Στην καρδιά τους παραµένει τζαµί

Γιατί το πιο διάσηµο τζαµί της Ισπανίας να αποκαλείται καθεδρικός ναός; Το ερώτηµα διχάζει τον πληθυσµό της Κόρδοβας. Για την 23χρονη Φάτιµα Μόγια, ρεσεψιονίστ ξενοδοχείου της Κόρδοβας, το ηλικίας 1.200 ετών κτίριο έξω από το παράθυρό της είναι τζαµί.

Το µνηµείο έχει χαρακτηριστικά καθεδρικού ναού και ο µιναρές έχει µεταµφιεστεί σε µπαρόκ καµπαναριό. Οµως η Μόγια εξακολουθεί στα διαλείµµατα της δουλειάς της να καταφεύγει στη µαυριτάνικη εσωτερική αυλή του κτίσµατος, µε τις πορτοκαλιές και το σιντριβάνι. Καθηµερινά στέλνει τουρίστες να θαυµάσουν τις αραβικές επιγραφές και τα περίτεχνα πλακάκια στο σηµείο που ήταν κάποτε το µιχράµπ, η κόγχη της προσευχής. Ακόµη και το ξενοδοχείο όπου η Μόγια εργάζεται ονοµάζεται «Ηotel Μezquita» – το Ξενοδοχείο του Τζαµιού. Ετσι δεν έχει κανένα δισταγµό να αποκαλεί το κτίσµα το Μεγάλο Τζαµί της Κόρδοβας, παρ’ όλο που µετατράπηκε σε εκκλησία όταν ένας καθολικός βασιλιάς κατέλαβε την πόλη το 1236 από τους χαλίφηδες που την κυβερνούσαν. «Ολοι στην Κόρδοβα το αποκαλούν τζαµί», λέει η Μόγια. «Αν το πω καθεδρικό ναό, κανείς δεν θα ξέρει πού βρίσκεται». Οµως ο Επίσκοπος Κόρδοβας Ντεµέτριο Φερνάντες πιστεύει πως το κτίριο πρέπει να βαπτιστεί και πάλι. Την περασµένη εβδοµάδα, ζήτησε από τις αρχές της πόλης να αναφέρεται στις πινακίδες των δρόµων και στα τουριστικά φυλλάδια ως «Καθεδρικός Ναός της Κόρδοβας». Σε άρθρο του σε τοπική εφηµερίδα επισήµανε πως η αναφορά του κτιρίου ως τζαµιού «µπερδεύει τον επισκέπτη». Το τζαµί, υπογράµµισε, είχε κατασκευαστεί τον 8ο αιώνα στον χώρο όπου βρισκόταν µια βησιγοτθική εκκλησία (πάνω στα ερείπια ρωµαϊκού ναού). «Η Ιστορία είναι ρευστή», κατέληξε ο επίσκοπος κάνοντας µια αναφορά στο Τέµενος της Δαµασκού:

«Αυτό που ήταν κάποτε ένας καθολικός ναός είναι σήµερα ένα µουσουλµανικό τζαµί και το αντίθετο συµβαίνει στην Κόρδοβα· αυτό που ήταν κάποτε ένα µουσουλµανικό τέµενος είναι τώρα ένας καθολικός καθεδρικός ναός».

Από τον 8ο ώς το 13ο αιώνα η Κόρδοβα ήταν ένα κοσµοπολίτικο χωνευτήρι πολιτισµών, κάτι σαν ένα µεσαιωνικό Μανχάταν. Ηταν η µεγαλύτερη και πλουσιότερη πόλη στην Ευρώπη µε πληθυσµό περίπου µισό εκατοµµύριο εβραίων, χριστιανών και µουσουλµάνων που ζούσαν σε σχετική αρµονία. Κάθε ποιητής, επιστήµονας ή φιλόσοφος της εποχής που σεβόταν τον εαυτό του έπρεπε να περάσει από την Κόρδοβα. Το τέµενος, το δεύτερο µεγαλύτερο στον κόσµο την εποχή εκείνη, ήταν ο πνευµατικός πυρήνας της πόλης. «Εχουµε όλοι µας λίγο και από τις τρεις κουλτούρες», καυχιέται η Μόγια. Και δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο δήµαρχος της πόλης, του κόµµατος της Ενωµένης Αριστεράς, αρνήθηκε να αλλάξει τις πινακίδες και τα τουριστικά φυλλάδια.