Οι καλοί μύες ανεβάζουν ταχύτητα

Πόσο γρήγορα μπορεί να τρέξει ένας άνθρωπος;
Δεν αναρωτιούνται μόνον οι άνθρωποι του στίβου αλλά και οι επιστήμονες, που έχουν υπολογίσει ότι με τις κατάλληλες συνθήκες το παγκόσμιο ρεκόρ του Γιουσέιν Μπολτ στα 100 μέτρα μπορεί να μειωθεί σε επίπεδα που- όχι και τόσο παλιά- θα θεωρούσαμε εξωπραγματικά.

Αναπόφευκτα, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον τζαμαϊκανό σπρίντερ ως σημείο αναφοράς. «Ο μέσος όρος της ταχύτητας που έφτασε ο Γιουσέιν Μπολτ όταν έτρεξε τα 100 μέτρα σε 9,58 δευτερόλεπτα ήταν 37 χιλιόμετρα», λέει ο Κρεγκ Γουίλιαμς από τη Σχολή Αθλητικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Εξετερ. «Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι από τα 60 μέτρα έως τα 80 μέτρα ο μέσος όρος του ήταν 44 χιλιόμετρα».

Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το ανθρώπινο σώμα είναι κατασκευασμένο να φθάσει τα 55-65 χιλιόμετρα. Αυτό που σταματά τον Μπολτ από το απόλυτο ρεκόρ- σύμφωνα με τους ειδικούς- δεν είναι η ισχύς που απαιτείται για να σηκώσει το πόδι από το έδαφος, αλλά το πόσο γρήγορα συστέλλονται οι μυϊκές ίνες ώστε να παράγουν την απαιτούμενη ισχύ.

Πάντως, η πρόβλεψη της ανώτατης ταχύτητας που μπορεί να πετύχει ένας άνθρωπος είναι πολύ δύσκολη, σύμφωνα με τον φυσικό Νιλς Μπορ. «Παλιά λέγαμε ότι είναι αδύνατον να τρέξει κάποιος κάτω από τα 10 δευτερόλεπτα. Σήμερα, ο Μπολτ στοχεύει τα 9,40. Το σημερινό ρεκόρ των γυναικών στα 100 μέτρα ξεπερνά το αντίστοιχο των ανδρών της δεκαετίας του ΄50».

Ενα από τα σημαντικότερα στοιχεία που επηρεάζουν την ταχύτητα είναι η χρήση της χημικής ουσίας τριφωσφορική αδενοσίνη στους μυς. Είναι το καύσιμο που τους κάνει να συστέλλονται, να κινούν τις αρθρώσεις στα πόδια, να χτυπούν με δύναμη το έδαφος και να να μετατρέπουν την ενέργεια σε ταχύτητα. Στο σπριντ, οι γρήγορες μυϊκές ίνες είναι αυτές που μετρούν γιατί παράγουν ισχύ από την ενέργεια.

Σύμφωνα με έρευνες, αυτό που κάνει τους σπρίντερ να τρέχουν πολύ πιο γρήγορα από τον μέσο άνθρωπο έχει να κάνει κυρίως με το πάτημά τους στο έδαφος. Παίζει ρόλο, δηλαδή, η ικανότητά τους να εφαρμόσουν μεγαλύτερη ώθηση σε κάθε πάτημα σε σχέση με το σωματικό βάρος τους και μάλιστα σε λιγότερο χρόνο. Για παράδειγμα, ο Μπολτ παράγει ισχύ ίση με έναν τόνο στο πόδι του. Κι αυτό το καταφέρνει σε λιγότερο από ένα δέκατο του δευτερολέπτου, χρόνος κατά τον οποίο ακουμπά το πόδι του στο έδαφος.


Παράγει ισχύ ενός τόνου με το πόδι του

Οι ειδικοί αναρωτήθηκαν αν αυτό που τον σταματά από το να τρέξει γρηγορότερα είναι ο χρόνος που το πόδι του βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος ή η μέγιστη δύναμη που μπορεί να παράγει. Για να δώσουν απάντηση μελέτησαν επτά κορυφαίους αθλητές από διάφορα σπορ την ώρα που σπριντάρουν, που χοροπηδούν στο ένα πόδι ή που τρέχουν προς τα πίσω πάνω σε έναν διάδρομο εξοπλισμένο με αισθητήρες.

Διαπίστωσαν λοιπόν ότι ο μόνος τρόπος να αυξήσουν την ταχύτητα είναι να παράγουν δύναμη πιο γρήγορα τη στιγμή που το πόδι ακουμπά στο έδαφος. Για να γίνει αυτό, πρέπει να αυξηθεί η ταχύτητα της συστολής των μυϊκών ινών ώστε να παράγουν περισσότερη ισχύ. Αν τα καταφέρουν, θα αναπτύσσουν ταχύτητες 55-65 χλμ. την ώρα.

Φυσικά, ρόλο παίζει και ο κορμός. Πρέπει το σώμα να είναι σε ορθή θέση όσο τρέχει ο άνθρωπος, ενώ μεγάλη σημασία έχει και η κίνηση των χεριών. Επίσης, ο σπρίντερ πρέπει να κρατά σταθερό το κεφάλι. Αλλο ένα σημαντικό στοιχείο είναι το σχήμα του σώματος. Ο Μπολτ, με ύψος 1,98 μέτρα, είναι ασυνήθιστα ψηλός για σπρίντερ. Είναι χαρακτηριστικό όμως ότι όσο περνούν τα χρόνια οι δρομείς μικρών αποστάσεων γίνονται πιο μεγαλόσωμοι και ψηλότεροι. Τα τελευταία 100 χρόνια οι κορυφαίοι σπρίντερ ψήλωσαν κατά 16 εκατοστά, ενώ ο γενικός πληθυσμός μόλις 5 εκατοστά.

Για όλα αυτά τα σημεία, οι επιστήμονες και οι προπονητές αναζητούν τις καλύτερες δυνατές προπονητικές μεθόδους και τη σωστή διατροφή.

Τέλος, εκτός από τα χαρακτηριστικά του οργανισμού, ρόλο στην ταχύτητα του ανθρώπου παίζουν και εξωτερικοί παράγοντες, όπως ο στίβος και οι στολές των αθλητών, που αποτελούνται από εξελιγμένα υλικά. Ακόμα και το 1% βελτίωσης των επιδόσεων μπορεί να κάνει τη διαφορά στο νήμα.