιχα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου. Αξιοσημείωτο είναι πάντως ότι ο νόμος 3719/2008 αναγνωρίζει στον επιζώντα σύντροφο (όπως ακριβώς ο Αστικός Κώδικας αναγνωρίζει στον επιζώντα σύζυγο) και δικαίωμα νόμιμης μοίρας, δηλαδή υποχρεωτικής συμμετοχής κατά ένα ποσοστό στην κληρονομιά του αποθανόντος συντρόφου του, πράγμα που ίσως να αλλοιώνει τον χαρακτήρα του συμφώνου συμβίωσης ως εναλλακτικού μορφώματος συμβίωσης βασισμένου στην αυτονομία των συντρόφων και όχι στη νομική δέσμευση.

5Παιδιά: Η νομική κατοχύρωση των παιδιών που γεννιούνται στη διάρκεια του συμφώνου συμβίωσης είναι η ίδια με τον γάμο (βλ. ιδίως το τεκμήριο πατρότητας που αναφέραμε και παραπάνω). Στο σημείο αυτό φαίνεται και η πρακτική σημασία του νέου θεσμού, ο οποίος καλύπτει το κενό στην προστασία των τέκνων που υπήρχε πριν από τη θεσμοθέτηση εναλλακτικής μορφής συμβίωσης για όσους δεν επιθυμούν να συνάψουν γάμο.

6Συνολική αποτίμηση: Ο γάμος είναι ένας θεσμός βαθιά ριζωμένος στο συλλογικό ασυνείδητο. Άλλωστε, για όσους δεν επιθυμούν να ανέβουν τα σκαλιά της εκκλησίας, υπάρχει πάντα η εναλλακτική του πολιτικού γάμου. Από την άλλη μεριά, το σύμφωνο ίσως να εκφράζει περισσότερο δύο υπεύθυνα ενήλικα άτομα που αποφασίζουν να συμβιώσουν σεβόμενα ο ένας την προσωπικότητα και την αυτονομία του άλλου και αποδεχόμενα τους περιορισμούς που επιβάλλει η κοινωνία του βίου, χωρίς να έχουν ανάγκη από πανηγυρικές δεσμεύσεις. Εν τέλει, στο σύμφωνο συμβίωσης επικρατεί η ελευθερία της βούλησης των προσώπων και όχι ο θεσμικός χαρακτήρας, όπως συμβαίνει στο γάμο.

ΓΝΩΡΙΖΑΤΕ ΟΤΙ…
?Περίπου το 5% των παιδιών σήμερα στην Ελλάδα υπολογίζεται (Εurostat 2004) ότι προέρχονται από ελεύθερες συμβιώσεις, χωρίς γάμο- θρησκευτικό ή πολιτικό. Σύμφωνα με υπολογισμούς, τα παιδιά που γεννήθηκαν εκτός γάμου τα τελευταία έτη ξεπερνούν τις 120.000, ενώ αυξήθηκαν οι μονογονεϊκές οικογένειες.

?Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου το σύμφωνο συμβίωσης έχει επεκταθεί και στα ομοφυλόφιλα ζευγάρια (Δανία 1989, Σουηδία 1994, Ολλανδία 1998, Γαλλία 1999, Γερμανία 2000, Φινλανδία 2001, Λουξεμβούργο 2004, Ιρλανδία 2005, Ηνωμένο Βασίλειο, Τσεχία και Σλοβενία 2005), στην Ελλάδα αυτό αφορά αποκλειστικά τα ετερόφυλα ζευγάρια. Εχει όμως ήδη δημιουργηθεί νομοπαρασκευαστική επιτροπή στο πλαίσιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, η οποία σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ισότητας θα καταθέσει προτάσεις για το σύμφωνο συμβίωσης ατόμων ιδίου φύλου.

?Υπολογίζεται ότι μέχρι σήμερα έχουν καταρτισθεί μόλις περί τα 400 σύμφωνα συμβίωσης σε όλη την Ελλάδα.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στις ερωτήσεις σας απαντούν οι νομικοί Μαριλένα Ζηδιανάκη και Κίμωνας Σαϊτάκης