Ασκητής στο «μάτι» του βράχου

«Αισθάνομαι σαν ασκητής… πολυτελείας. Αυτή τη δουλειά ήθελα να κάνω από μικρός και νομίζω ότι είμαι ιδιαίτερα τυχερός που τα κατάφερα. Υπάρχουν όμως και στιγμές που νιώθω ότι “αγριεύω”. Κάποιες χειμωνιάτικες νύχτες, όταν έχει καιρό και ξέρεις πως αν συμβεί κάτι πρέπει να περπατήσουν μιάμιση ώρα για να σε προσεγγίσουν, φεύγει κάθε ρομαντική διάθεση».

O Μιχάλης Φωτόπουλος είναι 31 ετών και εργάζεται φαροφύλακας τον τελευταίο χρόνο στον πρόσφατα αναπαλαιωμένο Καβομαλιά. Από παιδί τον μάγευαν οι σκηνές που έβλεπε σε ταινίες για τη ζωή των φαροφυλάκων. «Είμαι μοναχικός άνθρωπος και ήξερα ότι αυτή η δουλειά θα μου ταίριαζε απόλυτα. Στάθηκα τυχερός που τα κατάφερα γιατί δεν εργάζομαι μόνο σε κάτι που αγαπώ, αλλά έχω και την καθημερινότητα που μου αρέσει πολύ». Η ηρεμία που προσφέρει η ζωή πάνω σε έναν φάρο είναι αυτό που επιζητούν όσοι επιλέγουν να ακολουθήσουν το επάγγελμα.

Στον Καβομαλιά έχει δημιουργηθεί δίκτυο πεζοπορικών διαδρομών για τους επισκέπτες, ενώ ο φάρος αναπαλαιώθηκε πρόσφατα- αμέσως μετά τον φάρο στο Ταίναρο. Τα πεζοπορικά μονοπάτια διασχίζουν απ΄ άκρη σ΄ άκρη τον ορεινό όγκο του ακρωτηρίου Μαλέα. Οσοι φθάσουν μέχρι τον φάρο και θελήσουν να μείνουν εκεί ένα βράδυ, θα τους προσφερθεί φιλοξενία. Οπως όμως εξηγεί ο φύλακας του Καβομαλιά, «αν υπάρχει άδεια από την Υπηρεσία Φάρων, μπορούν να μείνουν και περισσότερο. Φυσικά, αν βρεθούν στον φάρο και αντιμετωπίσουν κάποιο πρόβλημα, δεν υπάρχει περίπτωση να τους αφήσουμε αβοήθητους. ασφαλώς και θα τους προσφέρουμε φιλοξενία».

Οπως λέει ο Μιχάλης Φωτόπουλος, «όλα έχουν το τίμημά τους. Για να φτάσουμε στον φάρο εγώ και ο συνάδελφος που μοιραζόμαστε τις βάρδιες, αναγκαζόμαστε να περπατάμε με τις αποσκευές μας μια διαδρομή περίπου μιάμισης ώρας. Η πρόσβαση στον Καβομαλιά γίνεται από τη θάλασσα ή από το μονοπάτι, άλλος τρόπος δεν υπάρχει». Από την άνοιξη και μετά η ζωή στον Καβομαλιά κυλάει γρήγορα. Οι εργασίες για τη συντήρησή του τους απασχολούν τις περισσότερες ώρες της ημέρας. «Ολο και κάτι θα χρειαστεί να αντικαταστήσουμε, να φτιάξουμε». Τον χειμώνα όμως, ιδιαίτερα τα βράδια, τα πράγματα γίνονται δύσκολα. «Βρέξει, χιονίσει για δεκαπέντε μέρες πρέπει να μείνεις εκεί και να έχεις μεριμνήσει για τα πάντα. Στον φάρο έχουμε ηλεκτρικό από φωτοβολταϊκά. Τον χειμώνα όμως δεν επαρκούν και το φως που έχουμε είναι λίγο. Αν χρειαστείς κάτι, απλώς δεν θα μπορέσεις να το έχεις. Απαραίτητο ή όχι, δεν έχει σημασία. Η αίσθηση ότι είσαι αποκλεισμένος σε ρίχνει ψυχολογικά. Από την άλλη, σκέφτομαι, “αυτό ακριβώς δεν ήθελα;”».

«Για δεκαπέντε ημέρες είσαι στον φάρο μόνος…»

Η οδύσσεια της αναπαλαίωσης

O αρχιτέκτονας που επιμελήθηκε την αναπαλαίωση των φάρων Δημήτρης Ευταξιόπουλος άρχισε να δουλεύει μαζί με το συνεργείο του στο Ταίναρο. Εκεί συνάντησε τις μεγαλύτερες δυσκολίες αφού δεν υπήρχε η εμπειρία και το φυσικό περιβάλλον με τους απόκρημνους βράχους δυσχέραινε τις εργασίες. Οπως μας λέει, η μεταφορά των οικοδομικών υλικών ήταν αυτό που τους βασάνισε περισσότερο. «Στο Ταίναρο έπρεπε να μεταφερθούν από ένα μονοπάτι πεζοπορίας περίπου 40 λεπτών. Αυτό ήταν χρονοβόρο και εξαντλητικό αφού δεν μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε αυτοκίνητα. Ετσι, αναγκαστήκαμε να κατασκευάσουμε μία σιδερένια εξέδρα σε βράχους και μια δεύτερη μέσα στο νερό. Τις δύο εξέδρες συνέδεε ένα αναβατόριο, με το οποίο μεταφέραμε τα υλικά από την κάτω εξέδρα στον φάρο». Οι εργασίες για το ακρωτήριο του Ταίναρου διήρκεσαν περίπου 8 μήνες, από το καλοκαίρι του 2008 έως την άνοιξη του 2009.

«Ο χρόνος που απαιτήθηκε για να ολοκληρωθούν οι εργασίες ήταν αρκετός, οπότε ουσιαστικά μεταφέραμε τη ζωή μας εκεί. Ηταν κάτι εύκολο γιατί βρήκαμε ανθρώπους πρόθυμους, που ζουν μόνιμα στην περιοχή, να βοηθήσουν και να καταβάλουν πράγματι μεγάλη προσπάθεια για να επιτευχθεί το έργο». Ιδιες δύσκολες συνθήκες βρήκαν, όπως μας λέει ο κ. Ευταξιόπουλος, και στη δεύτερη προσπάθειά τους- όταν παρέδωσαν τον φάρο του Ταίναρου και άρχισαν την αναπαλαίωση του Μαλέα. «Εδώ τα πράγματα ήταν σχετικά πιο εύκολα όχι γιατί άλλαξαν οι συνθήκες, αλλά γιατί είχαμε μάθει πώς να λειτουργούμε έχοντας την προηγούμενη εμπειρία. Εκτός του ότι μάθαμε πώς να επιβιώνουμε στη φύση, αποκτήσαμε σχετική άνεση για τις μεταφορές των υλικών, κάτι που ήταν πολύ σημαντικό για τις εργασίες. Το μονοπάτι που οδηγεί στον φάρο του Μαλέα είναι διαδρομή περίπου μιάμισης ώρας, αλλά δεν μας δυσκόλεψε γιατί είχαμε μάθει να αξιοποιούμε την εξέδρα που φτιάξαμε στη θάλασσα. Τα περισσότερα υλικά τα μεταφέραμε μέσω της εξέδρας».

Η αρμοδιότητα για τους φάρους ανήκει στο Πολεμικό Ναυτικό, αλλά την ανακατασκευή τους ανέλαβε το Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη το οποίο σχεδιάζει την αναπαλαίωση και άλλων.


Σώσαμε το στολίδι της περιοχής

Η αναπαλαίωση των φάρων, τόσο του Ταίναρου όσο και του Μαλέα, δεν θα μπορούσε να γίνει αν δεν υπήρχαν οι άνθρωποι που ζουν εκεί και είδαν με ενθουσιασμό αυτή την προσπάθεια. Η συμμετοχή τους στην αναπαλαίωση ήταν για αυτούς μια μικρή γιορτή. Ηξεραν ότι ένα κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου θα αποκτούσε πάλι ζωή.

Ο Θοδωρής Χάδιαρης είναι από τους ανθρώπους που στήριξαν την προσπάθεια αναπαλαίωσης του φάρου στον Καβομαλιά. «Ο φάρος ήταν ένα μνημείο για τον τόπο μας και κάποιοι από τους παλαιότερους έχουν μνήμες. Ξέραμε όλοι πως η περιοχή θα αποκτούσε ζωή».

Το 1984 όταν ο φάρος σταμάτησε να λειτουργεί το κτίριο άρχισε να καταρρέει γιατί δεν υπήρχε κάποιος να το φροντίσει. «Εκτός από τη συμβολική αξία, ο φάρος είναι αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα, στολίδι για την περιοχή μας. Επειδή η πρόσβαση γίνεται μόνο από μονοπάτι αποτελεί και πόλο έλξης για εκείνους που προτιμούν μια μορφή εναλλακτικού τουρισμού. Θα μας δώσει οικονομική ώθηση».


«Θυμάμαι τις φώκιες κάτω από τον φάρο»

O Μπάμπης Κουτσονικολής είναι 46 ετών και ζει μόνιμα στη Νεάπολη Λακωνίας, που είναι ο τόπος καταγωγής των γονιών του. Μετακόμισε εκεί το 1993 και κάνει εμπόριο ξυλείας. «Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αθήνα, αλλά όλες οι διακοπές των παιδικών και των εφηβικών μου χρόνων είναι γεμάτες από τις εικόνες της περιοχής μου. Οι πιο έντονες είναι εκείνες από τον Καβομαλιά». Η πρώτη του επιθυμία όταν ήταν παιδί και κατέβαινε για διακοπές, ήταν να πάει στον φάρο.

«Πηγαίναμε με το βαρκάκι και παρατηρούσα με τις ώρες τις φώκιες που κολυμπούσαν στα νερά κάτω από τον φάρο. Οσο περνούσαν τα χρόνια όμως, ειδικά από τότε που σταμάτησε να λειτουργεί, σταμάτησαν και οι επισκέψεις μας εκεί». Η αναπαλαίωση του φάρου θα δώσει ώθηση στην περιοχή όπως εκτιμά ο κ. Κουτσονικολής. «Ο Μαλέας είναι συνδεδεμένος με την περιοχή όσο κανένα άλλο κτίριο. Είναι μια ωραία εικόνα για εκείνους που θέλουν να τον επισκεφθούν. Η κατασκευή του χρονολογείται το 1890 και κουβαλάει όλη τη γοητεία εκείνης της εποχής, όπως άλλωστε και όλοι οι πέτρινοι φάροι στην Ελλάδα».


Η επιχείρηση διάσωσης των φάρων

Βήμα βήμα οι εργασίες αποκατάστασης των αρχιτεκτονικών μνημείων