Οι άλλοι πρωταγωνιστές Ελεύθεροι πολιορκημένοι έφηβοι

Αυτή την ώρα τα παιδιά θα είναι στο αεροπλάνο. Αθήνα- Λάρνακα, μετά Λευκωσία, πέρασμα στα Κατεχόμενα από την πράσινη γραμμή και οδικώς σε δύο ώρες θα έχουν φτάσει στη χερσόνησο. Το βράδυ θα κοιμηθούν στα σπίτια τους. Πέτρινα σπίτια. Ο μισός δρόμος ελληνικός, ο άλλος τούρκικος.

Στην μέση η εκκλησία, στην πίσω μεριά ο μιναρές. Ο χότζας βγαίνει κάθε μέρα. Η καμπάνα χτυπάει κάθε Κυριακή. Δεν έχω πάει, μου τα περιέγραψαν. Η Καρπασία, η άκρη της κατεχόμενης Κύπρου, λένε είναι παράδεισος. Θάλασσα αριστερά και δεξιά, περβόλια, δάση και όλες οι ομορφιές που έκαναν την Κύπρο νησί της Αφροδίτης. Σε μερικά χρόνια, λένε, αυτή η απάτητη από τουρίστες χερσόνησος θα είναι ένα κοσμοπολίτικο θέρετρο. Μαρίνα, καζίνο, 16 ξενοδοχεία! Αυτό είναι το σχέδιο της τουρκοκυπριακής διοίκησης. Ηδη οι μπουλντόζες ανοίγουν δρόμους. Ο στενός χωματόδρομος που διασχίζει τη χερσόνησο και καταλήγει στο μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα θα γίνει λεωφόρος. Τα παιδιά που έχω απέναντί μου δεν ξέρουν να μου πουν αν αυτό είναι καλό ή κακό. Θα ήθελαν, βέβαια, να έχουν και αυτά μια καφετέρια να πάνε με τους φίλους τους και να μην κλείνονται στο σπίτι μόλις νυχτώσει, αλλά παραπάνω δεν ξέρουν.

Σήμερα στα χωριά τους υπάρχουν μόνο καφενεία για τους γέρους.

Ξεχωριστά για Ελληνες και Τούρκους.

Και στις θάλασσες- οι καλύτερες της Κύπρου, υπερηφανεύονται- δεν υπάρχει τίποτα πέρα από άμμο και βράχια. Στο Ριζοκάρπασο και στα γύρω χωριά, μου λένε τα παιδιά, δεν υπάρχει πλέον φόβος. Οι Τούρκοι έποικοι ύστερα από 35 χρόνια στο νησί έχουν πάψει να κοιτάζουν εχθρικά τους Ελληνες. Και οι δικοί μας έχουν μαλακώσει. Κουράστηκαν να ακούνε τους πολιτικούς «μας» να τους μιλάνε για λύση. Ερχονται από τις ελεύθερες περιοχές, βγάζουν δεκάρικους, φωτογραφίζονται, μπαίνουν στις λιμουζίνες, γκαζώνουν και εξαφανίζονται. Οι 560 «εγκλωβισμένοι» της Καρπασίας μένουν εδώ. Τα παιδιά τους όμως- τα παιδιά που έχω απέναντί μου, τέσσερα κορίτσια και έξι αγόρια- όλο και περισσότερο λοξοκοιτάζουν προς τις ελεύθερες περιοχές.

Αλλωστε «ξέρουσιν πιον»

Τα Ελληνόπουλα από την κατεχόμενη Καρπασία μιλάνε για τη ζωή τους με τους τούρκους εποίκους αλλά και για τα όνειρά τους

«Μόνο θάλασσα και βόλτα»

Τι ομάδα είσαι; – ΑΠΟΕΛ Κύπρου Πώς σου φάνηκε η Αθήνα; – Είναι υπέροχη. Μόνο αυτό έχω να πω. Ποια άλλα μέρη έχεις επισκεφθεί; Εχουμε πάει Αγγλία, Γαλλία, Πάρο. Ο μπαμπάς και η μαμά τι δουλειά κάνουν; – Δεν δουλεύουν. Ο μπαμπάς μου ήταν κουρέας αλλά σταμάτησε. Η μαμά νοικοκυρά.

Πόσα αδέρφια έχεις; – Εχω 5 αδέρφια. Τα 4 στο δημοτικό και η αδελφή μου στο γυμνάσιο.

Τι θα κάνεις;Θα μείνεις εκεί; – Μέχρι να τελειώσω το λύκειο. Μετά, με τη βοήθεια του Θεού, θα πάω στο πανεπιστήμιο στη Λευκωσία.

Εκτός από μαθήματα τι άλλο κάνεις; – Μου αρέσει πολύ η θάλασσα και οι βόλτες. Στο χωριό δεν έχει κάτι άλλο να κάνεις. Κυρίως παίζω με τους φίλους μου, με τους Τούρκους όχι και τόσο. Δεν έχουμε και πολύ στενές σχέσεις. Επειδή από μικρός δεν είχα στη γειτονιά μου Τουρκάκια, δεν είμαι συνδεδεμένος μαζί τους.


«Βαφτίσια γίνονται, όχι γάμοι»

Σκεφτική σε βλέπω… – Ναι τα ΄χω λίγο μπερδεμένα. Εχεις έρθει ξανά στην Αθήνα; – Μία ημέρα μόνο. Είχαμε έρθει με το σχολείο στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Ποιες είναι οι παρέες σου; – Τα κορίτσια από το σχολείο, κυρίως. Οι γονείς μου όμως έχουν φίλους Τούρκους, ξέρουμε και τη γλώσσα τους, αλλά εγώ δεν θέλω να κάνω παρέα με Τουρκάλες.

Οι γονείς σου τι δουλειά κάνουν; – Ο μπαμπάς είναι βοσκός και η μαμά νοικοκυρά. Πολλά αδέρφια; – Ολα τα αδέρφια είμαστε 7. Στην εκκλησία πας; – Κάθε Κυριακή. Εχουμε πολλές εκκλησίες στο Ριζοκάρπασο, αλλά τρεις λειτουργούν. Αρχικά δεν μας άφηναν να χτυπάμε την καμπάνα. Ζήτησαν όμως οι χωριανοί να χτυπάει έστω τις Κυριακές. Τελικά συμφώνησαν και έτσι τις Κυριακές έχουμε και καμπάνα.

Γάμοι γίνονται; – Οχι. Γίνονται βαφτίσια καμιά φορά. Το Σάββατο μάλιστα βαφτίζει μια κοπέλα.

Εσύ θα παντρευτείς εκεί ή θα φύγεις; – Δεν ξέρω. Εχω πολλά χρόνια ακόμα μπροστά μου.
«Οι Τούρκοι έχουν ηρεμήσει»

Ποιο είναι το όνειρό σου; – Να δω τον μπαμπά μου ελεύθερο ώστε να εκπληρώσει το τάμα που έκανε: να πάμε στο μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα με τα πόδια. Και, φυσικά, να τελειώσω τις σπουδές μου και να μπορέσω να βοηθήσω τους φτωχούς…

Ολα τα έχεις σκεφθεί. Οι γονείς σου με τι ασχολούνται;

– Η μαμά μου είναι νοικοκυρά και ο μπαμπάς μου με το ψάρεμα και τη γεωργία.

Εσύ τι σκέφτεσαι να κάνεις; – Μόλις τελειώσω, να φύγω για να σπουδάσω. Αλλά το Ριζοκάρπασο θα το επισκέπτομαι συχνά.

Τι σπουδές; – Σκέφτομαι να τελειώσω δασκάλα και μετά ηθοποιός.

Τουρκικά ξέρεις; – Καθόλου. Και πώς συνεννοείσαι; – Δεν βγαίνω και πολύ έξω από το σπίτι. Και οι κοπέλες, οι Τουρκάλες, δεν κυκλοφορούν και αυτές πολύ. Φορούν μαντίλες.

Μπορείς να μου περιγράψεις πώς είναι η μέρα σου; – Σπίτι, τηλεόραση- αν και δεν έχουμε πάντα καλό σήμα- Ιντερνετ, κρεβάτι. Πριν δεν ήταν και τόσο καλά. Τώρα όμως είναι καλύτερα. Δηλαδή, με τους Τούρκους είναι καλύτερα. Εχουν ηρεμήσει λίγο.

Εκκλησία; – Εγώ εκκλησία θέλω να πηγαίνω στις ελεύθερες περιοχές. Στα Κατεχόμενα δεν θέλω να κυκλοφορώ πολύ.


«Θέλω να γίνω αστυνομικός»

Διστακτική σε βλέπω. Πρώτη φορά είσαι στην Ελλάδα;

– Οχι, έχω έρθει δύο φορές. Και Σερβία έχω πάει, και Αμερική, και Γαλλία.

Οι γονείς σου με τι ασχολούνται; – Ο μπαμπάς μου οδηγός λεωφορείου.

Παίρνει τους μαθητές από σχολείο και τους πηγαίνει στο σπίτι. Η μαμά μου νοικοκυρά.

Εσένα ποιο είναι το όνειρό σου; – Θέλω να γίνω γυμνάστρια ή αστυνομικός. Πού; Στο Ριζοκάρπασο; – Οχι, θα φύγω όταν τελειώσω το σχολείο. Θα πάω για σπουδές στη Λευκωσία.


«Οι φίλοι μου οι Τούρκοι»

Εσύ από ό,τι έμαθα μένεις μακριά από το Ριζοκάρπασο.

– Ναι, 20 λεπτά. Στην Αγία Τριάδα. Πόσοι είσαστε εκεί; – Περίπου 80 Ελληνες, κυρίως γέροι, και 200 έποικοι. Είναι περισσότεροι από εμάς.

Πώς περνάς τις μέρες σου; – Ασχολούμαι με το ποδόσφαιρο. Εχω φίλους Τούρκους, περνάμε ωραία. Οι περισσότεροι Ελληνες όταν με βλέπουν μαζί τους με κοιτάζουν παράξενα. Και οι Τούρκοι κοιτάζουν παράξενα τους δικούς τους.

Οι παλιοί Ελληνες και οι παλιοί Τούρκοι δεν σας θέλουν μαζί;

– Οι περισσότεροι. Οταν όμως μιλήσεις σε κάποιον Τούρκο, περνάς ωραία μαζί του και σ΄ αρέσει η φίλια του, τότε γιατί να τον ξεχωρίσεις;

Ελα ντε! Αρα, τουρκικά ξέρεις καλά. – Ναι, έμαθα από μικρός αναγκαστικά, γιατί στην Αγία Τριάδα δεν είχε άλλα παιδιά Ελληνοκύπριους. Οι περισσότεροι είναι έποικοι από την Τραπεζούντα. Ηξεραν δηλαδή λίγα ελληνικά και συνδυαστήκαμε. Ημασταν γείτονες, πήγαινα σπίτι τους, με είχαν σαν δικό τους παιδί. Καθόμουν μαζί τους, έτρωγα, διασκέδαζα, παίζαμε.

Τι θες να γίνεις; – Μεταφραστής και ποδοσφαιριστής. Είχα ευκαιρία να μπω σε μια ομάδα στη Λευκωσία, αλλά το πήγαινε-έλα στις προπονήσεις θα ήταν κουραστικό.

Μεταφραστής τουρκικών; – Ναι, επειδή και γράφω και διαβάζω τουρκικά.
«Παίζω σε τουρκική ομάδα»

Μουντιάλ έβλεπες αυτές τις μέρες; – Τα παιχνίδια της Ελλάδας τα είδα όλα εκτός από αυτό με την Κορέα. Είδα μόνο τα γκολ.

Τι ομάδα είσαι; – Στην Ελλάδα μου αρέσει ο Παναθηναϊκός. Στην Κύπρο Ανόρθωση.

Εσύ παίζεις ποδόσφαιρο; – Τα τελευταία δύο χρόνια παίζω ποδόσφαιρο σε μια τουρκική ομάδα.

Τι θέση παίζεις; – Χαφ και επίθεση. Βάζεις κάνα γκολ; – 4 γκολ και 19 ασίστ στο πρωτάθλημα. Καλά είναι… Αρα θα σε έχουν στα όπα όπα… – Στις αρχές που πήγα εκεί είχα κάποιες επιφυλάξεις. Αλλά τελικά με προσέχουν πάρα πολύ ακριβώς επειδή είμαι Ελληνας. Οταν π.χ. κάποιος οπαδός άλλης ομάδας καταλάβει ότι είμαι Ελληνας, πει κάτι και γίνει καβγάς, εμένα με στέλνουν πίσω. Με προσέχει η ομάδα μου.

Είσαι Ελληνας ή Κύπριος; – Οταν είμαι μεταξύ Τούρκων λέω “είμαι Ελληνας”. Οταν είμαι μεταξύ ενός Ελλαδίτη και ενός Κυπρίου λέω “είμαι Ελληνοκύπριος”.

Και ποια είναι τα σχέδιά σου.Να σουτάρεις στην Ελλάδα;

– Ναι, ελπίζω να το πετύχω. Χθες μάλιστα που έβλεπα το Ολυμπιακό Στάδιο, σκεφτόμουν ότι εδώ θα ήθελα να παίξω. Ασχολούμαι όμως και με το θέατρο. Το όνειρό μου είναι να κάνω κάτι αξιοπρεπές και στους δύο αυτούς τομείς.


«Κύριε Πρόεδρε, να βρεθεί μια λύση σύντομα»

Το Γυμνάσιο Ριζοκαρπάσου ιδρύθηκε το 1917. Ηταν το πρώτο γυμνάσιο στην ύπαιθρο της Κύπρου. Τον Οκτώβριο του 1974, μετά την εισβολή, οι τουρκοκυπριακές αρχές επέτρεψαν στην ελληνοκυπριακή κοινότητα να λειτουργήσει το σχολείο και η χρονιά άρχισε με 213 μαθητές.

Την επόμενη χρονιά όμως το σχολείο έκλεισε παρά τις υποσχέσεις του Ντεκτάς στην Βιέννη ότι «οι Ελληνοκύπριοι εις το βόρειο τμήμα της νήσου θα διάγουν μίαν ομαλή ζωή, περιλαμβανομένων διευκολύνσεων εις τον εκπαιδευτικόν τομέα».

Επειτα από πολλούς αγώνες και πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το σχολείο επαναλειτούργησε το 2004.

Σήμερα οι μαθητές στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο Ριζοκαρπάσου είναι 48. Εντεκα από τους μαθητές του Γυμνασίου ταξίδεψαν τη Δευτέρα στην Ελλάδα με πρωτοβουλία της Οlympic Αir και της Μarfin Ρopular Βank. Κρουαζιέρα στις Κυκλάδες, ταξίδι στο Γαλαξίδι, ξενάγηση στα μουσεία, ενώ την Πέμπτη τα παιδιά είδαν τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ο κ. Κάρολος Παπούλιας καλωσορίζοντας τους μαθητές τούς είπε:

« Είστε μια μεγάλη ελπίδα.

Και θα έρθει η μεγάλη ημέρα που την περιμένουμε όλοι, που αγωνιζόμαστε όλοι. Οτι η Κύπρος θα είναι ενωμένη.

Και ότι και οι δύο Κοινότητες θα ζουν ειρηνικά και δημιουργικά». Ενας μαθητής τον παρακάλεσε:

«Κύριε Πρόεδρε, θα θέλαμε να σας παρακαλέσουμε αυτός ο χρόνος να μην πάει πιο μακριά. Να βρεθεί μια λύση πιο σύντομα στο Κυπριακό πρόβλημα».

Και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απάντησε: «Θα ΄ρθει η μέρα. Το λέγω εγώ που πέρασα κατοχές, πολέμησα τότε τους Γερμανούς, τους Ιταλούς, πολέμησα τη χούντα. Είμαι αισιόδοξος».