Οι «Ιντιάνα Τζόουνς» που σώζουν ζωές

«Στην καρδιά ενός δάσους του Καμερούν ένα δηλητηριώδες φίδι δεν είναι το χειρότερο που μπορεί να συναντήσετε» λέει ο Νέιθαν Γουλφ, 40 ετών και επαγγελματίας κυνηγός ιών. Για έξι μήνες, ο Γουλφ είναι επιστήμονας και εργάζεται στο Στάνφορντ και για άλλους έξι μήνες μετατρέπεται σε «Ιντιάνα Τζόουνς» αναζητώντας αόρατους εχθρούς στα αφρικανικά δάση, πολύ πιο ύπουλους από τα φίδια και τα έντομα. Αναζητεί ιούς οι οποίοι κρύβονται στα ζώα πριν μεταφερθούν στα χωριά των ανθρώπων και από εκεί διασκορπιστούν σε όλο τον κόσμο με τη μορφή πανδημιών.

O Γουλφ είναι διευθυντής του ινστιτούτου Global Virus Forecasting (Παγκόσμια Πρόβλεψη των Ιών) στο Σαν Φρανσίσκο και περιγράφει στην ιταλική «Ρεπούμπλικα» τις στρατηγικές που χρησιμοποιούνται για να εντοπιστεί ένας ιός πριν γίνει επιδημικός. «Το 60% των ιών που είναι επικίνδυνοι για τον άνθρωπο μεταδίδεται από τα ζώα. Το μυστικό συνεπώς είναι να ψάξει κανείς εκεί που η επαφή τους είναι άμεση και συνεχής, όπως στα αφρικανικά δάση, όπου οι κάτοικοι τρέφονται απευθείας από ζώα του δάσους, και στις ασιατικές αγορές, όπου τα πουλερικά πωλούνται ζωντανά. Εχω περάσει μεγάλο μέρος των τελευταίων 15 ετών σε αυτά τα μέρη» λέει.

Η περυσινή πανδημία της νέας γρίπης, που αποκλήθηκε και γρίπη των χοίρων, ήταν ήπια. Ομως μας βρήκε εντελώς απροετοίμαστους. «Χάρη στην τύχη αντιμετωπίσαμε έναν ήπιο ιό» λέει ο Ρόμπιν Ουάις, ιολόγος στο University College του Λονδίνου. «Με τους ιούς πρέπει πάντα να περιμένουμε το αναπάντεχο», προσθέτει. Η Ντόροθι Κρόφορντ, η οποία διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και έχει γράψει το βιβλίο «Ο αόρατος εχθρός» με θέμα τους ιούς, λέει πως «περιμέναμε ότι η νέα πανδημία θα ερχόταν από την Ασία. Ομως εκδηλώθηκε στο Μεξικό και με έναν ιό πολύ πιο διαφορετικό από ό,τι προβλέπαμε. Πρέπει να επενδύσουμε πολύ περισσότερο στην έρευνα αν θέλουμε να καταφέρουμε να προλάβουμε την επόμενη πανδημία».

Από τον κόσμο αυτών των μικροοργανισμών γνωρίζουμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου. «Σε βάρος και όγκο “νικούν” όλα τα άλλα έμβια όντα μαζί. Αν βάζαμε στη σειρά όλους τους ιούς στον κόσμο, θα καλύπταμε έξι φορές το μήκος του γαλαξία μας» λέει η Κρόφορντ. «Σήμερα έχουμε λιγότερες λοιμώξεις και λιγότερους θανάτους απ΄ ό,τι πριν από 50 χρόνια», προσθέτει ο Ουάις, «αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αρκετοί ιοί συνδέονται με ιδιαίτερες μορφές καρκίνου και πως καταπολεμώντας αυτούς τους μικροοργανισμούς θα μπορέσουμε να προλάβουμε έναν όγκο στους έξι. Εν μέρει το καταφέρνουμε ήδη χάρη στα εμβόλια κατά της ηπατίτιδας Β και του ιού των θηλωμάτων».


«Οι ιοί διαμόρφωσαν την ανθρωπότητα»

Κατά βάθος, η διαφορά ανάμεσα σ΄ έναν ιό και ένα φίδι είναι ότι για τους πρώτους ακόμη γνωρίζουμε ελάχιστα. «Γνωρίζουμε τους κινδύνους από τα φίδια, όχι όμως και από τους ιούς. Δεν ξέρουμε ούτε πόσοι είναι οι ιοί που μπορούν να μολύνουν τον άνθρωπο», εξηγεί ο Γουλφ. Και κάθε επιστήμονας που ασχολείται με τις λοιμώξεις θα μπορούσε θαυμάσια να φανταστεί έναν οργανισμό που θα αναστάτωνε τον τρόπο ζωής μας.

«Οι ιοί διαμόρφωσαν την ανθρωπότητα σ΄ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της», λέει η Κρόφορντ. «Γι΄ αυτό δεν πιστεύω ότι μπορεί να εξαφανιστούν ποτέ από τη Γη. Μεγάλη ποικιλία υπάρχει επίσης μεταξύ των ανθρώπων. Οπως συνέβη στο παρελθόν, πάντα θα υπάρχει ένα άτομο που θα είναι σε θέση να νικήσει τη λοίμωξη και να προαγάγει το είδος».