Αποχαιρετισμός στις πόλεις

Εφυγε από τον τόπο καταγωγής της για να παρακολουθήσει σχολή κομμωτικής στη Θεσσαλονίκη. Η Βάσω Κατσιαφλάκα εργάστηκε στη συμπρωτεύουσα περίπου 10 χρόνια. Τους τελευταίους δύο μήνες, όμως, μαζί με τον σύζυγό της πήραν τη μεγάλη απόφαση να επιστρέψουν στο χωριό.
«Δεν ήταν εύκολη απόφαση, παρότι σχεδόν δεν μπορούσαμε να κάνουμε αλλιώς. Τα τελευταία δύο χρόνια έμεινα έγκυος και μετά σταμάτησα τη δουλειά.
Οπότε είχαμε να πληρώνουμε το ενοίκιο, τους λογαριασμούς, ό, τι χρειαζόταν το παιδί και όλα τα έκτακτα έξοδα που ξεφύτρωναν κάθε μήνα με ένα μισθό. Και φυσικά, τα βγάζαμε πέρα με δυσκολία», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Κατσιαφλάκα.
Η επιστροφή στη Δεσκάτη Γρεβενών, τον τόπο καταγωγής της, ήταν πια μονόδρομος. «Αν και ο Βασίλης αρχικά ήταν διστακτικός μιας και έχει μεγαλώσει σε πόλη, τα βάλαμε κάτω και διαπιστώσαμε πως δεν έχουμε άλλη επιλογή. Στη Δεσκάτη μένουν οι δικοί μου οπότε θα είχα αρχικά βοήθεια με το παιδί.
Φανταστείτε πως αν μέναμε στη Θεσσαλονίκη, θα έπρεπε να βρω δουλειά, θα έπρεπε όμως να βρω και γυναίκα για να μου κρατάει τον Αποστόλη.
Αρα, ο μισθός μου θα πήγαινε για να καλύψει αυτό το έξοδο». Το ζευγάρι γλίτωσε και το έξοδο του ενοικίου, μιας και μένουν σε δικό τους σπίτι.

Η Βάσω και ο Βασίλης δεν είναι οι μοναδικοί που αποφάσισαν να επιστρέψουν στον τόπο καταγωγής τους από μια μεγάλη πόλη. Η αιτία; Για τους περισσότερους, δεν είναι άλλη από την οικονομική κρίση.

Πράγματι, εξηγεί ο καθηγητής Εργασιακών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Γιάννης Κουζής, υπάρχει τάση- σε μικρό βαθμό προς το παρόν- επιστροφής των πολιτών στην περιφέρεια προκειμένου να αναζητήσουν καλύτερη επαγγελματική διέξοδο. «Και αυτή την τάση η οικονομική κρίση την επιτείνει. Ωστόσο, το φαινόμενο δεν έχει λάβει ακόμα μεγάλες διαστάσεις. Όσοι επιστρέφουν, πάντως, ασχολούνται με τη γη ή εντάσσονται στην κατηγορία των ελεύθερων επαγγελματιών». Ο καθηγητής τονίζει ότι πρέπει να περιμένουμε για να δούμε αν στο μέλλον το φαινόμενο της αποχώρησης από τις μεγαλουπόλεις γίνει πιο μαζικό. Οπως λέει, ενδεχομένως κάποιοι διστάζουν να επιστρέψουν και αυτό διότι, δεδομένης της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας, το ρίσκο είναι μεγάλο αν δεν υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις να για ξεκινήσουν δική τους δουλειά.

Ενδεικτικά είναι τα αποτελέσματα online έρευνας που διενήργησε η εταιρεία παροχής υπηρεσιών ανθρωπίνου δυναμικού Μanpower το 2008, δηλαδή όταν άρχισε η οικονομική κρίση σε παγκόσμιο επίπεδο. Ετσι, δύο στους δέκα Ελληνες δηλώνουν διατεθειμένοι να μετακινηθούν οπουδήποτε εντός των ελληνικών συνόρων. Καλύτερες προοπτικές απασχόλησης αλλά και καλύτερη ποιότητα ζωής είναι οι βασικότεροι λόγοι.

Η Βάσω άνοιξε της κομμωτήριο και ο Βασίλης εργάζεται υδραυλικός. Η ζωή, όπως λένε, στα Γρεβενά είναι σαφέστατα φτηνότερη από ό,τι στη Θεσσαλονίκη. «Ο καφές έχει 1,5- 2 ευρώ και το ποτό όχι περισσότερα από 4 ευρώ. Οι τιμές στη Θεσσαλονίκη ήταν τουλάχιστον διπλάσιες». Και μπορεί η απόφαση να φύγουν από την πόλη να στηρίχτηκε σε οικονομικούς παράγοντες, όπως όμως λέει η Βάσω, μέτρησε και η καλύτερη ποιότητα ζωής. «Δεν ξέρω αν ο καθαρός αέρας ή τα προϊόντα από το χωριό θα κάνουν τη διαφορά, αυτό που ξέρω είναι πως ο Αποστόλης θα μεγαλώσει χωρίς τους περιορισμούς και τα “μη” της πόλης», συμπληρώνει.

Επιστροφή στη Νάξο. Τη μεγάλη απόφαση να φύγει από την Αθήνα και να επιστρέψει στη γενέτειρά του, τη Νάξο, την υλοποίησε πριν από έναν μήνα. Την αντίστροφη πορεία ο κ. Στέλιος Μαυρογιαννόπουλος την έκανε πριν από περίπου 15 χρόνια: ξεκίνησε από το χωριό του, το Καλόξυλο, για σπουδές στη Νομική της Αθήνας. Τις ολοκλήρωσε με επιτυχία και άρχισε να εργάζεται, ως δικηγόρος πλέον, σε ένα καλό δικηγορικό γραφείο της Αθήνας. Μολονότι οι επαγγελματικές προοπτικές για δικηγορική καριέρα στην Αθήνα ήταν πολύ καλές, όπως λέει στα «ΝΕΑ», εδώ και έναν μήνα έχει επιστρέψει στη Νάξο. «Για μόνιμη εγκατάσταση. Το έχουμε αποφασίσει με τη σύζυγό μου, που είναι επίσης από τη Νάξο» λέει με σιγουριά. Από το καλοκαίρι, εκεί εξασκεί το επάγγελμά του.

Λιγότερα έξοδα. Τι ήταν όμως αυτό που τον οδήγησε πίσω στο νησί των Κυκλάδων; Σημαντικό ρόλο στην απόφασή του να γυρίσει στη Νάξο έπαιξε η οικονομική κρίση. «Δεν ήταν ο κύριος λόγος, αλλά σίγουρα επηρέασε και ενίσχυσε την απόφασή μου. Από την πρώτη στιγμή που εγκαταστάθηκα στην Αθήνα νοίκιαζα σπίτι. Τα έξοδα ήταν πάρα πολλά. Η ζωή στην Αθήνα είναι ακριβή. Αντίθετα, στη Νάξο μένουμε σε ιδιόκτητο σπίτι», εξηγεί. Και συμπληρώνει: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης πως η οικονομική κρίση έχει μικρότερο αντίκτυπο στην επαρχία απ΄ ό,τι στην Αθήνα. Εκεί δεν έχει γίνει τόσο αισθητή. Ενας σημαντικός λόγος είναι ότι η ιδιοκατοίκηση στην περιφέρεια είναι πολύ μεγαλύτερη σε σύγκριση με την Αθήνα. Συνεπώς και τα έξοδα των πολιτών είναι λιγότερα». Η καλύτερη ποιότητα ζωής που προσφέρει η Νάξος, λέει, ήταν η βασική αιτία για την επιστροφή του. «Φανταστείτε ότι στην Αθήνα για τις ανάγκες της δουλειάς- στο Εφετείο, τις φυλακές- χρειαζόταν πολλές φορές να είμαι από το πρωί έως το βράδυ στους δρόμους. Στη Νάξο είναι πολύ διαφορετικά. Οι αποστάσεις είναι μικρότερες. Το σπίτι μου και η δουλειά μου είναι στη Χώρα, αλλά σε 20 λεπτά μπορώ να βρίσκομαι στο χωριό μου. Επιπλέον, θα ήθελα τα παιδιά μου να μεγαλώσουν σε ένα καλύτερο περιβάλλον. Πιο κοντά στη φύση», προσθέτει.


«Ευτυχώς που προλάβαμε και φύγαμε νωρίτερα»

Εκείνος οικονομικός σύμβουλος σε εταιρεία. Εκείνη αρχαιολόγος. Αυτές ήταν οι επαγγελματικές επιλογές για τον Νίκο Ουρανό και την Ευγενία Ξανθοπούλου μέχρι πριν από περίπου πέντε χρόνια. Η ζωή στην Αθήνα και όσα αυτή συνεπάγεται έκανε το ζευγάρι να αλλάξει ριζικά τη ζωή του.

«Η απόφαση να εγκαταλείψουμε την Αθήνα ήταν αποτέλεσμα μακρόχρονης σκέψης. Θέλαμε να έχουμε ποιότητα στη ζωή μας», εξηγεί ο κ. Ουρανός. Η Ανω Καλεντίνη, ένα ορεινό χωριό στην Αρτα, αποτέλεσε τον νέο μόνιμο τόπο κατοικίας. «Κι αυτό γιατί αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τη μελισσοκομία, οπότε το συγκεκριμένο χωριό ήταν ένας εξαιρετικός μελισσότοπος. Επαιξε ρόλο όμως και το γεγονός ότι ήταν ο τόπος καταγωγής της συζύγου». Η οικονομική κρίση έχει «χτυπήσει» και το χωριό, βέβαια. «Το βιολογικό μέλι που παράγουμε πρέπει να διατεθεί σε καταστήματα, τα οποία όμως λόγω της κρίσης έχουν μειώσει τις παραγγελίες», λέει ο μελισσοκόμος. Το τελευταίο διάστημα μαθαίνουν για το κύμα φυγής από τα μεγάλα αστικά κέντρα. «Ευτυχώς που για εμάς ήταν μια μελετημένη και με σχεδιασμό απόφαση. Αν φεύγαμε σήμερα από την Αθήνα δεν ξέρω αν θα μπορούσαμε να κάνουμε ό,τι έχουμε κάνει μέχρι τώρα», λέει η κ. Ξανθοπούλου.