«Θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου»

Ανησυχία αλλά και ενθουσιασμό προκάλεσε η ανακοίνωση του Κρεγκ Βέντερ για τη δημιουργία του πρώτου τεχνητού κυττάρου. Λίγες μόλις ώρες μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της πολύχρονης επιστημονικής προσπάθειας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα έδωσε εντολή στην Επιτροπή Βιοηθικής του Λευκού Οίκου να καταρτίσει μια εκτενή αναφορά σχετικά με όλα τα ζητήματα που μπορεί να ανακύψουν.

O αμερικανός πρόεδρος ζήτησε από την Επιτροπή να ολοκληρώσει την αναφορά της μέσα στους επόμενους έξι μήνες και μόλις αυτό γίνει να γνωστοποιηθούν στον ίδιο τα αποτελέσματα. Ο Μπαράκ Ομπάμα είπε ότι αυτές οι επιστημονικές εξελίξεις εγείρουν «υπαρκτές ανησυχίες» χωρίς όμως να προχωρήσει σε περισσότερες διευκρινίσεις.

Η προχθεσινή ανακοίνωση της ομάδας γενετιστών υπό τον Κρεγκ Βέντερ προκάλεσε έκδηλη ανησυχία σε ορισμένους επιστήμονες, περιβαλλοντικές οργανώσεις αλλά και σε κόλπους της Εκκλησίας, καθώς θεωρήθηκε πως έγινε το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ζωής εκ του μηδενός, για τη δημιουργία δηλαδή μορφών ζωής που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα συμπεριφερθούν και πώς θα εξελιχθούν στο μέλλον εφόσον ξεφύγουν από τον έλεγχο του ανθρώπου και αλληλεπιδράσουν ανεξέλεγκτα με το περιβάλλον.

«Από τη στιγμή που κάποιος πραγματοποιεί σημαντικές τροποποιήσεις στη βιολογική ύλη δεν μπορεί να είναι σίγουρος τι θα συμβεί με τη νέα μορφή ζωής που δημιουργεί. Πώς αυτή θα αναπαραχθεί, αν θα εξελιχθεί σε έναν μολυσματικό οργανισμό που μπορεί να απειλήσει όλους μας», ανέφερε στο ΒΒC ο Τζον Χάας, πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιοηθικής των Καθολικών στην Αγγλία.

«Μιμήθηκε τη ζωή». Με το σκεπτικό του Χάας- στον βαθμό που αναφέρεται στο τι ακριβώς δημιούργησε η ομάδα του Βέντερ- ταυτίζεται και ο Ντέιβιντ Μπάλτιμορ που είναι γενετιστής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας στην Καλιφόρνια. «Στην πραγματικότητα ο Βέντερ δεν δημιούργησε καινούργια ζωή. Απλώς και μόνο τη μιμήθηκε», είπε. Αυτήν την εξελιγμένη τεχνολογία που χρησιμοποίησε η ομάδα του Βέντερ χαρακτήρισαν «επικίνδυνη νέα τεχνολογία» οι εκπρόσωποι της διεθνούς περιβαλλοντικής οργάνωσης Φίλοι της Γης που ανέφεραν στην εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes» ότι «ο κ. Βέντερ θα έπρεπε να σταματήσει κάθε περαιτέρω έρευνα πάνω στο συνθετικό γονιδίωμα μέχρις ότου θεσμοθετηθούν καινούργιοι επιστημονικοί κανόνες».

Τον φόβο ότι σε κάποιο υπερεργαστήριο κατασκευάστηκε μια καινούργια μορφή ζωής που μπορεί να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου επιχείρησαν να διασκεδάσουν επιστήμονες όπως ο δρ Γκέραλντ Τζόις που είναι βιολόγος στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Σκριπς στην Καλιφόρνια. «Η διατύπωση του Βέντερ ότι δημιούργησε ένα συνθετικό κύτταρο έχει προκαλέσει ανησυχία σε πολύ κόσμο που το ερμήνευσε ως δημιουργία νέας μορφής ζωής ή ενός τεχνητού κυττάρου. Αυτό όμως δεν είναι αλήθεια γιατί ο πρόγονος του δημιουργήματος του Βέντερ είναι μια υπάρχουσα μορφή ζωής».

«Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα συμπεριφερθούν οι νέες μορφές ζωής»

ΓΝΩΜΗ Ψυχραιμία και προσοχή
Του ΜΑRΚ ΗΕΝDΕRSΟΝ

Είναι εύκολο να παρασυρθούμε από τις δυνατότητες, θετικές και αρνητικές, της συνθετικής ζωής. Η δημιουργία ενός οργανισμού με γενετικές οδηγίες που έχουν γράψει οι άνθρωποι, είναι εκπληκτικό επίτευγμα. Θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε όμως ποιες θα είναι οι επιπτώσεις.

Ο Κρεγκ Βέντερ είναι βέβαιος για τις δυνατότητες και λέει πως, χάρη στην κατασκευή γονιδιωμάτων από το μηδέν, οι επιστήμονες θα μπορούν να σχεδιάσουν μικρόβια με κάθε είδους χρήσιμες ιδιότητες. Η ομάδα του χρηματοδοτείται από το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας για τη δημιουργία εμβολίων για τη γρίπη και συνεργάζεται με εταιρείες ενέργειας για την ανάπτυξη άλγης που μετατρέπει το διοξείδιο του άνθρακα σε βιοκαύσιμα.

Οι οργανισμοί που υπάρχουν στη φύση, λέει ο Βέντερ, δεν μπορούν να κάνουν αυτές τις δουλειές αποτελεσματικά. Η συνθετική βιολογία θα επιτρέψει στους ανθρώπους να παρακάμψουν την εξέλιξη. Από την άλλη, οι επικριτές του τονίζουν με διαφορετικό τρόπο τη δύναμη της τεχνητής ζωής, δίνοντας έμφαση στη βιοτρομοκρατία ή στο ανθρώπινο λάθος. Και οι δύο πλευρές πρέπει να αντιμετωπίζονται με ψυχραιμία και προσοχή. Η συνθετική βιολογία έχει πολλά να προσφέρει, αλλά η προσέγγιση του Κρ. Βέντερ στο θέμα δεν είναι η μοναδική. Πολλοί επιστήμονες αμφιβάλλουν αν η δημιουργία συνθετικών γονιδιωμάτων από το μηδέν θα προσθέσει κάτι στη βιοτεχνολογία. Υπάρχουν επίσης αμφιβολίες αν θα δουλέψει με οργανισμούς πιο πολύπλοκους από το Μycoplasma mycoides.

Χωρίς αμφιβολία, το επίτευγμα του Κρεγκ Βέντερ είναι ένας τεχνολογικός θρίαμβος. Πρέπει να περιμένουμε να δούμε αν είναι και επανάσταση.