Dear Εconomist…

Απαντήσεις στα διλήμματα των αναγνωστών με τα εργαλεία της οικονομικής επιστήμης
Κληρονόμησα έξι μπουκάλια εκπληκτικού κρασιού, το οποίο σκοπεύω να καταναλώσω σε ειδικές περιστάσεις. Πώς θα ξέρω όμως πότε να ανοίξω ένα μπουκάλι όταν δεν γνωρίζω πότε θα έρθει μια αληθινά σπέσιαλ περίσταση; Δεν θέλω να τα πιω μέσα σε λίγους μήνες σπαταλώντας τα σε μέτριες περιστάσεις ούτε όμως να τα κρατήσω μέχρι να πεθάνω.

Τζορτζ Στίβενς Αγαπητέ Τζορτζ, Αντιμετωπίζεις το λεγόμενο «πρόβλημα της αξίας του διαφράγματος». Πήρε το όνομά του από ένα επεισόδιο της αμερικανικής τηλεοπτικής σειράς «Seinfeld», στο οποίο το αντισυλληπτικό διάφραγμα αποσύρεται από την αγορά. Η ηρωίδα Ιλέιν μαζεύει προμήθειες κάποιων εκατοντάδων διαφραγμάτων αλλά μετά αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα με εσένα: πώς θα αποφασίσει πότε ένας άνδρας αξίζει τόσο ώστε να χρησιμοποιήσει ένα από τα διαφράγματά της; Πρόκειται για ένα πρόβλημα αξιολόγησης των δυνατοτήτων που έχεις. Κάθε διάφραγμα ή μπουκάλι που καταναλώνεις δεν θα μπορείς να το ξαναχρησιμοποιήσεις. Το έχει λύσει ο Αβινας Ντίξιτ, γνωστός οικονομολόγος και θεωρητικός της θεωρίας των παιγνίων. Θα τα ανοίξεις γρηγορότερα από όσο νομίζεις.

Αν υποθέσουμε ότι είσαι κάπως υπομονετικός ώστε να περιμένεις για ένα κέρδος της τάξης του 5% ετησίως- όχι όμως περισσότερο- υπολογίζει ότι θα έχεις μια ειδική περίσταση ανά μήνα και πως μόνο σ΄ αυτήν θα ανοίξεις το μπουκάλι. Οσο μειώνεται ο αριθμός των μπουκαλιών που απομένουν τόσο πιο αυστηρά θα είναι τα κριτήριά σου. Βέβαια, υπάρχει πάντα η πιθανότητα μια περίσταση να είναι τόσο σπέσιαλ που να μπεις στον πειρασμό να ανοίξεις και άλλο μπουκάλι. Η ανάλυση του Ντίξιτ το επιτρέπει.

Αλλωστε η Ιλέιν, μια φορά είχε πει σε έναν εραστή της πως δεν θα υπάρξει δεύτερος γύρος:

«Συγγνώμη, αλλά δεν με παίρνει να χάσω δύο από τα διαφράγματά μου»…

Τιμ Χάρφορντ From the Financial Τimes © Τhe Financial Τimes Limited 2010. Αll Rights Reserved