Ημερολόγιο συνόρων Ο τραγικός ήλιος της Αφρικής

Από το Κέιπ Τάουν θυμάμαι καλά μια μισοτελειωμένη ανηφόρα που διακόπτεται ξαφνικά. Αν ρωτήσεις θα σου πουν ότι τα χρήματα τελείωσαν και τον δρόμο τον άφησαν έτσι, στη μέση του πουθενά. Δεν έρχομαι από τη Δανία. Γνωρίζω από μισοτελειωμένους δρόμους. Αλλά εκείνη η ανηφόρα μού είχε φανεί σαν σύμβολο, σαν υπόσχεση που δεν είχε ολοκληρωθεί. Θυμάμαι, επίσης, το Μaitland. Το μεγαλύτερο νεκροταφείο της πόλης. Οι νεκροί εδώ σου «αφηγούνται» την ιστορία της Νότιας Αφρικής.

ΝΕΚΡΟΙ από την επιδημία της ισπανικής γρίπης το 1918, μαύροι και λευκοί. Σκοτωμένοι λευκοί στους πολέμους της Νότιας Αφρικής (1899-1902) που αλλιώς τον λένε και Μποερικό πόλεμο και Μποερο-αγγλικό πόλεμο. Οι πόλεμοι σε αυτή τη γη είναι πολλοί και φέρουν πάντα πολλά ονόματα. Προ παντός, όμως, στο Μaitland βλέπεις μια ατέλειωτη ουρά ζωντανών ανθρώπων που περιμένουν υπομονετικά τα λεωφορεία. Ολοι μαύροι, ούτε ένα λευκό πρόσωπο τριγύρω, εκτός από αυτά που βλέπεις σε διαφημιστικές αφίσες. Βλέπεις και έναν δρόμο που περνά ανάμεσα σε ταφόπλακες, θυμίζοντας πόσο εύθραυστο είναι το σύνορο ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. Εδώ και παντού.

●●●
ΑΠΟ ΕΚΕΙΝΗ την πλευρά του νεκροταφείου βρίσκονται οι γειτονιές των μαύρων και των εγχρώμων. Εδώ καταλαβαίνεις πως μαύρος και έγχρωμος δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η κυρία Ρουθ, με τα μακριά δάκτυλα μπλεγμένα μπροστά στο στήθος της, θα σου εξηγήσει τη διαφορά. Θα σου πει ότι οι έγχρωμοι είναι όσοι έχουν λίγο πιο ανοιχτό χρώμα επιδερμίδας. Οι τυχεροί την εποχή του απαρτχάιντ. Εκείνοι που δεν ήταν αναγκασμένοι να κυκλοφορούν με ένα ειδικό διαβατήριο, όπως οι μαύροι, ώστε να μετακινούνται σε διάφορα σημεία της πόλης. «Το αίμα στις φλέβες όλων των ανθρώπων δεν έχει το ίδιο χρώμα; Και όμως όλα ήταν μόνο για τους λευκούς: δρόμοι, πάγκοι, ασθενοφόρα, νοσοκομεία, ακόμα και οι τουαλέτες. Με πιστεύεις;» θα σε ρωτήσει, κοιτάζοντάς σε στα μάτια. Το βλέμμα της, το βλέμμα των ανθρώπων που έχουν ζήσει την ταπείνωση, σε κάνει και ανατριχιάζεις. Εάν φυσικά στην Αφρική έχεις πάει για να γνωρίσεις την ιστορία των ανθρώπων και όχι των εξωτικών ζώων. Επειτα από τη σιωπή ρωτάς: «Και τώρα τι γίνεται;». Τώρα, θα σου πει η κυρία Ρουθ, χαμηλώνοντας τα μάτια, υπάρχει ελευθερία αλλά το σύνορο παραμένει. Είναι αόρατο αλλά είναι εκεί: από εδώ οι φτωχοί, από εκεί οι πλούσιοι. Είναι αμήχανη. Πρέπει να πει αλήθειες που εδώ δεν λέγονται.

●●●
ΟΣΟΙ ΕΧΟΥΝ στοιχειώδη ανθρώπινα αισθήματα δεν μπορεί να λυπούνται για το τέλος του απαρτχάιντ. Αλλά αρκεί να έχεις ανοιχτά τα μάτια για να καταλάβεις ότι τότε, σε πολλούς κρίσιμους τομείς, τα πράγματα πήγαιναν καλύτερα. Στην εκπαίδευση, την οδική ασφάλεια, την αγροτική παραγωγή, την ασφάλεια. Η ελευθερία, από μόνη της, δεν φθάνει για να φέρει την ευημερία. Δεν φθάνει για να φέρει την ισότητα. Απαιτεί σκληρή δουλειά και γενιές ολόκληρες. Και υπεύθυνους πολιτικούς. Οχι σαν τον Τάμπο Μπέκι, πρόεδρο της Νότιας Αφρικής μέχρι το 2008. Ο Μαντέλα ήταν γενναιόδωρος με τους πρώην καταπιεστές του, τους λευκούς. Ο Τάμπο Μπέκι ήταν μνησίκακος και λαοπλάνος. Αντί να καταπολεμήσει το ΑΙDS, καλλιεργούσε στους μαύρους το μίσος για τους λευκούς, αντικαθιστώντας τον ρατσισμό των λευκών με εκείνο των μαύρων. «Είχαμε μια ψευδαίσθηση» λέει η Ρουθ «ότι από την Κόλαση θα περνούσαμε στον Παράδεισο. Με τα χρόνια καταλάβαμε ότι Παράδεισος δεν υπάρχει. Τώρα περνάμε από την κάθαρση. Για να γίνουμε μια ομαλή χώρα». Κάνει μια παύση και δείχνει στον ορίζοντα με το δάχτυλο: «Do you see there? Τhe Lion΄s Ηead…». Εκεί πίσω, το λυκόφως και ο τραγικός ήλιος της Αφρικής.

LΙΝΚ:

http://gazikapllani.blogspot.com