Μελωδίες 37 αιώνων

«Για αρχή, έφτιαξα μια αρχαία λύρα, με καβούκι χελώνας για ηχείο, εντέρινες χορδές, καπάκι από δέρμα προβάτου και βραχίονες από κέρατο τράγου. Στην πορεία, κατασκεύασα συνολικά 40 διαφορετικά αρχαία μουσικά όργανα, τα οποία κι έμαθα να παίζω».

Δίνει, όπως λέει, «πνοή εκ του μηδενός», σ΄ ένα κομμάτι ξύλο, σ΄ ένα κόκαλο ή και δέρμα. Επαγγελματίας μουσικός, ο 55χρονος κ. Παναγιώτης Στέφος είναι πιθανότατα ο μοναδικός από τους συνολικά δυο τρεις έλληνες κατασκευαστές αρχαίων μουσικών οργάνων, που ξέρει και να χαρίζει μ΄ αυτά ασυνήθιστους μελωδικούς ήχους σε συναυλίες του. «Πριν από 12 χρόνια, μια ασθένεια με υποχρέωσε να σταματήσω από τρομπονίστας στην Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, στην Εθνική Λυρική Σκηνή και στην Ορχήστρα των Χρωμάτων του Μάνου Χατζιδάκι. Αυτή, ωστόσο, η ατυχία στη ζωή μού έφερε κι ένα δώρο, τη στροφή μου έκτοτε στην αναδημιουργία αρχαίων μουσικών οργάνων. Ανέκαθεν αγαπούσα την ιστορία μας, θέλησα έτσι και να αξιοποιήσω, επαγγελματικά πια, τη συστηματική δυο δεκαετίες τώρα έρευνά μου για το πώς έπαιζαν μουσική οι πρόγονοί μας από το 1700 π.Χ., μέχρι και το 300 μ.Χ. Από περιέργεια, λοιπόν, άρχισα να σκαλίζω το παρελθόν», εξηγεί στα «ΝΕΑ».

Απομονώθηκε στο εργαστήριό του, στην Πετρούπολη. Πειραματίστηκε για τα καλά, πριν πετύχει το άρτιο αποτέλεσμα. «Ταξίδεψα και πάρα πολύ, σε μουσεία και βιβλιοθήκες ανά τον κόσμο. Εκεί αναζήτησα τις κατάλληλες πηγές που θα με βοηθούσαν να ανακατασκευάσω μόνος μου- αφού η τέχνη αυτή δεν διδάσκεται πουθενά- τα αρχαία μουσικά όργανα που είχα κατά νου, να τα αποδώσω στη μέγιστη δυνατή προσέγγισή τους. Μου πήρε, θυμάμαι, μήνες ολόκληρους ώσπου να τελειοποιήσω το πρώτο δημιούργημά μου, τη λύρα, ταυτόχρονα έφτιαχνα κι άλλα δύο έγχορδα, την αρχαία κιθάρα και τη φόρμιγγα. Σήμερα, ήδη έχω βάλει μπρος και την ύδραυλι- το πολύπλοκο αρχαίο αρμόνιο. Θα την προσθέσω στη συλλογή μου, που αποτελείται πλέον από διάφορα έγχορδα, κρουστά και πνευστά των αρχαίων χρόνων, ανάμεσά τους και αυλούς και δίαυλους, καλαμένιους ή ξύλινους, φτιαγμένους κι από φτερούγες πουλιών ή πόδια προβάτων, που προμηθεύομαι από τσοπάνηδες», περιγράφει, ενώ σπεύδει να ξεκαθαρίσει. «Δεν τα εμπορεύομαι, γιατί δεν είμαι σε θέση να φτιάχνω περισσότερα, καθώς όλα τους είναι χειροποίητα, άρα χρονοβόραμόνο η περίπλοκη αρχαία κιθάρα, η κίθαρις, χρειάστηκε ένα εξάμηνο. Από την άλλη, δεν μ΄ ενδιαφέρει και να πουλήσω αυτά τα όργανα. Αντιθέτως, σταθερή επιδίωξή μου είναι να αποτελούν εργαλεία, προκειμένου να μαθαίνει ο κόσμος τα βασικά χρήσιμα πράγματα για την αρχαία ελληνική μουσική. Μ΄ άλλα λόγια, σκοπός μου δεν είναι να τα εκθέσω σε μια βιτρίνα, αλλά να παίζουν και σωστά. Αυτή ακριβώς είναι και η γοητεία τους, όταν δηλαδή διαπιστώνεις πως τελικά βγάζουν έναν “ζουμερό”, όχι “εξωγήινο”, ήχο, αν και φτιαγμένα με φθαρτά υλικά της φύσης», υποστηρίζει.

Δημιουργός του Κέντρου Ελληνικής Μουσικής Κληρονομιάς και της Ορχήστρας Αρχαιοελληνικών Μουσικών Οργάνων με την επωνυμία Λύραυλος, που συγκροτούν ο ίδιος, η σύζυγος και τα δυο παιδιά τους- κατά καιρούς και άλλοι μουσικοί- ο κ. Στέφος έχει κάνει, 10 χρόνια τώρα, υπόθεση οικογενειακή και τη διάδοση της αρχαίας μουσικής παράδοσης μέσα από δεκάδες συναυλίες τους σε Ελλάδα κι εξωτερικό, αλλά και επιδείξεις ενώπιον μαθητών. «Δεν παίζουμε απλά μουσική, το θέμα είναι να βιώσει κανείς από κοντά τα συναισθήματα που μεταδίδουμε μ΄ αυτά τα μοναδικά όργανα. Τότε είναι που βλέπουμε τη συγκίνηση και την έκπληξη σε μικρούς και μεγάλους, που εκστασιάζονται, όταν μας βλέπουν για παράδειγμα να βγάζουμε ήχους ακόμα και μέσα από ένα κοχύλι, μια μπουρού! Δεν αναπαριστούμε απλά τα μόλις εξήντα σωζόμενα κομμάτια- αρχαίες παρτιτούρες που έχουν αποκρυπτογραφηθεί, αλλά συνθέτουμε και τη δική μας μουσική γι΄ αυτά τα σπάνια μουσικά όργανα».

[ ΙΝFΟ ]

Λύραυλος- Κέντρο Ελληνικής Μουσικής Κληρονομιάς, http://www.lyravlos.gr