[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Καλοκαιρινά µαθηµατικά

Το ελληνικό καλοκαίρι, εκτός από τις άλλες ιαµατικές ιδιότητές του, είναι φτιαγµένο για να αλλάζει και τη θέαση των πραγµάτων. Το σπάσιµο του ρυθµού, η ραθυµία της ζέστης, η συµµετοχή στην παγκόσµια δηµοκρατία της παραλίας, το αλάφρωµα της καθηµερινότητας, η ευεξία του φωτός, όλα αυτά (µε µια βασική προϋπόθεση, γιατί η µοναξιά είναι ακόµα πιο ασήκωτη το καλοκαίρι) όχι µόνο γεµίζουν τις µπαταρίες µας, αλλά καθαρίζουν και το µυαλό µας. Ακόµα και σε καιρούς κρίσης και Μνηµονίου.

Ισως, µάλιστα, ιδίως σε καιρούς κρίσης και Μνηµονίου. Γιατί, παρότι το ελληνικό καλοκαίρι δεν µπορεί να µας κάνει ούτε να ξεχάσουµε ούτε να υποτιµήσουµε τη δυσκολία των στιγµών και τον ανήφορο του άµεσου µέλλοντος, η αλλαγή µατιάς διευκολύνει µία σειρά από χρήσιµες συγκρίσεις και σχετικοποιήσεις. Τι είναι αίφνης υγιέστερο: η άγνοια της πραγµατικότητας, η εξαπάτηση από την εξουσία και η κρυφή πορεία προς τον τοίχο, ή το σπάσιµο του αποστήµατος, η συνειδητοποίηση των ευθυνών και η αρχή µιας πορείας αντιµετώπισης πραγµατικών και βαθύτατων προβληµάτων; Ποια είναι επωφελέστερη για τον τόπο: µια κυβέρνηση που παρ’ όλες τις ατέλειές της, τις αντικειµενικές δυσκολίες και τις τρικλοποδιές που βάζει στον εαυτό της (µε την ιδιαίτερα άνιση σύνθεσή της, τη µετεκλογική επανάληψη του «λεφτά υπάρχουν», την αυτοακύρωση της πρωτοπόρας διαδικασίας επιλογής αξιωµατούχων, την επιµονή, σήµερα, σε εξαγγελίες «κοινωνικών µνηµονίων») έχει πάρει περισσότερο από σοβαρά την υπόθεση των µεταρρυθµίσεων, ή µια κατάσταση (για να µη σταθώ µόνο στο Βατερλώ της τελευταίας νεοδηµοκρατικής διακυβέρνησης) διαρκούς τέλµατος, αποφυγής κάθε κίνησης και ρήξης, µετάθεσης της ευθύνης και απονάρκωσης της κοινωνίας; Και τι, τελικά, είναι (αποστρέφοµαι την έκφραση, αλλά τη χρησιµοποιώ ακριβώς για να απαντήσω στους καταχραστές της) «εθνικά αξιοπρεπέστερο»: να συνεχίζαµε τον εγκλεισµό σε µια προ πολλού χαµένη εθνική µοναξιά και περηφάνια, χάνοντας το ένα µετά το άλλο τα τρένα της συλλογικής προόδου και εφευρίσκοντας ως άλλοθι παγκόσµιες συνωµοσίες εναντίον µας, ή τώρα που αποφασίσαµε να ζητήσουµε και να χρησιµοποιήσουµε την (τσιγγούνικη, είναι η αλήθεια) αλληλεγγύη των εταίρων µας στον κόσµο, χάνοντας ασφαλώς πολλά περιθώρια κινήσεων αλλά διατηρώντας το σηµαντικότερο, το δικαίωµα στην επιβίωση και την αναδηµιουργία;

Με την απόσταση µιας κάποιας ανάσας µπορούµε να δούµε το δεκάµηνο που πέρασε (ένα δεκάµηνο στο οποίο αλλάξαµε εργατικό δίκαιο, αλλά δεν βρήκαµε γραµµατέα για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις) ως αυτό που είναι. Πέρα από τα µεγάλα αλλά άγονα διλήµµατα που κάποιοι προσπαθούν να επιβάλουν: Ελλάδα της υποτέλειας ή της προσκόλλησης στον «ανάδελφο» χαρακτήρα της, του λαού της ή του κεφαλαίου, υπέρ ή κατά του Μνηµονίου.

Ζούµε την αρχή µιας νέας, δύσκολης, άδικης από πολλές απόψεις αλλά αναπόφευκτης και δυνητικά δηµιουργικής σελίδας. Ενας νηφάλιος ισολογισµός θα έδειχνε αµέσως τα προβλήµατα: εξοικονόµηση αλλά όχι έσοδα – σφίξιµο αλλά όχι εξορθολογισµός του κράτους – βαριές θυσίες αλλά βέβαιη ύφεση – σιωπηρή κοινωνική αναµονή αλλά όχι συναίνεση. Μπορούµε και πρέπει – προσωπικά το έχω κάνει και θα συνεχίσω – να ζητάµε περισσότερα από την κυβέρνηση: περισσότερη οµοιογένεια, περισσότερη καθαρότητα, περισσότερη αξιοκρατία, περισσότερη φαντασία, περισσότερη τόλµη. Οπως όµως είναι παράλογο να εξισώνουµε δέκα µέρες διακοπών µε εντεκάµισι µήνες δουλειάς, έτσι είναι άδικο να θεωρούµε ότι τα πολλά που µένουν να γίνουν (το µοίρασµα των βαρών, η δικαιοσύνη, η ανάπτυξη, η ανάταση) έχουν ήδη εξουδετερώσει το µεγάλο νέο αυτού του καλοκαιριού: την επανεµφάνιση µιας αίσθησης συλλογικής προσπάθειας. Για να µείνει βέβαια ζωντανή αυτή η αίσθηση και να δώσει αποτελέσµατα απαιτούνται χειµώνες εντελώς άλλων ρυθµών.

ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΗ

Ζούµε την αρχή µιας νέας, δύσκολης, άδικης από πολλές απόψεις, αλλά αναπόφευκτης και δυνητικά δηµιουργικής σελίδας

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, µέλος Εθνικού Συµβουλίου ΠΑΣΟΚ