«Με τον Χειμωνά δεν είχαμε καμία αντιπαλότητα και καμία ομοιότητα»

Η Λούλα Αναγνωστάκη γύρισε σπίτι. Το κάταγμα έχει αποκατασταθεί και το μόνο που δείχνει να την ενδιαφέρει είναι η παράσταση «Ο Αμλετ του Γιώργου Χειμωνά» που ανεβαίνει στη γενέθλια πόλη του, την Καβάλα. «Την περιμένω με χαρά» μας είπε, όταν την επισκεφτήκαμε στο νοσοκομείο, λίγα εικοσιτετράωρα πριν πάρει εξιτήριο
Μέχρι να βρει η Ρένη Πιττακή βάζο και νερό, κρατάει στην αγκαλιά της τα λουλούδια και λέει στη Νέβενα, τη βοηθό της, να μην ξεχάσουν φεύγοντας να τα πάρουν στο σπίτι. Αυτόματα ξαλαφρώνω από το αίσθημα του «ληστή με τις γλαδιόλες» που με συνοδεύει σε κάθε συνέντευξη.

Με την άδειά της ακουμπάω την καραμπίνα (ψηφιακό μαγνητοφωνάκι) στο κομοδίνο και προσπαθώ να μαντέψω ποια ήταν η συζήτηση που διέκοψα. Είμαστε μια μέρα μετά την τελευταία παράσταση του Λευτέρη Βογιατζή στο Φεστιβάλ Αθηνών και η Ρένη Πιττακή, η «Ποπλίνα» στον «Τόκο» του Δημήτρη Δημητριάδη, σχολιάζει τις διαμαρτυρίες του κοινού και τα ανάλογα δημοσιεύματα με ένα καθησυχαστικό χαμόγελο. Μόλις που κρατιέμαι να μην πω ότι το βρήκα, επιεικώς, αριστούργημα. Ευτυχώς παρεμβαίνει η Λούλα Αναγνωστάκη. «Το ξέρεις ότι ο Δημητριάδης μού το έχει αφιερώσει αυτό το έργο;». Στο δωμάτιο 111 της νέας πτέρυγας του Ερυθρού Σταυρού υπάρχουν κι άλλες μικρές ανθοδέσμες, οι οποίες σε συνδυασμό με τη μεταξωτή της ρόμπα και το διακριτικό της κραγιόν δίνουν στην Ορθοπεδική Κλινική κάτι από τη φωτεινότητα μαιευτηρίου. Αναφέρομαι στο μαρτύριο της καπνοαπαγόρευσης και συμφωνεί ασυζητητί. «Κάπνιζα πενήντα τσιγάρα την ημέρα και ξαφνικά για ένα διάστημα το σταμάτησα, αλλά τώρα κάνω πάλι τα ίδια…». Το επιβεβαιώνει και ο συγγραφέας Θανάσης Χειμωνάς, ο γιος της, που έχει έρθει εν τω μεταξύ. Τους μιλάω για την Καβάλα, έτσι όπως την έζησα επί ένα συμπυκνωμένο εικοσιτετράωρο, την περασμένη εβδομάδα που ταξίδεψα ώς εκεί για να πάρω μυρωδιά από φεστιβαλικό πυρετό και από τις προετοιμασίες για το μεγάλο γεγονός. Τους περιγράφω τις εγκαταστάσεις, τις πολύχρωμες αφίσες με το πρόσωπό του και από κάτω «Ο Αμλετ της Καβάλας», στην παραλιακή. Επαναλαμβάνει χαμηλόφωνα το όνομα του καβαλιώτικου ροκ συγκροτήματος που άνοιξε τις εκδηλώσεις για τον Χειμωνά. «Ωραίο! “Σκουληκιασμένες πατάτες”! Γιατί όχι;», γελάει. «Ο πατέρας μου», λέει ο Θανάσης Χειμωνάς, «έχει πάρα πολλούς νεαρούς φαν και ανήλικους ακόμα. Οι δικοί μου αναγνώστες, για να σου δώσω να καταλάβεις, είναι μεγαλύτερης ηλικίας».

Μιλάμε για το μαγικό αίθριο του Ιμαρέτ όπου στις 2 Αυγούστου θα παιχτεί με τη μορφή του θεατρικού αναλογίου «Ο Γιώργος ως Αμλετ» με αποσπάσματα από τη συνέντευξη της ίδιας στον Μισέλ Φάις, από την «Μπλε ώρα» του Θανάση Χειμωνά και από το «Μυθιστόρημα» του Γιώργου Χειμωνά. Η ίδια όμως είναι εντελώς συντονισμένη με το άγχος του Θοδωρή Γκόνη που μαζί με τον Γιάννη Λεοντάρη έχει επωμιστεί τη σκηνοθεσία και τη δραματουργική επεξεργασία του «Αμλετ» στην περίφημη μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά. Δείχνει εντελώς σίγουρη γι΄ αυτή την ανάθεση. «Βέβαια, απολύτως. Και είναι εν λευκώ, γιατί ο Γκόνης είναι ένας άνθρωπος με αξία». Επιμένει στο «εν λευκώ» και το

Θεανώ λέγανε τη γιαγιά μου, αλλά ποτέ δεν την είπανε Λούλα. Δεν ξέρω πώς βγήκε αυτό.
Ούτε Αγγελική με φωνάξανε ποτέ, ούτε Θεανούλα. Κι εγώ μεγάλωσα μ΄ αυτό το όνομα

πρόσωπό της φωτίζεται, από αδημονία, υποθέτω. «Ο “Αμλετ” μπορεί να είναι μια καλή παράσταση, μπορεί να είναι κάτι το εξαιρετικό αλλά και κάτι το αβέβαιο. Οπως και να είναι, εγώ τουλάχιστον το περιμένω με χαρά».

Λένε ότι πρέπει να περάσει μια πενταετία για να μπορεί κανείς να μιλήσει γι΄ αυτόν που έχει χάσει.

Και δεκαπέντε και είκοσι χρόνια να περάσουν δεν θα μπορώ να πω ακριβώς τι είναι ο Χειμωνάς. Αυτό που ξέρω είναι ότι ο Χειμωνάς είναι κάτι το εξαιρετικό. Το κάτι άλλο. Δεν πιστεύω ότι μπορώ να πω με δυο λέξεις τι είναι. Εσύ πιστεύεις ότι μπορώ;

Δεν μιλούσατε γι΄ αυτόν όσο ζούσε.

Τι θυμάστε από την εποχή που μετέφραζε τον «Αμλετ»;
Ο Χειμωνάς δεν μπαίνει σε καμία κατηγορία. Χρησιμοποίησε το θέατρο εκείνη την εποχή. Θα μπορούσε να γράψει και οτιδήποτε άλλο εκτός από θέατρο.

Τον βλέπαμε να παρακολουθεί παραστάσειςσυχνά.

Αναγκαστικά «έμπαινε» στο θέατρο, αλλά στο βάθος πήγαινε πολύ πιο πέρα από αυτό. Και νομίζω ότι αυτό πρέπει να το γράψεις. Ο Χειμωνάς είναι πέρα από το θέατρο, πέρα από οποιαδήποτε τέχνη. Διαλέγει μια τέχνη και γράφει αυτό που θέλει. Εγραφε στο σπίτι;
Οχι, ποτέ. Εγραφε στο γραφείο γιατί ήθελε να είναι μόνος. Δεν ήθελε να ενοχλείται. Κλείδωνε τις πόρτες κι έγραφε.

Ανά πάσα στιγμή;
Ναι, ανά πάσα στιγμή. Μπορεί να έμενε μέρες ολόκληρες, μήνες ολόκληρους χωρίς να γράψει και ξαφνικά να του ΄ρθει να γράψει και να κλειδώνεται. Λένε αυτοί που τον γνώρισαν ότι ήταν πολύ χαριτωμένος, με χιούμορ και ότι τραγουδούσε.

Φάλτσα! Ακουγε πολύ ραδιόφωνο.
Αααα, μουσική άκουγε, τρομερά. Τα πάντα. Μπορούσε ν΄ ακούει πρωί πρωί Μπετόβεν και μετά να βάλει ξένα ποπ και ελληνικά.

Επαφή με τα δικά σας έργα είχε την ώρα που γράφατε;

Δεν νομίζω. Ισως είχε μια επαφή μετά.

Για τις παραστάσεις έλεγε πάντα ότι ήταν καταπληκτικές αλλά αυτό δεν σημαίνει τίποτα. Μ΄ άφηνε να το εννοήσω μετά από καιρό.

Το έδινε και το ξανάπαιρνε;
Ναι, βέβαια. Στην πρεμιέρα μού έλεγε ότι ήταν αριστούργημα κι έπειτα από λίγο το ξεχνούσε αυτό που έλεγε.

Το ξεχνούσε;
Οχι, το άφηνε. Υπήρχε μεταξύ σας η θρυλούμενη αντιπαλότητα των Δημιουργικών Ζευγαριών;

Δεν νομίζω ότι υπήρχε καμία αντιπαλότητα, αλλά και καμία ομοιότητα.

Κυρία Αναγνωστάκη, υπάρχει αυτό που λέμε «ζευγάρι» ή πρόκειται για κατασκευή του πολιτισμού;

Υπάρχει, ναι. Υπάρχει, υπάρχει. Μιλάμε για τη «Στρέλλα» και τον «Κυνόδοντα», για τη σελίδα με το όνομά της που έχουν φτιάξει πιτσιρικάδες στο Facebook, για τα περίπου χίλια «χτυπήματα» στο Υoutube στα βιντεάκια από το έργο της «Ο ουρανός κατακόκκινος» με τη Βέρα Ζαβιτσιάνου σε σκηνοθεσία Βίκτωρα Αρδίτη και λίγο πριν χαιρετήσω επιτρέπω στον δημοσιογραφικό εαυτό μου μια μικρή ή μεγάλη αναίδεια.

Κυρία Αναγνωστάκη, από πού βγαίνει το Λούλα;

Από πουθενά.

Θανάσης Χειμωνάς: Να πω;

Λούλα Αναγνωστάκη: Πες.

Θ. Χειμωνάς: Από το ΑγγελικήΘεανώ. Τα Θεοφάνια γιορτάζεις. Κάποτε δεν μου δίνανε ένα δέμα στο ταχυδρομείο γιατί έγραφε πάνω Αγγελική- Θεανώ.

Λούλα Αναγνωστάκη: Θεανώ λέγανε τη γιαγιά μου, αλλά ποτέ δεν την είπανε Λούλα. Δεν ξέρω πώς βγήκε αυτό. Ούτε Αγγελική με φωνάξανε ποτέ, ούτε Θεανούλα. Κι εγώ μεγάλωσα μ΄ αυτό το όνομα.

info

Ο Αμλετ του Γιώργου Χειμωνά «Τίποτα από μένα δεν φαίνεται» 26, 27, 28, 29 και 30 Ιουλίου Θέατρο Κάστρου, Καβάλα

«Ο Γιώργος ως Αμλετ» Θεατρικό αναλόγιο- Λούλα Αναγνωστάκη ερμηνεύει η Ρένη Πιττακή 2 Αυγούστου, Ιμαρέτ, Καβάλα