Αυτόν τον… Βενιζέλο ποιος θα τον πάρει;

«Το νούμερο 959. Τιμή εκκίνησης 25 ευρώ». Βράδυ Παρασκευής.
Στο ισόγειο της Ενωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου στην οδό Ακαδημίας δημοπρατούνται 1.000 παλαιά ιστορικά βιβλία, χειρόγραφα, χαρακτικά, λαογραφικά βιβλία και παλαιότυπα.

Ηδημοπρασία διοργανώνεται από γνωστό παλαιοβιβλιοπωλείο που έχει την έδρα του στο κέντρο της Αθήνας. Η γυναικεία φωνή στο μικρόφωνο αναγγέλλει αργά και καθαρά τα αντικείμενα στους 35 παρόντες «παίκτες»- συλλέκτες παλαιών βιβλίων, ηλικίας 39 ετών και άνω. «Βλέπω 25… 30… 35; 35 ευρώ ο κύριος! Ενα, δύο, τρία. 35 ευρώ», συνεχίζει.

Στον τοίχο πίσω της παρουσιάζονται διαφάνειες με τα εξώφυλλα των βιβλίων σε μεγέθυνση, μαζί με τον αριθμό τους στον κατάλογο της δημοπρασίας.

Οι «παίκτες», εφοδιασμένοι με λευκά ταμπελάκια που αναγράφουν τον αριθμό τους, τα σηκώνουν για να διεκδικήσουν το αντικείμενο που τους ενδιαφέρει. «Και τώρα το νούμερο 960», ακούγεται από το μικρόφωνο. Κεντρικό πρόσωπο πίσω από τη δημοπρασία είναι ο Γιώργος Σπανός, 41 ετών, παλαιοβιβλιοπώλης τέταρτης γενιάς, ο οποίος περιτρέχει την αίθουσα χαιρετώντας εγκάρδια παλαιούς πελάτες. Οπως λέει στα «ΝΕΑ», η οικογένειά του διοργανώνει δημοπρασίες παλαιών βιβλίων στην Ενωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου από το 1984 τέσσερις φορές τον χρόνο. Του προπάππου του
Οπως αναφέρει ο κ. Σπανός, το παλαιοβιβλιοπωλείο που διευθύνει ιδρύθηκε το 1929 από τον προπάππου του. Σήμερα, λέει, απασχολεί δεκαεπτά άτομα, κυρίως όταν διοργανώνονται οι δημοπρασίες. Τα αντικείμενα που πωλούνται και δημοπρατούντα φτάνουν στην επιχείρησή του κυρίως από «κληρονομιές που σκοτώνονται άδικα», αλλά και από ανθρώπους που απλώς «θέλουν να πουλήσουν κάτι παλιό που τους ανήκει». Το 1937 ο προπάππους του ήταν ο πρώτος που εντόπισε και αγόρασε τα χειρόγραφα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, τα οποία διέθεσε στον τότε διευθυντή των Γενικών Αρχείων του Κράτους Γιάννη Βλαχογιάννη έναντι 3.000 δραχμών. «Πριν από δύο μήνες έφτασε στα χέρια μας ένα υπογεγραμμένο από τον ίδιο τον Ελευθέριο Βενιζέλο αντίτυπο της Συνθήκης των Βερσαλλιών του 1919. Δεν ξέρω γιατί έφτασε σε εμάς, αλλά μάλλον πρόκειται για ένα από τα τρία αντίτυπα που υπάρχουν», λέει.

Οι ψαγμένοι
«Επιμελούμαι προσωπικά τις περιγραφές των καταλόγων στις δημοπρασίες μας. Περιγράφω τα αντικείμενα αναλυτικά για τους μη μυημένους», ψιθυρίζει ο κ. Σπανός καθώς η δημοπρασία είναι ακόμα σε εξέλιξη. «Φυσικά, υπάρχουν και οι ψαγμένοι συλλέκτες που βλέποντας έναν τίτλο ξέρουν τα πάντα για το βιβλίο. Ισως είναι το βιβλίο που ψάχνουν χρόνια», συμπληρώνει.


«Δεν είδα λόγιους και πανεπιστημιακούς»

«Η ΒΙΒΛΙΟΦΙΛΙΑ δεν έχει σχέση με τα χρήματα. Είναι ένα πάθος», λέει στα «ΝΕΑ» ο εκπαιδευτικός Γιώργος Δολιανίτης, πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, ο οποίος κατέφθασε στη δημοπρασία ερχόμενος από μια διάλεξη για το βιβλίο. Οπως παρατηρεί, το κοινό στην αίθουσα έχει μειωθεί κατά πολύ λόγω κρίσης. «Είναι όμως και κάτι άλλο», συμπληρώνει με έμφαση. «Από τις δημοπρασίες λείπουν οι έλληνες λόγιοι και οι πανεπιστημιακοί. Δεν είδα κανέναν μέσα στην αίθουσα που να αγαπά πραγματικά το βιβλίο», λέει. Ο ίδιος δηλώνει φανατικός συλλέκτης. «Προτιμώ να οδηγώ μια παλιά Μερσεντές του 1964 και να αγοράζω κάθε χρόνο όλο και περισσότερα παλαιά βιβλία», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Δολιανίτης, συμπληρώνοντας ότι εδώ και 50 χρόνια εμπλουτίζει συνεχώς τη βιβλιοθήκη του, που μετρά σήμερα 75.000 τόμους, συμπεριλαμβανομένης μιας γραμματικής του Κωνσταντίνου Λάσκαρη τυπωμένη στο Μιλάνο το 1537. «Εχω 430 λογοτεχνικά βιβλία τυπωμένα στην Κατοχή. Τι μας δείχνει αυτό; Οτι ο Ελληνας ποτέ δεν έπαψε να διαβάζει, ποτέ δεν έπαψε να ονειρεύεται. Ούτε και τώρα θα το κάνει», λέει.


«Το παλαιό βιβλίο είναι φετίχ»

«ΨΑΓΜΕΝΟΣ ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ» δηλώνει ο 39χρονος μεταφραστής Μιχάλης Δελέγκος, ο οποίος σηκώνοντας το ταμπελάκι του αποκτά την ίδια στιγμή το νούμερο 1.016- ή έξι τόμους της «Ιστορίας της Ελλάδος» του Σπύρου Λάμπρου, τυπωμένους το 1886-για 180 ευρώ. Το βιβλίο το είχε δει και στο βιβλιοπωλείο, λέει. Το είχε εξετάσει από κοντά και είχε διαπιστώσει ότι ήταν σε εξαιρετική κατάσταση πριν το αγοράσει στη δημοπρασία.

«Το παλαιό βιβλίο είναι φετίχ, ιδιαίτερα όταν βρίσκεις μέσα τα σημάδια του προκατόχου του: χειρόγραφες σημειώσεις, τσακίσματα, αφιερώσεις, ακόμα και μια τρίχα από τα μαλλιά του», λέει στα «ΝΕΑ» ο συντηρητής παλαιών βιβλίων Αλέξανδρος Δεληγιώργης.

«Για παλαιά βιβλία έχω δώσει από μια πένα Αγγλίας, μέχρι και εκατοντάδες ευρώ», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Δελέγκος, ο οποίος δηλώνει πως έχει στη βιβλιοθήκη του γύρω στα 620 παλαιά βιβλία, πολλά από τα οποία αγόρασε στο εξωτερικό, αλλά και μέσω… Διαδικτύου. «Μπορεί να ακούγεται περίεργο αλλά αν κάνει κανείς αναζήτηση ενός σπάνιου τίτλου στο Google, μπορεί να δει μέχρι και σε ποιο ράφι παλαιοπωλείου στον κόσμο βρίσκεται το αντίτυπο που τον ενδιαφέρει», λέει ο κ. Δελέγκος.