[Διαστάσεις ] Πατήρ πάντων το ποδόσφαιρο

Οι πόλεµοι που συνδέονται µε το ποδόσφαιρο είναι φυσικά σπάνιοι. Η ιδέα όµως ότι οι διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις αποτελούν ευκαιρία για τη συναδέλφωση των λαών αποτελεί µεγάλο µύθο.

Η περίφηµη φράση «το ποδόσφαιρο είναι πόλεµος» αποδίδεται στον Ρίνους Μίχελς. Ο επονοµαζόµενος και «Στρατηγός», ήταν ο προπονητής της Εθνικής Ολλανδίας που δεν µπόρεσε να την οδηγήσει σε νίκη επί της Γερµανίας στο Παγκόσµιο Κύπελλο του 1974. Οταν οι Ολλανδοί πήραν την εκδίκησή τους το 1988 κι έγιναν πρωταθλητές Ευρώπης, στους δρόµους της Ολλανδίας χόρευαν περισσότεροι άνθρωποι από την ηµέρα που τελείωσε ο πραγµατικός πόλεµος τον Μάιο του 1945.

Οι αγώνες ποδοσφαίρου δίνουν τη δυνατότητα να αισθανθεί κανείς την εµπειρία µιας πολεµικής αναµέτρησης χωρίς να διατρέχει µεγαλύτερο κίνδυνο από µερικά κατάγµατα και αιµατώµατα, γράφει ο Ιαν Μπουρούµα στη «Φιγκαρό». Με το τένις δεν συµβαίνει το ίδιο, σε εθνική τουλάχιστον κλίµακα. Ούτε µε το µποξ, µε εξαίρεση τον αγώνα όπου ο Τζο Λιούις νίκησε το 1938 το «εικόνισµα» του ναζιστικού καθεστώτος, τον Μαξ Σµέλινγκ.

Ο Αρθουρ Κέσλερ είχε δίκιο όταν έλεγε ότι ο εθνικισµός του ποδοσφαίρου είναι διαφορετικός από τον άλλο εθνικισµό. Οταν έχεις παραδοσιακούς εχθρούς, παλιά τραύµατα, και θέλεις να πάρεις την εκδίκησή σου από εξευτελισµούς που έχεις υποστεί, το ποδόσφαιρο αποτελεί την ιδανική λύση. Με την έννοια αυτή, είναι δύσκολο να αισθανθούν οι Αµερικανοί τη χαρά που ένιωσαν οι Ολλανδοί όταν νίκησαν τους Γερµανούς το 1988 ή οι Νοτιοκορεάτες όταν νίκησαν την Ιαπωνία.

Πριν από τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο, οι ποδοσφαιρικές οµάδες είχαν συχνά µια εθνική ή θρησκευτική διάσταση: η Τότεναµ του Λονδίνου ήταν «εβραϊκή», ενώ η Αρσεναλ ήταν «ιρλανδική». Ακόµη και σήµερα, ο Αγιαξ χαρακτηρίζεται µερικές φορές από τους αντιπάλους του «εβραϊκή οµάδα». Τα κοινά φυλετικά ή θρησκευτικά γνωρίσµατα δεν είναι βέβαια απαραίτητα. Η Εθνική Γαλλίας που κέρδισε το Παγκόσµιο Κύπελλο το 1998 αποτελούνταν από παίκτες αφρικανικής και αραβικής καταγωγής που ήταν υπερήφανοι για τις ρίζες τους. Οι περισσότερες σηµερινές ποδοσφαιρικές οµάδες θυµίζουν διαφήµιση της Μπένετον, µε τους παίκτες και τους προπονητές τους να προέρχονται από τις τέσσερις γωνιές του κόσµου. Σε ορισµένες χώρες, το ποδόσφαιρο είναι το µόνο που ενώνει κοινότητες εντελώς διαφορετικές κατά τα άλλα, όπως οι σιίτες και οι σουνίτες στο Ιράκ.

Ολοι οι αγώνες δεν σηµαδεύονται βέβαια από βία και ανταγωνισµούς. Το φετινό Μουντιάλ µπορεί κάλλιστα να αποτελέσει µια γιορτή αδελφοσύνης. Το γεγονός ότι ένα άθληµα µπορεί να απελευθερώνει πρωτόγονες αντιδράσεις δεν είναι λόγος για να το καταδικάζουµε. Ακόµη κι αν ορισµένοι αγώνες οδήγησαν σε βιαιότητες, ακόµη και σε πολέµους, έδωσαν ταυτόχρονα τη δυνατότητα να εκτονωθούν αισθήµατα που είναι εγγενή στην ανθρώπινη φύση.